I CSK 3416/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
23 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Z. w W.
z udziałem B.B.
o wpis hipoteki przymusowej,
na skutek skargi kasacyjnej B.B.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach
z 7 marca 2025 r., III Ca 830/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. odstępuje od obciążenia skarżącej kosztami postępowania
kasacyjnego;
III. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego
w Gliwicach na rzecz adwokata A.S. 360 zł (trzysta sześćdziesiąt
złotych), powiększone o należną stawkę podatku od towarów i
usług, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
uczestniczce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wnioskodawca Z. Oddział w Z. złożył wniosek o wpis hipoteki przymusowej
w kwocie 19 217,22 zł na udziale 62/100 części, należącym do B.B., jako
zabezpieczenie należności tytułem niezapłaconych składek na ubezpieczenie
społeczne za okres od stycznia 2021 r. do grudnia 2021 r., ubezpieczenie
I CSK 3416/25
2
zdrowotne za ten sam okres, kosztów upomnień, kosztów egzekucyjnych oraz
odsetek za zwłokę od powyższych należności.
W dniu 11 kwietnia 2024 r. referendarz sądowy dokonał w dziale IV księgi
wieczystej KW Nr […] wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy,
zgodnie z treścią wniosku.
Postanowieniem z 25 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach
VIII Wydział Ksiąg Wieczystych utrzymał w mocy zaskarżony wpis referendarza
sądowego.
Postanowieniem z 7 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił
apelację uczestniczki postępowania.
Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła postanowienie
Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżąca powołała się na jej oczywistą zasadność, wskazując, że Sąd
Okręgowy naruszył art. 110 pkt 3 w zw. z art. 1101 u.k.w.h. w zw. z art. 26 ust. 3
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
art. 6268 § 1-2 k.p.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. W ocenie skarżącej
decyzja Z. z 7 lipca 2022 r. o wysokości zadłużenia uczestniczki powinna zawierać
w sentencji rozstrzygnięcie co do jej odpowiedzialności i w konsekwencji nie mogła
stanowić podstawy wpisu hipoteki przymusowej.
W odpowiedzi wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz od uczestniczki zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
I CSK 3416/25
3
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu. W celu wykazania przesłanki oczywistej zasadności należy
wykazać, że zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy,
sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni
I CSK 3416/25
4
i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie
oczywiście wadliwe. Tymczasem uzasadnienie wniosku stanowi w istocie polemikę
z oceną prawną Sądu drugiej instancji oraz próbę weryfikacji prawidłowości
dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej
w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie
uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na
przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zgodnie z art. 110 pkt 3 u.k.w.h., hipotekę przymusową można uzyskać
(także) na podstawie decyzji administracyjnej, o ile przepis szczególny tak stanowi.
W okolicznościach sprawy przepisem tym jest art. 26 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest
doręczona decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek.
Ustawodawca nie przewiduje dalej idących wymagań decyzji mającej stanowić
podstawę wpisu hipoteki przymusowej. Dołączony do wniosku dokument w postaci
decyzji Z. z 7 lipca 2022 r., określającej wysokość zadłużenia z tytułu składek wraz
z dowodem jej doręczenia uczestniczce postępowania stanowił więc dostateczną
podstawę do dokonania wpisu. Fakt, że skarżąca kwestionuje decyzję Z. nie ma
znaczenia z punktu widzenia postępowania wieczystoksięgowego.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 5 pkt 5
w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja
2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu
terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata
z urzędu.
A.G.
I CSK 3416/25
5
[SOP]
