Art. 843.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 843 KPC określa, gdzie i w jaki sposób wnosi się powództwa przewidziane w dziale dotyczącym powództw przeciwegzekucyjnych, czyli przede wszystkim powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności oraz powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. Zgodnie z § 1 pozew kieruje się do sądu rzeczowo właściwego, w którego okręgu prowadzi się egzekucję, a miejsce jej prowadzenia ustala się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Przepis wyraźnie zastrzega, że reguła ta obowiązuje także wtedy, gdy wierzyciel skorzystał z prawa wyboru komornika spoza właściwości ogólnej - wybór komornika nie przesuwa więc właściwości sądu. Paragraf 2 dotyczy sytuacji, w której egzekucji jeszcze nie wszczęto; wówczas powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności wytacza się według przepisów o właściwości ogólnej. Paragraf 3 nakłada na powoda ciężar przytoczenia w pozwie wszystkich zarzutów, jakie w tym czasie mógł zgłosić, pod rygorem utraty prawa korzystania z nich w dalszym postępowaniu. Paragraf 4 został uchylony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy dłużnik lub osoba trzecia decyduje się bronić przed egzekucją w drodze odrębnego procesu, a nie w ramach samego postępowania egzekucyjnego. Punktem odniesienia dla wskazania sądu jest miejsce prowadzenia egzekucji, ustalane według reguł właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a nie siedziba kancelarii wybranego komornika. Jeżeli postępowanie egzekucyjne jeszcze się nie toczy, a dłużnik chce podważyć wykonalność tytułu wykonawczego, zastosowanie znajduje § 2 i reguły właściwości ogólnej. Rygor z § 3 aktualizuje się już na etapie sporządzania pozwu i dotyczy wyłącznie tych zarzutów, które powód mógł zgłosić w chwili jego wnoszenia.

Przykład

Dłużnik mieszkający w Radomiu spłacił dług już po wydaniu tytułu wykonawczego, jednak wierzyciel złożył wniosek egzekucyjny do komornika wybranego spoza właściwości ogólnej. Egzekucja z ruchomości prowadzona jest w miejscu zamieszkania dłużnika, dlatego pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności trafia do sądu rzeczowo właściwego w okręgu obejmującym Radom, mimo że kancelaria komornika znajduje się w innym mieście. W pozwie dłużnik powinien od razu powołać zarówno zarzut spełnienia świadczenia, jak i inne zarzuty, które już zna, na przykład dotyczące przedawnienia. Gdyby część z nich zachował "na później", ryzykuje utratę prawa powoływania się na nie w dalszym toku sprawy.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest kierowanie pozwu do sądu według siedziby wybranego komornika - art. 843 KPC wyklucza taki sposób ustalania właściwości. Drugim błędem jest przekonanie, że zarzuty można uzupełniać dowolnie w toku procesu; rygor z § 3 istotnie to ogranicza. Mylone bywa również powództwo przeciwegzekucyjne ze skargą na czynności komornika, która ma zupełnie inny tryb. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.