I CSK 3163/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
28 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa R.K. i E.K.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 6 maja 2024 r., I ACa 1997/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
I CSK 3163/24
2
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank w W.
powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. oraz art. 3851 § 1 i 2 w związku z
art. 58 § 1 i 3 oraz art. 358 § 1 i 2 w związku z art. 56 k.c. Wskazała również na
występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących skutków
uznania za niedozwolone postanowień umowy kredytu indeksowanego do waluty
obcej dotyczących sposobu ustalania kursu waluty przez odesłanie do tabeli
kursowej banku – kredytodawcy.
W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni
przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest
wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi
poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia
wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze
w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy
przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,
III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
I CSK 3163/24
3
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, aby w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Wywody wniosku, w zestawieniu z zarzutami skargi i przedmiotem
postępowania przed Sądami meriti, dotykały konsekwencji zawarcia w umowie
kredytowej powiązanej z walutą obcą (in casu - euro) postanowień umownych
wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku przy
przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi
novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w
nowszej judykaturze Sądu Najwyższego. Analiza ta, uwzględniająca dorobek
judykatury Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, doprowadziła do utrwalenia
jednolitych kierunków orzeczniczych, w których przesądzono że: po pierwsze,
określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu
powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego
jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania,
jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten
sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron umowy kredytu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego dnia 24
lutego 2022 r., II CSKP 45/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 9
września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23,
z dnia 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP
1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, z dnia 24 maja 2024 r., II
CSKP 1560/22 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22 oraz powołane tam
dalsze orzecznictwo; w orzecznictwie unijnym zob. zwłaszcza wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P. i B.P.
przeciwko A, ECLI:EU:C:2021:934), po drugie – po wyeliminowaniu z umowy
kredytu powiązanej z walutą obcą niedozwolonych postanowień określających
wysokość należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do kursu waluty
obcej ustalanego jednostronnie przez bank, utrzymanie umowy w mocy w
pozostałym zakresie nie jest możliwe, zarówno w przypadku umów indeksowanych,
jak i denominowanych w walucie obcej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11
grudnia 2019 r., V CSK 382/18, z dnia 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, z 10
maja 2022 r., II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22,
I CSK 3163/24
4
z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22, z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 26
stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25
lipca 2023 r., II CSKP 1487/22, z dnia 29 listopada
2023 r., II CSKP 1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, z dnia 24
maja 2024 r., II CSKP 1560/22 i z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22 oraz
powołana tam dalsza judykatura).
Stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny wpisywało się we wskazane
kierunki orzecznictwa, a wywody wniosku nie przekonywały o potrzebie kolejnej
wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim materii, z
uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi
kasacyjnej.
Uzupełniająco tylko, w kontekście argumentów wniosku, należało wskazać,
że do zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść
postanowień umownych (art. 3851 § 3 k.c.) konieczne jest udowodnienie wspólnego
ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w
ramach których konsument miał realny wpływ na treść postanowienia umownego,
chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na
jego żądanie, a dokonanie przez konsumenta wyboru między różnego rodzaju
umowami (wzorcami umów) oferowanymi przez bank nie stanowi formy
indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy w rozumieniu art. 3851 § 1 i 3 k.c.
(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1027/22,
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2019 r., I CSK 462/18, z dnia 28
września 2023 r., I CSK 6388/22, z dnia 5 października 2023 r., I CSK 420/23 i z
dnia 9 sierpnia 2024 r., I CSK 1807/23 i I CSK 1849/23). Postanowienia umowne
określające sposób ustalenia kursu waluty obcej i postanowienia wiążące saldo
kredytu oraz wysokość rat z walutą obcą stanowią nierozłączne składniki
mechanizmu indeksacji i dlatego nie mogą stanowić odrębnego przedmiotu oceny
w kontekście abuzywności (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia
2024 r., II CSKP 874/22 i powołane tam dalsze orzecznictwo). Ewentualne
zastąpienie nieuczciwych klauzul umownych odwołaniem do przepisów
dyspozytywnych wchodzi natomiast w rachubę tylko wtedy, gdyby jego brak narażał
konsumenta, przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki,
I CSK 3163/24
5
przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie konsumenta (por. np. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 24 stycznia 2023 r., II CSKP 303/22 i postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22 oraz powołane tam
orzecznictwo).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
