I CSK 3031/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
25 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. N.
przeciwko M. M.
o ustanowienie rozdzielności majątkowej,
na skutek skargi kasacyjnej M. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 5 lipca 2024 r., II 1Ca 377/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej niniejszego
orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Pozwem z 27 lipca 2020 r. powód - M. N. wniósł o ustanowienie przez sąd
rozdzielności majątkowej między nim, a pozwaną - M. M..
M. N., urodzony [...] 1977 r. w W. oraz M. M., urodzona [...] 1976 r. w G.,
zawarli związek małżeński w dniu [...] 2007 r. w W.. Powód wskazał, że był
zatrudniony, jako marynarz pływał na statkach specjalistycznych (nurkowych
wykonujących prace podwodne) oraz na statkach wiertniczych. Powód podkreślił,
że chciał stale i aktywnie uczestniczyć w życiu swoich dzieci, a ponieważ osiągał
I CSK 3031/25
2
znaczne przychody, chciał je spożytkować z małżonką w sposób efektywny i
zainwestować tak, by jak najszybciej skończyć pracę na morzu, w związku z czym
zaoszczędzone pieniądze strony wydawały na zakup licznych nieruchomości, które
następnie wynajmowały jako lokale usługowe. Powód wskazał, iż strony, w
szczególności, zakupiły łącznie osiem lokali w inwestycji realizowanej przez I. - tzw.
N.. W ocenie powoda nie tylko realizował on plany inwestycyjne, związane z
nieruchomościami, ale również dbał, by jego rodzinie, w tym żonie, nie brakowało
środków na wszelkie potrzeby, zarówno podstawowe, jak i te zbytkowe. Powód
podkreślił, iż w całym okresie małżeństwa przelał on na prywatne rachunki
bankowe pozwanej ze swojego rachunku bankowego kwotę ponad 4 000 000 zł.
Ostatecznie powód wskazał, że w skład majątku wspólnego wchodzą
nieruchomości o łącznej szacunkowej wartości 10 181 500 zł. Wskutek, jednak,
działania pozwanej (upoważnionej do zarządu majątkiem stron), jak wskazał
powód, został on pozbawiony dostępu do majątku (cofnięcie odpowiedniego
pełnomocnictwa), a brak porozumienia między stronami w zarządzie majątkiem
wspólnym, spowodował w konsekwencji, że pozwana podejmowała samodzielne
decyzje finansowe bez wiedzy powoda, skutkujące obciążeniem tego majątku; w
rachubę wchodziły też zaległości z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz danin
publicznych, związane w szczególności, z posiadanymi lokalami oraz niespłacone
przez pozwaną raty, między innymi z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych
oraz raty leasingowe (zakup samochodu marki V.). Następnie powód podniósł, że
obecnie między stronami toczy się sprawa rozwodowa, zawisła przed Sądem
Okręgowym, a przyczyną rozkładu pożycia małżeńskiego była zdrada pozwanej.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w
całości, jako pozbawionego podstaw, a następczo, częściowo uznała powództwo w
ten sposób, że wniosła o orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą ewentualnego
wyroku.
W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy w Gdyni wyrokiem z 17
marca 2023 r. ustanowił rozdzielność majątkową pomiędzy M. N. i M. M.,
wynikającą z zawartego związku małżeńskiego przez strony w dniu [...] 2007 r.
przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w K., akt małżeństwa numer [...] r., z
datą wsteczną, tj.: z dniem […] 2018 roku.
I CSK 3031/25
3
Od powyższego wyroku Sądu I instancji z 17 marca 2023 r. apelację wniosła
pozwana zaskarżając go w całości, podnosząc wyszczególnione w treści apelacji
zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 233 § 1 k.p.c.; art. 3271 § 1
k.p.c., art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.; art. 3271 § 1 k.p.c.; art. 2053 § 5 k.p.c.; art. 6 k.c.
oraz art. 232 k.p.c.
Pozwana we wnioskach apelacji wniosła, między innymi, o uchylenie
zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania przez ten Sąd, ewentualnie o zmianę wyroku Sądu Rejonowego w
Gdyni z 17 marca 2023 r. i oddalenie powództwa, ewentualnie o zmianę tego
wyroku i orzeczenie o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dniem
wniesienia pozwu.
Powód - M. N. w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie.
Sąd odwoławczy, wśród wielowątkowych rozważań, stwierdził w
szczególności, że nie można było podzielić zarzutu, iż Sąd I instancji wydając
zaskarżony wyrok nie rozpoznał istoty sprawy, która polegała m. in. na braku
rozstrzygnięcia, co do przedmiotu sprawy, wyznaczonego treścią i
materialnoprawną podstawą żądania strony powodowej, a którą to okoliczność
bierze się pod uwagę z urzędu. W ocenie Sąd odwoławczego nie można było
uznać, aby Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku dopuścił się
naruszenia wyszczególnionych w treści apelacji przepisów postępowania, mających
skutkować uchyleniem lub zmianą orzeczenia w kierunku postulowanym przez
pozwaną; przyjąć bowiem należało, że Sąd Rejonowy wszechstronnie ocenił
zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami logicznego
rozumowania i doświadczenia życiowego, nie przekraczając tym samym granic
swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 233 k.p.c.; Sąd Rejonowy prawidłowo
wyjaśnił, na których dowodach się oparł, a które uznał za nieprzydatne w sprawie i
dlaczego. W efekcie poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, Sąd
Odwoławczy w pełni zaakceptował i przyjął za własne. Sąd Okręgowy w Gdańsku
podzielił także argumentację prawną Sądu I instancji, w szczególności, zgodził się z
tym, że w realiach przedmiotowej sprawy zaistniały „ważne powody” w rozumieniu
dyspozycji art. 52 k.r.o. uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej
między stronami z datą wsteczną. W ocenie Sądu Okręgowego, przeprowadzone w
I CSK 3031/25
4
sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że strony procesu nie współdziałały w
zarządzie majątkiem wspólnym, w zasadzie brak było między nimi jakiegokolwiek
porozumienia w zakresie sprawowania tego zarządu. W ocenie Sądu Okręgowego
podzielić należało stanowisko Sądu I instancji, że zgromadzony w aktach sprawy
materiał dowodowy uzasadniał ustanowienie rozdzielności majątkowej między
stronami z datą wsteczną. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadził
też do wniosku, że brak porozumienia między stronami w zarządzie ich majątkiem
wspólnym, skutkował tym, że pozwana podejmowała samodzielne decyzje
finansowe bez wiedzy powoda, a skutkujące obciążeniem tego majątku. W
rezultacie zdaniem Sądu Okręgowego w Gdańsku wyrok Sądu I instancji
odpowiadał prawu i ostatecznie Sąd II instancji wyrokiem z 5 lipca 2024 r., oddalił
apelację pozwanej.
