I CSK 2887/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
15 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J.
przeciwko A.J.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A.J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z 14 marca 2025 r., VI Ga 8/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek powódki o zasądzenie kosztów
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 2887/25
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący A.J. powołał
się na nieważność postępowania przed Sądem a quo (art. 379 pkt 4 k.p.c.) w
związku z tym, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego został wydany w składzie z
udziałem sędzi powołanej do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3, dalej – „ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.”). Wskazał również na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z dokonania oczywiście błędnej wykładni
umowy o roboty budowlane zawartej między stronami.
W uchwale składu połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-
4110-1/20, OSNC 2020, nr 4, poz. 34, mając na względzie szczególne,
konstytucyjne i ustrojowe właściwości Sądu Najwyższego oraz wymagania
stawiane do objęcia urzędu w tym Sądzie, potrzebę zapewnienia niezależności
Sądu Najwyższego od władzy politycznej, a także kształt i przebieg postępowań
nominacyjnych do pełnienia urzędu w Sądzie Najwyższym, które toczyły się po
wejściu w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., Sąd Najwyższy uznał, że
sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.
zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd
sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami powołanej ustawy. Stanowiska tego
nie uznano natomiast za uzasadnione w odniesieniu do sędziów sądów
powszechnych. W tym przypadku, zgodnie z tezą uchwały, sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi, gdy w
składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie
powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli zarazem wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
I CSK 2887/25
3
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art.
47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Karta) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz). Nieważność
postępowania w tym przypadku nie ma zatem automatycznego charakteru, jest
natomiast uwarunkowana oceną, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w
konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 EKPCz.
Rozważana uchwała, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 622, dalej – u.SN), uzyskała
status zasady prawnej, a Sąd Najwyższy nie odstąpił od niej w przepisanym trybie
(art. 88 u.SN). Sąd Najwyższy pozostaje tym samym związany wyrażonym w niej
stanowiskiem, mimo wydanego w późniejszym czasie wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (zob. w
tym zakresie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2022 r., III
CO 6/22 i III CO 37/22 oraz wskazaną tam argumentację, a także postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2023 r., III KZ 36/23 i z dnia 18 października
2023 r., I KO 33/230).
Stanowisko, według którego kwestia sprzeczności składu orzekającego z
przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., gdy w składzie sądu bierze
udział osoba powołana do pełnienia urzędu sędziego w sądzie powszechnym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017
r., wymaga zbadania, czy wadliwość procesu powołania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 47 Karty i art. 6 ust. 1 EKPCz, zostało
utrzymane także w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por.
odpowiednio motywy uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22, w której tezie stwierdzono
m.in, że brak podstaw do przyjęcia, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który
uzyskał nominację w następstwie uczestnictwa w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5
I CSK 2887/25
4
kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, nr 10, poz. 95) i znalazło
odzwierciedlenie w późniejszej judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 24
marca 2026 r., C-521/21, MJ przeciwko AA)
W tym kontekście we wniosku nie powołano argumentów, które stwarzałyby
wystarczającą podstawę do przyjęcia, że w związku z okolicznościami
towarzyszącymi powołaniu do pełnienia urzędu sędziego zasiadającego w składzie
Sądu wydającego zaskarżony wyrok, doszło – w okolicznościach sprawy
rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem – do naruszenia standardu niezawisłości i
bezstronności sądu. Na znaczenie wskazania takich okoliczności wskazuje się w
orzecznictwie Sądu Najwyższego, podnosząc, że w przypadku sędziów sądów
powszechnych powołanych do pełnienia urzędu na skutek wniosku Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. do stwierdzenia
bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. bądź
sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4
k.p.c. muszą – zgodnie z uchwałą składu połączonych izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r. – zachodzić okoliczności, które świadczą o naruszeniu
standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie (por. np. wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., III USKP 1/22 i postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 17 marca 2021 r., I KK 28/21, z dnia 28 kwietnia 2021 r., IV CZ
5/21, z dnia 9 czerwca 2021 r., I PSK 38/21, z dnia 14 lipca 2022 r., I CSK 1346/22,
z dnia 25 stycznia 2023 r., I PSK 22/22 i z dnia 28 czerwca 2023 r., I PSK 47/22).
Mimo niekwestionowanej wagi i systemowej natury problemu, nie można
było tym samym uznać, aby pozwany wykazał twierdzoną przyczynę kasacyjną. Nie
bez znaczenia jest także okoliczność, akcentowana również w judykaturze Sądu
Najwyższego, że zaskarżony wyrok zapadł na rozprawie, a z materiału sprawy nie
wynikało, iżby skarżący, reprezentowany na rozprawie przez kwalifikowanego
pełnomocnika, podnosił ex ante zastrzeżenia co do prawidłowości składu
orzekającego Sądu Okręgowego wydającego zaskarżony wyrok (por. co do wagi tej
okoliczności m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP
289/23, z dnia 24 kwietnia 2025 r., II CSKP 1717/22 i z dnia 26 czerwca 2015 r., II
CSKP 955/24, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2025 r.,
I CSK 2887/25
5
V KK 77/25). Także przedmiot sprawy nie uzasadniał, iżby mogła ona cieszyć się
szczególnym zainteresowaniem ze strony organów władzy politycznej bądź dotykać
interesów Skarbu Państwa.
W pozostałym zakresie wniosek stanowił w istocie rzeczy polemikę ze
stanowiskiem Sądu Okręgowego, lokującą się częściowo w płaszczyźnie ustaleń
faktycznych sprawy, częściowo zaś – wykładni umowy stron. Przytoczone w tej
mierze argumenty nie uzasadniały przyjęcia, że zaskarżony wyrok jest dotknięty
elementarną i widoczną prima vista wadliwością, czego wymaga przyczyna
kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52,
z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15
czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Dostrzec przy tym należało, że uznanie przez Sąd
Okręgowy protokołu z dnia 17 marca 2023 r. za dowód tego, iż wskazane w tym
dokumencie prace zostały faktycznie wykonane, lokowało się w sferze oceny
dowodów i prawidłowości ustaleń faktycznych, a tym samym kwestia ta
pozostawała poza granicami kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu
kasacyjnym.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w
zasadność podstaw skargi.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz
powódki oddalono, ponieważ powódka powiązała ów wniosek z oddaleniem skargi
kasacyjnej, co w okolicznościach sprawy nie miało miejsca.
Paweł Grzegorczyk
I CSK 2887/25
6
(K.G.)
[SOP]
