I CSK 3011/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
Pierwszy Prezes SN Małgorzata Manowska
2 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 2 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.H.
przeciwko A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
na skutek skargi kasacyjnej A.H.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 16 listopada 2023 r., I ACa 1416/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania
kasacyjnego.
[dr]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 5 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił
powództwo A.H. przeciwko A. sp. z o.o. w S. w sprawie o pozbawienie tytułu
wykonawczego wykonalności.
Apelację od wyroku Sądu I instancji wniósł powód, którą wyrokiem
z 16 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił.
Od wyroku Sądu II instancji skargę kasacyjną wniósł powód wskazując, że
w sprawie występują istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.),
sprowadzające się do odpowiedzi na pytania:
I CSK 3011/24
2
– czy art. 843 § 3 k.p.c. w zakresie prekluzji stosuje się z pominięciem
art. 4585 § 4 k.p.c., zgodnie z którym dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie
powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym ich powołanie
stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania;
– czy art. 843 § 3 k.p.c. w zakresie prekluzji stosuje się w sposób
nieograniczony do osób niezastępowanych przez profesjonalnego pełnomocnika
i nie pouczonych o treści tego przepisu;
– czy sąd powszechny nie ma obowiązku brać pod uwagę z urzędu
nieważności lub bezskuteczności czynności prawnych z uwagi na ich oczywistą
niezgodność z prawem, w szczególności dochodzenie przez stronę odsetek
wyższych niż odsetki maksymalnie dopuszczalne przez przepisy ustawy?
Ponadto skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, gdyż
jego zdaniem Sąd II instancji w sposób oczywisty i rażący naruszył przepisy ustawy
(art. 359 § 21 - § 23 w zw. z art. 58 § 1 k.c.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga
kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie
realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których
mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie
w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,
sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty
I CSK 3011/24
3
ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej
indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji
(postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN
z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Powołując się z kolei na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), strona powinna przedstawić stosowną argumentację
prawną zmierzającą do wykazania kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia
wskazanych przez nią przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego wyroku oraz podstaw kasacyjnych (zob. m.in.
postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49
i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11).
Jak wskazuje się w orzecznictwie, art. 843 § 3 k.p.c. jest źródłem prekluzji
dowodowej w postępowaniu wszczętym konkretnym powództwem
przeciwegzekucyjnym, w którym powód wskazuje określoną podstawę faktyczną
swego żądania. Obowiązkiem powoda jest przytoczenie w pozwie wszelkich
zarzutów, które mógł już zgłosić w czasie wytaczania tego konkretnego powództwa,
a uchybienie temu obowiązkowi pozbawia powoda uprawnienia do korzystania
w dalszym postępowaniu z zarzutów, których nie przytoczył w pozwie, pomimo
istnienia takiej możliwości (wyrok SN z 3 sierpnia 2006 r., IV CSK 102/06). System
prekluzji dowodowej polega na nałożeniu na strony określonego postępowania
ciężaru przedstawienia sądowi wszystkich znanych mu faktów, dowodów i zarzutów
I CSK 3011/24
4
w określonym terminie, pod rygorem utraty możliwości późniejszego ich
przytaczania lub powoływania (uchwała SN z dnia 17 lutego 2004 r., III CZP 115/03,
OSNC 2005, nr 5, poz. 77).
Skonfrontowanie przedstawionych przez skarżącego zagadnień prawnych
z powyższym prowadzi do wniosku, że pozostają one poza rzeczywistym
problemem w sprawie. Artykuł 843 § 3 k.p.c. jest bardziej rygorystyczny, bo
nakazuje zgłosić wszystkie fakty w pozwie, a w niniejszej sprawie nie zachodził
przypadek rozpoznania dalszych twierdzeń i dowodów. Powód nie zgłosił zarzutów,
które powinny być wskazane przy wniesieniu pozwu. Mając na względzie wskazaną
wcześniej publicznoprawną funkcję skargi kasacyjnej należy wskazać, że
jednocześnie przedstawiony Sądowi Najwyższemu problem musi mieć konkretny
związek z rozstrzygnięciem danej sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą
prawną i faktyczną zaskarżonego wyroku (postanowienie Sądu Najwyższego
z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13), a tym przesłankom wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem nie sprostał.
Skarga nie jest też wbrew twierdzeniom skarżącego oczywiście
uzasadniona. Sąd I instancji wskazał, że powództwo opozycyjne, skierowane
przeciw tytułowi wykonawczemu, którym jest prawomocne orzeczenie sądowe, nie
może służyć ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Sąd Okręgowy nie
znalazł żadnych przesłanek badania treści umowy łączącej poprzednika prawnego
powoda z pozwanym pod kątem tego czy umowa ta zawierała klauzule
niedozwolone o których mowa w art. 3851 k.c., w szczególności dotyczące
posługiwania się nieuzgodnionym wzorcem umownym oraz ustalenia odsetek
umownych na poziomie „lichwiarskich”, tym samym badania czy umowa kredytu
w ogóle wiązała strony w zakresie tych postanowień. Jak wskazał rolą Sądu w tym
postępowaniu było badanie zdarzenia istniejące po powstaniu tytułu
egzekucyjnego, wskutek których zobowiązanie wygasło i nie może być
egzekwowane na skutek oddziaływania zmiany stanu prawnego na istnienie oraz
możność egzekwowania zobowiązania.
Na marginesie należy wskazać, że art. 4585 § 4 k.p.c. był przedmiotem
zarzutów zgłoszonych w apelacji, a Sąd II instancji wskazał, że przepis ten znajduje
I CSK 3011/24
5
się dziale Kodeksu postępowania cywilnego odnoszącego się do postępowania
w sprawach gospodarczych, podczas gdy sprawa niniejsza takiego charakteru nie
miała.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach rozstrzygając na podstawie
z art. 102 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., mając na względzie
szczególną sytuację osobistą powoda.
(M.M.)
[SOP]
