V KK 77/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 marca 2025 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie W. S.
skazanej z art. 207 § 1a k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 25 marca 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu
z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt VI Ka 201/24,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Braniewie
z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II K 525/22,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazaną kosztami sądowymi
kasacyjnego.
postępowania
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II K 525/22 Sąd Rejonowy w
Braniewie uznał oskarżoną W. S. za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w
akcie oskarżenia, kwalifikowanego z art. 207 § 1a k.k. w zb. z art. 207 § 1 k.k. w zb.
z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1a k.k. w
V KK 77/25
2
zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę roku pozbawienia wolności, której
wykonanie warunkowo zawiesił na okres 5 lat próby. Nadto sąd ten orzekł o
oddaniu oskarżonej w okresie próby pod dozór kuratora, zakazie zajmowania
wszelkich stanowisk oraz wykonywania wszelkich zawodów lub działalności
związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad
nimi na okres 5 lat, zakazie jakiegokolwiek kontaktowania się z pokrzywdzonymi
P.S. , M. S. , O. B. i M. B. oraz o zakazie zbliżania się do wymienionych
pokrzywdzonych na odległość mniejszą niż 50 metrów przez okres 5 lat.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej, który zaskarżając
powyższy wyrok w całości, wskazał na:
„obrazę art. 2 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych,
art. 28 § 1 k.p.k., art. 30 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4
listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3,5 i 8 oraz uzupełnionej
Protokołem nr 2, poprzez uczestniczenie w wydaniu zaskarżonego wyroku Sądu
Rejonowego w Braniewie sędziego nieuprawnionego do orzekania, ewentualnie
wydanie zaskarżonego wyroku przez nienależycie obsadzony Sąd tj. w wydaniu
orzeczenia brała udział Pani Sędzia X.Y. powołana na stanowisko Sędziego Sądu
Rejonowego w Braniewie postanowieniem Prezydenta RP z […] roku nr […] na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa działającej w składzie określonym przez
ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), skierowanego na mocy
uchwały z dnia […] 2021 roku Nr […]/2021, w sytuacji gdy procedura powołania
sędziego na pełnione stanowisko, w której uzyskanie przez sędziego votum zależy
od pozytywnej opinii organu niezapewniającego minimalnych standardów
konstytucyjnych, konwencyjnych oraz unijnych w zakresie niezależności i
bezstronności względem władzy politycznej, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa
w składzie ukształtowanym na podstawie nowelizacji ustawy z dnia 8 grudnia 2017
r., z uwagi na niespełnienie w procesie powołania na urząd sędziego
instytucjonalnych minimalnych gwarancji bezstronności i niezależności, przesądza
o braku możliwości zewnętrznego postrzegania Sądu z udziałem tak powołanego
Sędziego jako niezależnego, bezstronnego i niezawisłego Sądu ustanowionego
V KK 77/25
3
ustawą sprawującego wymiar sprawiedliwości w demokracji konstytucyjnej w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej, wykluczając tym samym wykonywanie przez powołanego w tak
ukształtowanej procedurze sędziego czynności orzeczniczych, co w przedmiotowej
sprawie prowadzi do wniosku, że w czasie wydania zaskarżonego orzeczenia Pani
Sędzia X.Y. pomimo formalnego posiadania votum sędziowskiego - nie posiadała
uprawnień do orzekania w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ewentualnie że Sąd
był nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co stanowi
bezwzględną przyczynę odwoławczą wynikającą z tych przepisów.”
Obrońca skazanej w apelacji sformułował także zarzuty ewentualne, szczegółowo
opisane w środku odwoławczym, których przytaczanie w tym miejscu nie było
celowe z uwagi na treść art. 523 § 2 i 4 k.p.k. w konkluzji skarżąca wniosła o
uchylenie zaskarżonego wyroku albo zmianę wyroku przez uniewinnienie
oskarżonej.
Wyrokiem z dnia 20 września 2024 r., sygn. akt VI Ka 201/24, Sąd Okręgowy w
Elblągu zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Kasację w tej sprawie wniósł obrońca skazanej zaskarżając wyrok sądu
odwoławczego w całości, i zarzucając:
„I. obrazę art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez utrzymanie zaskarżonego wyroku w
mocy podczas gdy w wydaniu wyroku brała udział osoba nieuprawniona,
ewentualnie Sąd Rejonowy nie był należycie obsadzony, gdyż Pani Sędzia X.Y.
została powołana na stanowisko Sędziego Sądu Rejonowego w Braniewie
postanowieniem Prezydenta RP z […] 2021 roku nr […] na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa działającej w składzie określonym przez ustawę z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.3), skierowanego na mocy uchwały z dnia […] 2021
roku Nr […]/2021 w sytuacji gdy procedura powołania sędziego na pełnione
stanowisko, w której uzyskanie przez sędziego votum zależy od pozytywnej opinii
organu niezapewniającego minimalnych standardów konstytucyjnych,
konwencyjnych oraz unijnych w zakresie niezależności i bezstronności względem
władzy politycznej, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa w składzie
V KK 77/25
4
ukształtowanym na podstawie nowelizacji ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. z uwagi
na niespełnienie w procesie powołania na urząd sędziego instytucjonalnych,
minimalnych gwarancji bezstronności i niezależności, przesądza o braku
możliwości zewnętrznego postrzegania sądu z udziałem tak powołanego sędziego
jako niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu ustanowionego ustawą
sprawującego wymiar sprawiedliwości w demokracji konstytucyjnej w rozumieniu
art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
wykluczając tym samym wykonywanie przez powołanego w tak ukształtowanej
procedurze sędziego czynności orzeczniczych co w przedmiotowej sprawie
prowadzi do wniosku, że w czasie wydania zaskarżonego orzeczenia Pani Sędzia
X.Y. pomimo formalnego posiadania votum sędziowskiego - nie posiadała
uprawnień do orzekania, co jest uzasadnione również treścią uzasadnienia wyroku
Sądu Rejonowego, w którym Pani Sędzia X.Y. wyraziła uznanie dla ówczesnej
polityki władzy wykonawczej w zakresie zaostrzania kar, co podważa jej
niezależność od tej władzy, a tym samym wyrok Sądu Rejonowego wydany został z
obrazą art. 2 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych,
art. 28 § 1 k.p.k., art. 30 § 1 k.p.k. „art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4
listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej
Protokołem nr 2 i w konsekwencji podlegał uchyleniu na podstawie art. 439 § 1 pkt
1 i 2 k.p.k.”.
