I CSK 3185/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Prezes SN Joanna Misztal-Konecka
7 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 7 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 12 marca 2025 r., VI ACa 564/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. nakazuje zwrot z kasy Sądu Apelacyjnego w Warszawie na
rzecz Bank spółki akcyjnej w W. kwoty 2745 (dwa tysiące
siedemset czterdzieści pięć) złotych tytułem części opłaty
kasacyjnej.
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 12 marca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie
z powództwa M.P. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę, zmienił na
skutek apelacji pozwanej wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 września
2022 r. w ten sposób, że uchylił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym (pkt 1),
oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz orzekł o kosztach postępowania
apelacyjnego (pkt 3).
I CSK 3185/25
2
2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana, wskazując na naruszenie art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 6
ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”) w
zw. z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: „TFUE”).
3. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując
się na występowanie w sprawie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Podała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne i potrzeba
wyjaśnienia:
- czy sądy powszechne, rozstrzygając o rozliczeniu świadczeń nienależnych
po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego
kursem waluty obcej, powinny stosować teorię dwóch kondykcji, przyjętą w uchwale
Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, mającej moc zasady prawnej,
czy też – w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19
czerwca 2025 r., C-396/24 – są zobowiązane odstąpić od stosowania tej uchwały i
przyjąć rozliczenie w oparciu o teorię salda jako zgodną z prawem Unii
Europejskiej, w szczególności z dyrektywą 93/13;
- czy wobec sprzeczności uchwały Sądu Najwyższego z 6 maja 2021 r.,
III CZP 6/21, z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca
2025 r., C-396/24, sądy powszechne rozstrzygające o rozliczeniu świadczeń
nienależnych po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego
waloryzowanego kursem waluty obcej powinny zawiesić postępowanie do czasu
odstąpienia przez Sąd Najwyższy od zasady prawnej wyrażonej w powyższej
uchwale.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego
orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście
wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
I CSK 3185/25
3
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.
3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w
sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne
oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących
o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może
polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą
pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią
instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą
I CSK 3185/25
4
szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko
w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.
5. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,
przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w
stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02,
i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów
dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi
powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Sformułowane w skardze zagadnienia były już przedmiotem analizy Sądu
Najwyższego w wyrokach z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, oraz z 18 września
2025 r., II CSKP 6/25. We wskazanych orzeczeniach Sąd Najwyższy podał, że po
wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r.,
C-396/24, w przestrzeni publicznej został wyrażony pogląd, jakoby Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej odrzucił stosowanie teorii dwóch kondykcji i za
właściwą uznał teorię salda także w sprawach, w których roszczenia o zwrot
nienależnego świadczenia dochodzi konsument.
Sąd Najwyższy wyjaśnił jednak, że wydanie przez Trybunał Sprawiedliwości
Unii Europejskiej wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, nie mogło mieć
bezpośredniego wpływu na związanie uchwaloną zasadą prawną zawartą w
uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wskazany
wyrok został wydany na podstawie art. 267 TFUE, zgodnie z którym Trybunał jest
właściwy m.in. do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni aktów przyjętych
przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii Europejskiej, co w tym
I CSK 3185/25
5
przypadku oznaczało wykładnię dyrektywy 93/13. Zgodnie z art. 91 ust. 3
Konstytucji, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy
konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest
stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Reguła ta odnosi się także do tzw. prawa wtórnego Unii Europejskiej, jednak nie
obejmuje dyrektyw, które zgodnie z art. 288 akapit 3 TFUE wiążą i są skierowane
do państw członkowskich w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty,
pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Oznacza to,
że dyrektywy, w tym dyrektywa 93/13, której interpretacji dokonał Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., nie stanowią
bezpośrednio ani źródła uregulowania zasad proceduralnych, którymi powinny
kierować się sądy krajowe, ani źródła regulacji stosunku prawnego stron. W
związku z tym z interpretowanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
dyrektywy nie wynikają żadne normy prawne, które mogłyby mieć pierwszeństwo
przed normami prawa polskiego. Na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o Sądzie Najwyższym następuje stan związania uchwałą składu całej Izby
Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
Ponadto, z motywów, którymi kierował się Trybunał Sprawiedliwości Unii
Europejskiej, odrzucając teorię dwóch kondykcji w przypadku dochodzenia zwrotu
nienależnego świadczenia przez bank, można wywieść, że w razie stwierdzenia
nieuczciwego charakteru umowy sąd powinien upewnić się, iż wydawane przez
niego orzeczenie zniechęci przedsiębiorcę do wprowadzania nieuczciwych
warunków w umowach oferowanych konsumentom, a jeżeli umowa nie może
obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, sąd powinien podjąć
niezbędne środki dla ochrony konsumenta przed szczególnie szkodliwymi
konsekwencjami. Zastosowanie aksjologii leżącej u podstaw wyroku Trybunału
sytuacji, w której roszczenie o zwrot świadczenia dochodzone jest przez
konsumenta, prowadzi do wniosku, że to przyjęcie teorii dwóch kondykcji jest
rozwiązaniem właściwszym, gdyż wywiera pożądany skutek prewencyjny i lepiej
zabezpiecza interesy konsumenta. Teoria ta niewątpliwie ułatwia konsumentowi
realizację jego własnego roszczenia i pozostawia mu do wyboru więcej opcji
ochrony swoich praw. Konsument może bowiem dochodzić zwrotu całego
I CSK 3185/25
6
spełnionego świadczenia albo podjąć decyzję o potrąceniu roszczenia o zwrot z
roszczeniem banku, jeżeli uzna tę opcję za korzystniejszą dla siebie.
W konsekwencji Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zastosowanie teorii dwóch
kondykcji nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu
jego interpretacji przyjętej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r.
Tym samym Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że podane w skardze
kasacyjnej w ramach wykazania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. kwestie
zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie, natomiast skarżąca nie
przedstawiła nowych argumentów, świadczących o potrzebie dokonania kolejnej
analizy.
7. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.).
8. Rozstrzygnięcie o zwrocie części opłaty uiszczonej od skargi kasacyjnej
w związku z nieprzyjęciem jej do rozpoznania uzasadnia art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. b
w zw. z art. 80 ust. 1 i art. 80a u.k.s.c.
(G.N.-J.)
[SOP]
