I CSK 3371/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
9 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości M.S.
przeciwko Syndykowi masy upadłości Bank spółki akcyjnej w upadłości
w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 19 grudnia 2024 r., V ACa 3289/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu
kończącym postępowanie w sprawie.
[dr]
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
I CSK 3371/25
2
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.), które przedstawił jako pytania: „czy postępowanie sądowe z powództwa
kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu
waloryzowanego (indeksowanego albo denominowanego) do waluty obcej,
wytoczone przeciwko upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą
„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art.
145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U.
z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej – pr. upadł.) i tym samym podlega zawieszeniu na
podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1
i w zw. z art. 145 ust. 1 pr. upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności
na liście wierzytelności lub odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na
liście i wyczerpania trybu określonego ustawą?”; - „czy postanowienie umowy
kredytu mające charakter klauzuli abuzywnej może być uznane za bezskuteczne
wobec masy upadłości (art. 84 ust. 1 pr. upadł.) wobec tego, że postanowienie
prowadzi do upadku umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych,
a zatem utrudnia ono osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, jakim jest
pełne zaspokojenie wierzycieli, poprzez skutek w postaci upadku umowy kredytu
zawartej przez kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy upadłości?”.
Pozwany powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2
k.p.c.), tj.: art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1
pr. upadł. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 w zw. z art. 145 ust.
1 pr. upadł.
Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu
o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym
I CSK 3371/25
3
orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to
zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną
uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze
stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być
ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla
systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej
sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez
sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3
i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez
skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.
O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub
mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy
prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice
usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Potrzeba wykładni przepisów
prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy ustalił stanowisko i wyrażał poglądy we
wcześniej wydanych orzeczeniach na temat wykładni przepisów objętych
wnioskiem, a nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.
Przepisy, o wykładnię których zabiega pozwany i na tle których sformułował
zagadnienie prawne były przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który
jednolicie przyjmuje, że postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy
będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy
kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania
ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do
masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr. upadł., a tym samym może być
podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Problemy
sformułowane przez skarżącego można zatem uznać za wyjaśnione.
Wbrew twierdzeniom powoda ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie ma
wpływu na ocenę abuzywnego charakteru postanowień umów, które
zawarł z konsumentami, jak również na powstające z mocy prawa skutki ich
abuzywności, gdyż oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art.
I CSK 3371/25
4
3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC
2019, nr 1, poz. 2).
Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa,
dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo
udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich
skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
– zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).
Powód takiej zgody nie udzielił, o czym świadczą jego twierdzenia i zarzuty
podnoszone w toku procesu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –
co do kosztów postępowania – art. 108 § 1 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.
Marta Romańska
[dr]
[SOP]