Pozwana – M. M., skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w
Gdańsku z 5 lipca 2024 r. w całości. Skargę kasacyjną od tego wyroku pozwana
oparła na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tzn.: art. 233 § 1 k.p.c.;
art. 233 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.; art. 378 § 1 zd. 1 i art. 328
§ 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.; art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
We wnioskach skargi, pozwana, na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art.
3989 § 1 pkt. 4 k.p.c., wniosła o jej przyjęcie do rozpoznania. W ocenie skarżącej, w
realiach stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, Sąd II instancji nie rozpoznał
wszystkich zarzutów apelacyjnych podniesionych w apelacji przez pozwaną, tj.
zarzutu naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik
postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny materiału
dowodowego z pominięciem przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez
stronę pozwaną, tj. wnioskuj o zobowiązanie powoda przez Sąd do przedłożenia:
wyciągów z rachunków bankowych należących do powoda, na które to wpływało
jego wynagrodzenie za pracę oraz na które to powód, korzystając z innych
rachunków bankowych, kierował otrzymywane z wynajmu nieruchomości i innych
transakcji dotyczących majątku wspólnego stron – dochody; wyciągów z rachunków
bankowych spółek, których wspólnikiem jest powód, tj.: S. Sp. z o.o. z siedzibą w
G. oraz H. Sp. z o.o. z siedzibą w W., w których to wyciągach znajdują się dochody
osiągane przez powoda z tego tytułu, a które to stanowią element majątku
I CSK 3031/25
5
wspólnego stron. Zaniechanie to skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy przez
Sąd II instancji, albowiem Sąd Rejonowy w Gdyni i Sąd Okręgowy w Gdańsku,
który przyjął ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji za własne nie
ustalił wszystkich składników majątku wspólnego stron, a ustalenie to jest
warunkiem sine qua non do orzeczenia o rozdzielności majątkowej małżonków, w
szczególności z datą wsteczną. W ocenie skarżącej nierozpoznanie tego zarzutu
przez Sąd II instancji ma kluczowe znaczenie dla zapadłego rozstrzygnięcia. Jak
podnosiła strona pozwana w apelacji - w niniejszej sprawie nie doszło do ustalenia
wszystkich składników majątku wspólnego stron, a warunkiem sine qua non
orzeczenia o zniesieniu ustroju majątkowego małżeńskiego pomiędzy małżonkami
jest ustalenie składników tego majątku. W dalszej kolejności skarżąca stwierdziła,
że Sąd Okręgowy w Gdańsku nie rozpoznał kluczowego zarzutu podniesionego
przez stronę pozwaną w apelacji, wskazującego na naruszenie przez Sąd I instancji
przepisów postępowania skutkujących nierozpoznaniem istoty sprawy. Tym samym
Sąd II instancji dopuścił się naruszenia art. art. 378 § 1 zd. 1 i art. 328 § 2 w zw. z
art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., powodując
niemożliwość poddania kwestionowanego orzeczenia kontroli. Następnie skarżąca
podkreśliła, że Sąd nie tylko nie ustalił wszystkich składników majątku wspólnego
stron, ale przede wszystkim nie określił, jakie operacje finansowe dokonywał powód
z wykorzystaniem wspólnych środków finansowych małżonków oraz czy operacje
te były dokonywane z pokrzywdzeniem pozwanej. Tym samym, Sąd dokonał oceny
postawy powoda, nie czyniąc ustaleń w tym zakresie, co miało wpływ na kształt
wydanego rozstrzygnięcia oraz ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą
wcześniejszą niż data wniesienia powództwa. W konkluzjach skarżąca stwierdziła,
że wskazane przez nią okoliczności i potencjalne uchybienia uzasadniały przyjęcie
jej skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jako oczywiście
uzasadnionej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
I CSK 3031/25
6
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W
judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,
OSNC 2001, nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4
lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
jednak spełniona.
Przewidziana bowiem w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność
skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy
oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne
uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje
prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to
twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.
I CSK 3031/25
7
49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26
kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14,
nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie
publ. i przywołane tam orzecznictwo).
W kontekście przedstawionych przez Sądy meriti pisemnych motywów
rozstrzygnięć co do istoty sprawy nie sposób przyjąć, iż zaskarżony wyrok Sądu
drugiej instancji jest oczywiście nieprawidłowy w rozumieniu ww. przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania
kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹
k.p.c., przy uwzględnieniu § 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt. 2 i § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 poz.1964 ze zm).
Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego
znajduje uzasadnienie w art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z
dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie
określenia brzmienia klauzuli wykonalności.
Władysław Pawlak
[r.g.]
[a.ł]
I CSK 3031/25
8
