I CSK 2176/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Roman Trzaskowski
15 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.G. i K.G.
przeciwko Syndykowi masy upadłości […] Bank spółce akcyjnej w upadłości w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości […] Bank spółki akcyjnej w
upadłości w W.
od wyroku częściowego Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 16 lipca 2024 r., V ACa 2614/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania
kasacyjnego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem częściowym z 16 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w
Warszawie z dnia 24 marca 2022 r., w zakresie ustalającym, że między powodami
a […] Bank S.A. w W. nie istnieje stosunek prawny wynikający z bliżej oznaczonej
umowy kredytu hipotecznego zawartej w dniu 7 maja 2007 r.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, pozwany wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1
k.p.c. Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wyrażające
się w pytaniu, czy postanowienie umowy kredytu mające charakter klauzuli
I CSK 2176/25
2
abuzywnej może być uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości (art. 84 ust. 1
ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz.
1520 ze zm.; dalej - „p.up.”) wobec tego, że postanowienie prowadzi do upadku
umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych, a zatem utrudnia ono
osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, jakim jest pełne zaspokojenie
wierzycieli przez skutek w postaci upadku umowy kredytu zawartej przez
kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy upadłości?
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady
od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących
dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują
pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy
w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga
kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie
przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,
wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w
interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i
stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z
uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który
jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał
przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio
sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle
zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą
możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego
zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ
I CSK 2176/25
3
35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia
sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z 18 września 2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK
376/14, niepubl.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas
rozstrzygnięte wjudykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,
niepubl.).
Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie czyni zadość
wskazanym wymaganiom, pomija bowiem, że Sąd Najwyższy wyjaśniał już (por.
np. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2026 r., I CSK 3371/25,
niepubl.), iż ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie ma wpływu na ocenę
abuzywnego charakteru postanowień umów, które zawarł z konsumentami, jak
również na powstające z mocy prawa skutki ich abuzywności, gdyż oceny, czy
postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według
stanu z chwili zawarcia umowy (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2).
Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte
bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo udzieli on
świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich skuteczność z
mocą wsteczną (zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada
prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy
postanowił, jak w sentencji.
Roman Trzaskowski
(K.L.)
I CSK 2176/25
4
[a.ł]
