I CSK 3408/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Pierwszy Prezes SN Małgorzata Manowska
2 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 2 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku Z.D.
z udziałem J.Z., P.D., E.K., B.W. i T.D.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej Z.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łomży
z 9 maja 2024 r., I Ca 2/24,
(M.M.)
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od wnioskodawczyni Z.D. na rzecz uczestniczki
J.Z. kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia
następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia
wnioskodawczyni odpisu niniejszego postanowienia do dnia
zapłaty.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 13 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Łomży oddalił
wniosek Z.D. z dnia 10 lutego 2023 r. o zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2020 r.
nieruchomości szczegółowo oznaczonej we wniosku, położonej w Z., dla której Sąd
Rejonowy w Zambrowie prowadzi księgę wieczystą [...].
Postanowieniem z 9 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Łomży oddalił apelację
wnioskodawczyni.
I CSK 3408/24
2
Od tego orzeczenia wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, wskazując,
że jest ona oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) w związku
z pominięciem przez sąd przy dokonaniu oceny rozkładu ciężaru dowodu w ramach
podniesionych zarzutów apelacyjnych zasady istnienia wiążących domniemań
prawnych dotyczących samoistności i ciągłości posiadania, które ten ciężar dowodu
przerzucają na uczestnika kwestionującego charakter posiadania wnioskodawcy.
Doprowadziło to zdaniem skarżącej do nieuzasadnionego przyjęcia, że ustalenia
faktyczne sądu pierwszej instancji są prawidłowe, a wnioskodawczyni nie
udowodniła samoistnego charakteru posiadania i w konsekwencji, co miało skutek
w postaci oddalenia apelacji w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia spornej
nieruchomości, to jest naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 339 k.c. i art. 340 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga
kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie
realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których
mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie
w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,
sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty
ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej
indywidualnej sprawie.
I CSK 3408/24
3
Powołując się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), strona powinna przedstawić stosowną argumentację
prawną zmierzającą do wykazania kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia
wskazanych przez nią przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego wyroku oraz podstaw kasacyjnych (zob. m.in.
postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49
i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11).
Skarżąca oczywistą zasadność skargi kasacyjnej upatruje w dokonaniu
przez Sądy meriti błędnej oceny materiału dowodowego. Jednakże skarga
kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie
służy do kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów
dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd
Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych
kompetencji (m.in. wyrok SN z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99,
OSNC 2000, nr 7–8, poz. 139 czy też postanowienie SN z 18 lipca 2014 r.,
IV CSK 671/13). Skarżąca kwestionowała ustalenia faktyczne Sądu I instancji,
a zwłaszcza zeznania uczestników postępowania i jednocześnie współwłaścicieli
spornej działki (T.D., B.W. oraz P.D.), którzy negowali posiadanie i użytkowanie
działki przez wnioskodawczynię, co w konsekwencji miało skutek w postaci
oddalenia apelacji w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia spornej nieruchomości.
Sądy meriti wyczerpująco oceniły zgromadzony materiał dowodowy
i odniosły się do domniemań prawnych i rozkładu ciężaru dowodu. W sprawie
wypowiadał się biegły w zakresie prac związanych z gospodarką leśną.
Ponadto w orzecznictwie wyjaśniono, że celem domniemania z art. 339 k.c.,
na które powołuje się wnioskodawczyni, jest ochrona posiadania, a nie
wykorzystanie go przeciwko innemu posiadaniu samoistnemu (zob. m.in.
postanowienie SN z 22 czerwca 2020 r., I CSK 610/19).
Nie można zatem stwierdzić, że przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej została przez skarżącą należycie
wykazana, gdyż ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie
I CSK 3408/24
4
może być przedmiotem kontroli sądu kasacyjnego, który w postępowaniu
kasacyjnym jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia. Na
marginesie trzeba podkreślić, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na
podstawie art. 520 § 3 w związku z art. 13 § 2, 98, 391 § 1, 39821 k.p.c.
(M.M.)
[SOP]
