I CSK 1124/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
3 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 3 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.B. i A.W.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 9 grudnia 2024 r., XXVII Ca 2501/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 30 maja 2023 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli
w Warszawie ustalił, że bliżej określona umowa kredytu z 21 sierpnia 2008 r.
zawarta pomiędzy J.B. i A.W. (poprzednio A.W.1) a Bank1 S.A. Oddział w Polsce
(poprzednikiem prawnym pozwanego Bank w W.) jest nieważna i orzekł o kosztach
procesu.
I CSK 1124/25
2
2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy w Warszawie
wyrokiem z 9 grudnia 2024 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach
postępowania apelacyjnego.
3. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wywiódł pozwany.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżący stwierdził, że
w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów art. 3531 k.c. w zw. z art. 58
§ 1 k.c. oraz art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c.
4. Powodowie wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie
od strony pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już
wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie
zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie
sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji
tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach
której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap
postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś
merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej
I CSK 1124/25
3
z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas
usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że
w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. uzasadniająca
przyjęcie skargi do rozpoznania.
7. Według skarżącego wykładni wymagają przepisy art. 3531 k.c. w zw.
z art. 58 § 1 k.c. w zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego
do waluty obcej za sprzeczną z zasadą swobody umów z uwagi na brak ścisłego
określenia wysokości zobowiązania. Sąd Najwyższy tego przekonania skarżącego
nie podziela. W aktualnym stanie orzecznictwa Sądu Najwyższego na tle umów
kredytowych zawartych z konsumentami, w których przewidziano mechanizm
waloryzacji świadczeń konsumentów w odniesieniu do walut obcych
przy wykorzystaniu tabel kursów tych walut ustalanych jednostronnie przez banki
przyjmuje się, że w takich wypadkach należy uwzględniać szczególną regulację
prawną zawartą w art. 3851 i n. k.c. wprowadzającą instrument wzmocnionej
względem zasad ogólnych, w tym wynikających z art. 3531 k.c., kontroli
postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania
interesów konsumentów, uzupełniony szczególną sankcją mającą niwelować
niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Z tych powodów przepisy
te, w zakresie swego zastosowania, mają pierwszeństwo względem przepisów
regulujących naruszenia ograniczeń swobody umów wynikające z zasad
współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) i właściwości (natury) stosunku prawnego
(art. 3531 k.c.), oraz konsekwencje tych naruszeń. Nie oznacza to jednak, że
skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie może być
nieważność obejmującej je umowy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja
2022 r., II CSKP 464/22 i z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4,
poz. 50). W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że
stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może
uzasadniać uznanie umowy za nieważną; zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021,
nr 9, poz. 56; uchwała Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC
I CSK 1124/25
4
2021, nr 6, poz. 40; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP
41/20, Monitor Prawniczy 2021, nr 15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października
2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank
International AG i z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH
S.A. Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych
warunków w umowach konsumenckich przewiduje w związku z wykorzystywaniem
przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych.
8. Skarżący podnosi także potrzebę wykładni art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c.
w zakresie możliwości uznania za indywidualnie uzgodnione takiego
postanowienia, którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między
konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji,
a nie podjął takiej próby w celu modyfikacji postanowienia. Sąd Najwyższy nie
dostrzega potrzeby dokonania wykładni przywołanych przez skarżącego przepisów,
gdyż w zakresie, w jakim dotyczy to rozpoznawanej sprawy, nie budzą one już
poważnych wątpliwości. W celu ustalenia, czy konkretne postanowienie umowne
jest "nieuzgodnione indywidualnie", należy zbadać, czy konsument miał na treść
danego postanowienia "rzeczywisty wpływ" (art. 3851 § 3 zd. 1 k.c.). W świetle
utrwalonego orzecznictwa za indywidualnie uzgodnione mogą być uznane tylko te
postanowienia, w stosunku do których w procesie zawierania umowy nastąpiło
rzeczywiste ucieranie się stanowisk stron i które zostały ostatecznie zredagowane
w drodze osiągniętego między stronami kompromisu. Nie mogą zostać uznane
za indywidualnie uzgodnione postanowienia zaproponowane w całości przez jedną
ze stron i w takiej formie włączone do umowy, nawet jeżeli druga strona miała
hipotetyczną możliwość negocjacji ich treści. Zatem do zrealizowania przesłanki
rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych konieczne jest
wykazanie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku
rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść
postanowienia umownego (zob. np. wyrok SN z 10 października 2025 r., II CSKP
198/24); postanowienia SN: z 28 listopada 2025 r., I CSK 3163/24;
z 28 października 2025 r., I CSK 738/24; z 22 grudnia 2025 r., I CSK 4088/24,
i z 24 lutego 2026 r., I CSK 967/24). Wypada też dodać, że z ustaleń faktycznych
I CSK 1124/25
5
zaakceptowanych przez Sąd Apelacyjny (uzasadnienie, k. 333 akt sprawy), którymi
to ustaleniami Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813 § 2 k.p.c.), wynika, że
„pozwany, mimo że zgodnie z art. 385 § 4 k.c., ciężar dowodu w tym zakresie
spoczywał na nim, nie wykazał aby doszło do indywidualnego uzgadniania
postanowień umowy lub jej wzorca dotyczących mechanizmu indeksacji”.
9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(G.N.-J.)
[SOP]
