Co dokładnie stanowi przepis
Art. 842 KPC przesądza, że powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji przysługuje nie tylko wtedy, gdy egzekucję prowadzi komornik sądowy, lecz również wtedy, gdy zajęcia dokonał administracyjny organ egzekucyjny. Paragraf 1 wprowadza dodatkowy wymóg formalny: do pozwu trzeba dołączyć postanowienie organu administracyjnego, którym odmówiono żądaniu wyłączenia przedmiotu spod egzekucji. Oznacza to, że droga sądowa otwiera się dopiero po uprzednim wyczerpaniu trybu administracyjnego, w którym osoba trzecia domagała się wyłączenia rzeczy. Ten sam paragraf zawiera szczególną regułę kosztową: sąd obciąży kosztami procesu osobę trzecią, która dopiero przed sądem powołuje nowe, istotne dowody, mimo że mogła je przedstawić już w postępowaniu administracyjnym, i to niezależnie od tego, czy proces wygra. Paragraf 2 określa termin: powództwo wnosi się w ciągu czternastu dni od doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego, a jeżeli zainteresowany złożył zażalenie - w ciągu czternastu dni od doręczenia postanowienia wydanego na skutek zażalenia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis dotyczy sytuacji, w której administracyjny organ egzekucyjny zajął rzecz lub prawo, do których prawo rości sobie osoba trzecia, a więc ktoś inny niż zobowiązany objęty tytułem wykonawczym. Warunkiem sięgnięcia po art. 842 KPC jest wcześniejsze wystąpienie do organu egzekucyjnego z żądaniem wyłączenia przedmiotu spod egzekucji oraz uzyskanie postanowienia odmownego. Dopiero takie postanowienie, dołączone do pozwu, wykazuje, że tryb administracyjny został wykorzystany. Kluczowe znaczenie ma zachowanie czternastodniowego terminu, liczonego od doręczenia właściwego postanowienia - pierwotnego albo wydanego po rozpoznaniu zażalenia. Uchybienie temu terminowi zamyka możliwość skutecznego dochodzenia ochrony przed sądem cywilnym w tym trybie.
Przykład
Organ egzekucyjny prowadzący egzekucję zaległości podatkowych zajmuje w warsztacie zobowiązanego maszynę, która w rzeczywistości należy do kontrahenta i została jedynie oddana do używania. Kontrahent składa do organu egzekucyjnego żądanie wyłączenia maszyny spod egzekucji, dołączając fakturę zakupu, jednak organ wydaje postanowienie odmowne. W ciągu czternastu dni od doręczenia tego postanowienia kontrahent wnosi do sądu powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji administracyjnej, załączając otrzymane postanowienie. Jeżeli dopiero teraz przedstawi umowę i protokół wydania maszyny, którymi dysponował już wcześniej, sąd - nawet uwzględniając powództwo - obciąży go kosztami procesu.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na wnoszeniu pozwu bez uprzedniego żądania wyłączenia w postępowaniu administracyjnym albo bez dołączenia postanowienia odmownego. Drugim typowym błędem jest liczenie terminu od dnia zajęcia rzeczy, a nie od doręczenia postanowienia. Mylące bywa też przekonanie, że gromadzenie dowodów "na później" jest korzystne procesowo - art. 842 § 1 KPC wprost premiuje aktywność już na etapie administracyjnym. Wreszcie powództwo to nie służy kwestionowaniu samej zasadności należności dochodzonej od zobowiązanego, lecz wyłącznie ochronie praw osoby trzeciej do zajętego przedmiotu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dokumenty i termin.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