Wskazując na powyższe, obrońca skazanej wniósł o „uchylenie wyroku Sądów I
oraz II instancji w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego
rozpoznania.”
W odpowiedzi na wniesioną przez obrońcę skazanej kasację, Prokurator
Rejonowy w Braniewie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Swoje stanowisko w przedmiocie kasacji obrońcy skazanej przedstawił także
V KK 77/25
5
kurator małoletnich oskarżycieli posiłkowych oraz pełnomocnik oskarżyciela
posiłkowego ustanowiony z urzędu, wnosząc o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasację obrońcy skazanej należało oddalić w trybie przewidzianym w art.
535 § 3 k.p.k.
Odnosząc się do zarzutu, któremu skarżący nadał rangę bezwzględnego
powodu odwoławczego (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), w związku z orzekaniem przez
sędziego X.Y. powołaną na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa (dalej KRS), w składzie ukształtowanym ustawą z dnia
8 grudnia 2017 r., trzeba przypomnieć, że zgodnie z treścią uchwały składu
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I - 4110-1/20 oraz uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22, możliwość skutecznego
zakwestionowania należytej obsady sądu - w przypadku sądu powszechnego -
uwarunkowana jest wykazaniem, iż w konkretnej sprawie wadliwość procesu
powołania sędziego prowadziła do pozbawienia sędziego przymiotu niezawisłości i
bezstronności w ujęciu obiektywnym, a w konsekwencji sądu orzekającego - do
utraty przymiotu jako sądu niezależnego i bezstronnego. Brak jest zatem podstawy
do przyjęcia w sposób generalny, że każdy sędzia sądu powszechnego, który
uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (choć oczywiście powołania te są wadliwe
konstytucyjnie, z uwagi na brak wniosku konstytucyjnego organu;[obecna tzw. KRS
nie jest organem wskazanym w art. 186 Konstytucji RP, a zatem także z art. 179
Konstytucji)]. Oznacza to, że udowodnienie zaistnienia nienależytej obsady sądu
wymaga wykazania in concreto, że sędzia powołany w takich okolicznościach nie
gwarantuje minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości.
Rzecz w tym, że w tej sprawie twierdzenie skarżącego ma charakter
ogólnikowy, nie zostało bowiem poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami,
które dowodziłyby braku bezstronności i niezależności sędziego X.Y. Co więcej,
V KK 77/25
6
sam obrońca nie kwestionował w czasie trwania procesu w pierwszej instancji
niezależności i bezstronności tego sędziego, skoro mając wiedzę o sposobie jej
powołania do pełnienia urzędu nie składał w toku tego postępowania wniosku o
wyłączenie tego sędziego. Warto przy tym zauważyć, że orzekająca w sądzie
pierwszej instancji sędzia X.Y. została powołana na urząd sędziego Sądu
Rejonowego w Braniewie ze stanowiska asesora sądowego (uchwała KRS nr
[…]/2021). Oznacza to więc, że aby kontynuować służbę sędziowską musiała ona
poddać się procesowi nominacyjnemu przed Krajową Radą Sądownictwa
ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.
3), czyli w trybie naruszającym Konstytucję RP. Sytuacja osób, które przeszły drogę
asesury i zostały powołane do pełnienia urzędu w sądzie rejonowym, jest istotnie
różna (por. art. 106k § 2 pkt 3 i art. 106xa u.s.p.) od osób, które już były sędziami i
które podjęły decyzję o udziale w procesie nominacyjnym na kolejne wyższe
stanowiska orzecznicze, pomimo tego, że wyroki sądów międzynarodowych (TSUE
i ETPC) i orzeczenia Sądu Najwyższego stwierdzały, iż proces nominacyjny przed
KRS ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest obarczony
istotnym naruszeniem prawa krajowego.
Podsumowując trzeba stwierdzić, że w kasacji nie wykazano takich
okoliczności, które uprawdopodabniałyby tezę, iż sędzia X.Y. nie gwarantuje
minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a Sąd Najwyższy – z urzędu
– nie posiadał informacji, które czyniły zasadnym przeprowadzenie w postępowaniu
kasacyjnym testu co do tego, czy orzekanie przez sąd, w składzie, w którym
zasiadała ww. sędzia, pozbawiło skazanego dostępu do sądu w rozumieniu
standardu konwencyjnego (art. 6 ust. 1 EKPC) i konstytucyjnego (art. 45 ust. 1
Konstytucji). Tego rodzaju okoliczności nie stanowi wyrażony w uzasadnieniu
wyroku sądu rejonowego pogląd o słuszności działań ustawodawcy zmierzających
do zaostrzenia kar dla sprawców przemocy wobec małoletnich.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
V KK 77/25
7
