I CSK 3148/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
19 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.A.
przeciwko T.P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej T.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 14 kwietnia 2025 r., I ACa 587/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
I CSK 3148/25
2
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany T.P.
powołał się na nieważność postępowania przed Sądem a quo (art. 379 pkt 4 k.p.c.)
w związku z tym, że zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany w
składzie z udziałem sędzi powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3, dalej – „ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.”), która to nowelizacja doprowadziła do
upolitycznienia Krajowej Rady Sądownictwa i niespełniania wymagań wskazanych
w przepisach Konstytucji RP. Wskazał również na występowanie w sprawie
istotnych zagadnień prawnych, związanych z wpływem na bieg postępowania
cywilnego w niniejszej sprawie postępowania karnego warunkującego
odpowiedzialność pozwanego jako wspólnika spółki cywilnej (art. 177 § 1 pkt 1 i 4
k.p.c.) oraz dopuszczalnością orzekania przez sąd ponad żądanie pozwu (art. 321
§ 1 k.p.c.).
W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-
4110-1/20, OSNC 2020, nr 4, poz. 34, mając na względzie szczególne,
konstytucyjne i ustrojowe właściwości Sądu Najwyższego oraz wymagania
stawiane do objęcia urzędu w tym Sądzie, potrzebę zapewnienia niezależności
Sądu Najwyższego od władzy politycznej, a także kształt i przebieg postępowań
nominacyjnych do pełnienia urzędu w Sądzie Najwyższym, które toczyły się po
wejściu w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., Sąd Najwyższy uznał, że
sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.
zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami powołanej ustawy. Stanowiska tego
nie uznano natomiast za uzasadnione w odniesieniu do sędziów sądów
powszechnych. W tym przypadku, zgodnie z tezą uchwały, sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi, gdy w
składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie
I CSK 3148/25
3
powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli zarazem wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Karta) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz). Nieważność
postępowania w tym przypadku nie ma zatem automatycznego charakteru, jest
natomiast uwarunkowana oceną, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w
konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz.
Rozważana uchwała, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622, dalej – u.SN), uzyskała
status zasady prawnej, a Sąd Najwyższy nie odstąpił od niej w przepisanym trybie
(art. 88 u.SN). Sąd Najwyższy pozostaje tym samym związany wyrażonym w niej
stanowiskiem, mimo wydanego w późniejszym czasie wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w
tym zakresie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., III
CO 6/22 i III CO 37/22 oraz wskazaną tam argumentację, a także postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23 i z dnia 18 października
2023 r., I KO 33/230).
Stanowisko, według którego kwestia sprzeczności składu orzekającego z
przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze
udział osoba powołana do pełnienia urzędu sędziego w sądzie powszechnym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której sposób wyboru pozbawiał ten organ
przymiotu niezależności, wymaga zbadania, czy wadliwość procesu powołania
prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 ust. 1
EKPCz, zostało utrzymane także w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego
(por. odpowiednio motywy uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22, w której tezie
stwierdzono m.in, że brak podstaw do przyjęcia, iż każdy sędzia sądu
powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie uczestnictwa w konkursie
I CSK 3148/25
4
przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia
minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest
nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a także uchwała
Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, nr 10, poz.
95) i znalazło odzwierciedlenie w późniejszej judykaturze Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, MJ przeciwko AA).
W tym kontekście we wniosku nie powołano argumentów, które stwarzałyby
wystarczającą podstawę do przyjęcia, że w związku z okolicznościami
towarzyszącymi powołaniu do pełnienia urzędu sędziego zasiadającego w składzie
Sądu wydającego zaskarżony wyrok, doszło – w okolicznościach sprawy
rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem – do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności sądu. Na znaczenie wskazania takich okoliczności wskazuje się w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, podnosząc, że w rozważanej sytuacji do
stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. bądź sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art.
379 pkt 4 k.p.c. muszą – zgodnie z uchwałą składu połączonych izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. – zachodzić okoliczności, które świadczą o
naruszeniu standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie (por. np.
