I CSK 3136/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.C.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 30 kwietnia 2024 r., I ACa 1802/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz M.C. kwotę
2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 3136/24
2
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, którym uwzględniono jedynie w części apelację
skarżącego w sprawie z powództwa M.C. o zapłatę.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania bank
wskazał oczywistą zasadność skargi. Stwierdził przy tym, że Sąd Apelacyjny
błędnie uznał, iż „możliwe jest potrącenie odsetek dot. wierzytelności
niewymagalnych”. Dalej wyłożono, że – w przekonaniu skarżącego – Sąd
Apelacyjny, uwzględniając potrącenie wzajemnych wierzytelności, „wziął pod
uwagę odsetki w kwocie 31 088,93 zł od wierzytelności, która nie była w chwili
złożenia oświadczenia o potrąceniu [przez powódkę – przyp. SN] wymagalna”
(s. 4 skargi).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej
nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej
instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,
a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny
zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga
kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Stanowisko skarżącego nie świadczy o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej. Rzecz bowiem w tym, że – jak wyłożył Sąd Apelacyjny na s. 43
I CSK 3136/24
3
uzasadnienia zaskarżonego obecnie wyroku – kwestionowana przez pozwanego
kwota odsetek (tj. 31 088,93 zł) nie została wzięta pod uwagę na etapie oceny
skutków potrącenia, tj. nie uznano, by pomniejszyła ona, wskutek dokonanego
przez powódkę potrącenia, kwotę wierzytelności banku względem konsumentki.
Jak się zdaje, nieporozumienie w tej kwestii wynika z niewystarczającej precyzji
w formułowaniu motywów wyroku, w tym z niefortunnego ujęcia przez Sąd
Apelacyjny zdania zawartego na s. 43 uzasadnienia, w którym stwierdzono, że
„[t]ym samym zgodnie z wolą powódki do potrącenia z kapitałem nie można też
uwzględnić kwoty 31 088,93 zł wskazanej jako umarzającej odsetki”.
Ostatecznie jednak stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny, oparte na
prawidłowo zidentyfikowanej zasadzie dotyczącej wstecznego skutku potrącenia:
od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe (s. 43 uzasadnienia), jest zgodne
z zapatrywaniem pozwanego. Sąd stwierdził bowiem, że sporna kwota, przez
powódkę „wskazana jako umarzająca odsetki”, nie mogła być uwzględniona
„zgodnie z wolą powódki do potrącenia z kapitałem”. Pogląd ten był korzystny dla
skarżącego i odpowiadał jego stanowisku co do braku podstaw do potrącenia
roszczenia odsetkowego; realizował zatem słuszne założenie, że – z perspektywy
wstecznych skutków oświadczenia powódki o potrąceniu (ex tunc, art. 499
zd. 2 k.c.) – roszczenie odsetkowe musi być traktowane jako niepowstałe.
Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
wskazał potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podniósł, że
wykładni wymagają art. 496, art. 497 i art. 498 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 oraz
art. 7 dyrektywy 93/13, przedstawiając przy tym wywód dotyczący problematyki
dotyczącej prawa zatrzymania w tzw. sprawach frankowych.
Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno
w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym
I CSK 3136/24
4
polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami
w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz
24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17).
Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana
przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły
w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Wykazanie
rozbieżności w orzecznictwie powinno opierać się na przedstawieniu wypowiedzi
zawierających przede wszystkim aktualne poglądy judykatury, a nie stanowiska
wprawdzie wyrażane w przeszłości, lecz od których już wcześniej odstąpiono
w związku z rozwojem trendów wykładni i stosowania prawa. Brak spójności
orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu
wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego
w poszerzonym składzie (zob. postanowienie SN z 16 kwietnia 2025 r.,
I CSK 1018/24).
Wskazane przez bank przepisy dawniej istotnie budziły poważne
wątpliwości, a na tle ich stosowania ujawniły się rozbieżności w orzecznictwie.
Rzecz jednak w tym, że obecnie nie budzi wątpliwości, iż w tzw. sprawach
frankowych bank nie może skorzystać z prawa zatrzymania w przypadku, w którym
konsument dochodzi od niego roszczeń związanych z umową kredytu, która nie
wiąże stron w całości z uwagi na zawarcie w tej umowie postanowień
niedozwolonych (zob. uchwały – 7 – SN z 5 marca 2025 r., III CZP 37/24, oraz
z 19 czerwca 2024 r., III CZP 31/23).
W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że potrzeba wykładni
wskazanych przez bank przepisów nie jest już aktualna. Jednocześnie przyjęte
w sprawie stanowisko Sądu Apelacyjnego w przedmiocie braku podstaw do
zastosowania art. 496 w zw. z art. 497 k.c. jest zgodne ze wspomnianymi
uchwałami. Skargi kasacyjnej pozwanego nie można zatem uznać za oczywiście
uzasadnioną.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
I CSK 3136/24
5
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich
wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
