I CSK 338/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
11 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku T. spółki akcyjnej w K.
z udziałem D.G.
o stwierdzenie zasiedzenia służebności,
na skutek skargi kasacyjnej D.G.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy
z 18 lutego 2025 r., II Ca 450/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od uczestniczki postępowania na rzecz
wnioskodawcy tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 240
(dwieście czterdzieści) złotych z odsetkami ustawowymi za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia uczestniczce
do dnia zapłaty.
3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego
w Świdnicy na rzecz adwokata K.J. kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów
i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
uczestniczce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
M.L.
UZASADNIENIE
I CSK 338/26
2
W związku ze skargą kasacyjną uczestniczki D.G. od postanowienia Sądu
Okręgowego w Świdnicy z 18 lutego 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego
zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa
materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima
facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do
uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego
2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09). Oczywista zasadność
skargi kasacyjnej zachodzi bowiem wówczas, gdy z samej jej treści wynika
I CSK 338/26
3
w sposób jednoznaczny, że wskazane w skardze podstawy zasługują na
uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów przedstawionych we wniosku
o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności dokonywania pogłębionej
analizy prawnej lub czynności procesowych sądu, wynika jaskrawa sprzeczność
orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni
i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami
orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. O ile bowiem do
uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są usprawiedliwione, o tyle do
przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej oczywista zasadność w wyżej
przedstawionym rozumieniu. W świetle motywów zaskarżonego postanowienia nie
można jednak przyjąć, że nastąpiły uchybienia o charakterze elementarnym.
Skarżąca wskazała, że jej skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona,
ponieważ Sądy obu instancji przyjęły dobrą wiarę wnioskodawcy przez okres
wymagany do nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu, które skarżąca
jednak kwestionuje z uwagi na obalenie domniemania prawnego określonego w art.
7 k.c.
Oceniając wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej należy dostrzec, że ma ona charakter wyjątkowy.
W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista
zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego
wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2007
r., III UK 45/07).
Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego kryterium. Skarżąca nie wskazała
konkretnych i przekonywujących argumentów umożliwiających przyjęcie, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Poprzestała na ogólnym przedstawieniu
innej oceny prawnej niż ta przyjęta przez sąd drugiej instancji.
Sąd drugiej instancji w sposób pełny i przekonujący przedstawił swoje
stanowisko w sprawie, powołując liczne judykaty Sądu Najwyższego. Nie ma zatem
potrzeby powtarzania całej argumentacji. Przede wszystkim jednak należy
podkreślić, że w judykaturze Sądu Najwyższego zdecydowanie dominuje
stanowisko, że przedsiębiorstwo państwowe, które w wyniku uwłaszczenia
państwowych osób prawnych nabyło własność urządzeń przesyłowych
I CSK 338/26
4
posadowionych na nieruchomości państwowej i posiadanie służebności
umożliwiające korzystanie z tej nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem tych
urządzeń, jest posiadaczem służebności w dobrej wierze (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13, z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 132/15,
z 25 maja 2016 r., V CSK 549/15, z 2 marca 2017 r., V CSK 356/16, z 18 stycznia
2017 r., V CSK 159/16 oraz z dnia 26 lipca 2018 r., IV CSK 23/17 i IV CSK 136/17;
zob. też co do posiadania służebności uzyskanego w wyniku wyjścia nieruchomości
państwowej zabudowanej urządzeniami przesyłowymi z jednolitego funduszu
własności państwowej jeszcze przed uchyleniem art. 128 k.c. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia postanowieniu z 13 lutego 2015 r., II CSK 310/14 i z 22
kwietnia 2016 r., II CSK 512/15).
Z uzasadnienia orzeczeń należących do dominującego nurtu wynika, że
decydujące znaczenie przypisywano w nich okoliczności, iż uzyskując posiadanie
służebności, przedsiębiorstwo przesyłowe wiedziało, że urządzenia przesyłowe,
z których cały czas korzystało bez czyjegokolwiek sprzeciwu, zostały zbudowane
na nieruchomości Skarbu Państwa za jego zgodą, a zatem ich budowa
i korzystanie z nich były legalne i nie wymagały żadnych dodatkowych czynności
prawnych czy administracyjnych, poza pozwoleniami budowlanymi. Tym
motywowano wniosek, że korzystając po uwłaszczeniu - w tym samym zakresie - z
nieruchomości Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo to mogło pozostawać
w usprawiedliwionym przekonaniu, iż nie narusza prawa właściciela gruntu.
Uznać zatem należy, że wskazane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
przyczyny nie uzasadniają jej przyjęcia do rozpoznania.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 520 § 2 k.c.
M.L.
Krzysztof Wesołowski
[SOP]
I CSK 338/26
5