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., III USKP 1/22 i postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21, z dnia 28 kwietnia 2021 r.,
IV CZ 5/21, z dnia 9 czerwca 2021 r., I PSK 38/21, z dnia 14 lipca 2022 r., I CSK
1346/22, z dnia 25 stycznia 2023 r., I PSK 22/22 i z dnia 28 czerwca 2023 r., I PSK
47/22).
Mimo wagi i systemowej natury problemu, nie można było tym samym
uznać, aby pozwany wykazał twierdzoną przyczynę kasacyjną. Nie bez znaczenia
jest także okoliczność, akcentowana również w judykaturze Sądu Najwyższego, że
zaskarżony wyrok zapadł na rozprawie, a z materiału sprawy nie wynikało, iżby
skarżący podnosił ex ante zastrzeżenia co do prawidłowości składu orzekającego
Sądu Apelacyjnego wydającego zaskarżony wyrok (por. co do wagi tej okoliczności
m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP 289/23, z dnia 24
kwietnia 2025 r., II CSKP 1717/22 i z dnia 26 czerwca 2015 r., II CSKP 955/24, a
I CSK 3148/25
5
także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2025 r., V KK 77/25).
Także przedmiot sprawy nie uzasadniał, iżby mogła ona cieszyć się szczególnym
zainteresowaniem ze strony organów władzy politycznej bądź dotykać interesów
Skarbu Państwa.
W pozostałym zakresie wniosek stanowił w istocie rzeczy przyobleczoną w
formę kazuistycznie sformułowanych pytań polemikę ze stanowiskiem Sądu
Apelacyjnego, w której skarżący podważał oddalenie złożonego na etapie
postępowania apelacyjnego wniosku o zawieszenie postępowania, jak również
wywodził, że Sąd Apelacyjny orzekł ponad żądanie. Wywody te nie stwarzały
podstaw, aby przyjąć, że w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem
wystąpiły istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.;
kwestie poruszane we wniosku odnosiły się ściśle do okoliczności sprawy, w której
wydano zaskarżony wyrok, w treści wniosku nie wyjaśniono, dlaczego ich
rozstrzygnięcie mogłoby przyczyniać się do realizacji publicznoprawnej,
ponadindywidualnej funkcji skargi kasacyjnej, nie wskazano alternatywnych
kierunków rozstrzygnięcia powołanych problemów, jak również nie uzasadniono,
dlaczego ich rozstrzygnięcie nie jest możliwe przy wykorzystaniu dotychczasowego
dorobku judykatury i nauki, jak również z czego wynika ich precedensowy
charakter.
Ubocznie należało zauważyć, że objęty podstawami kasacyjnymi art. 321
k.p.c. może zostać naruszony przez sąd drugiej instancji wtedy, gdy sąd ten
samodzielnie zasądzi plus, względnie orzeknie o aliud, inaczej mówiąc, gdy sąd
drugiej instancji - z zastrzeżeniem dopuszczalnej zmiany żądania (art. 383 k.p.c.) -
orzekłby o przedmiocie, który nie był objęty żądaniem w postępowaniu
pierwszoinstancyjnym lub co do roszczenia nieopartego na podstawie faktycznej
wskazanej przez powoda do chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej
instancji (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2018 r., I CSK
552/17, z dnia 24 kwietnia 2018 r., V CSK 425/17, OSP 2021, nr 3, poz. 16, z dnia
9 lipca 2021 r., V CSKP 24/21 i z dnia 14 grudnia 2022 r., III PSKP 88/21). W
okolicznościach sprawy sytuacja taka nie miała miejsca, ponieważ zaskarżonym
wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. był
natomiast w istocie skierowany do wyroku Sądu Okręgowego. Rozważana
I CSK 3148/25
6
podstawa kasacyjna została zatem wadliwie skonstruowana, skutkiem czego
zarzucana nieprawidłowość pozostawała poza granicami kognicji Sądu
Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (por. w tym kontekście np. wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 28 marca 2018 r., IV CSK 317/17 i z dnia 24 kwietnia 2018
r., V CSK 425/17).
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Paweł Grzegorczyk
(K.G.)
[a.ł]
