I CSK 2850/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marta Romańska
29 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E.Z., L.C., M.J., A.K., M.Z. i W.S.
przeciwko F. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej E.Z. i L.C.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 6 lutego 2024 r., V ACa 1384/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 5.400
(pięć tysięcy czterysta) zł z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od
doręczenia powodom odpisu niniejszego postanowienia,
tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
I CSK 2850/24
2
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego
w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,
o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Powodowie E.Z. i L.C. wnieśli o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z
uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), wynikającą z tego, że
„wyroki sądów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów
procesowych, jak i prawa materialnego”. Skarżący wywodzili, że: „Gdyby bowiem
sądy obu instancji dokonały w prawidłowy sposób wykładni oświadczeń woli w stron
w zakresie umowy z 9 sierpnia 2017 r., a zwłaszcza w zakresie spornego ust. 2.5,
nie zaś pod tezę sformułowaną przez Pozwanego, wzięły pod uwagę całokształt
okoliczności towarzyszących (podjęte postępowania administracyjne, powierzenie
funkcji geodecie, kierownikowi budowy i inspektorowi nadzoru, uzyskanie dziennika
budowy i dokonanie w nim wpisów), jak i profesjonalny status Pozwanego i
charakter prowadzonej przez niego działalności (który niewątpliwie musiał działać w
zgodzie z przepisami ustawy - Prawo budowlane, nie zaś na podstawie potocznie
rozumianych pojęć, doszłyby – zdaniem Skarżących – do wniosków odmiennych
względem sformułowanych w niniejszym postępowaniu. Zdaniem Skarżących
prawidłowa wykładnia oświadczenia woli zgodnie z przyjętą w art. 65 KC metodą-
kombinowaną – doprowadzić powinna do uznania umownego pojęcia „robót
budowlanych” w istocie za „budowę” w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane (tak
jak wskazuje na to wykładania językowa, celowościowa, systemowa oraz jak
zrozumieli to odbiorcy oświadczenia, tj. Skarżący), a wyciągnięcie prawidłowych
wniosków z przeprowadzonego postępowania dowodowego – do uznania, iż
budowa została rozpoczęta przez 30 czerwca 2018 r. Naruszenie fundamentalnej
zasady postępowania cywilnego – zasady swobodnej oceny dowodów – przez Sąd
Okręgowy i uznanie jego rozstrzygnięcia i argumentacji przez Sąd Apelacyjny za
prawidłowe każą podać w wątpliwość, czy w miejsce swobodnej oceny dowodów
nie dokonano oceny dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego
i logiki. Błędy proceduralne pociągnęły za sobą także naruszenia przepisów prawa
materialnego”.
I CSK 2850/24
3
Na tym skarżący wyczerpali argumentację mającą uzasadniać przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Konieczna do wykazania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas,
gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia,
a przy tym nie dotyczy jakiegokolwiek przepisu zastosowanego lub
niezastosowanego przez sąd w toku rozpoznawania sprawy, lecz o naruszenie,
które – gdy rzecz dotyczy prawa procesowego – mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, a gdy chodzi o prawo materialne – miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinno
zawierać nie tylko powołanie się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym
orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, lecz także wywód
zmierzający do jego wykazania.
Już same braki przytoczonego niemal dosłownie i w całości uzasadniania
wniosku powodów o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania byłyby
wystarczające do wydania postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Jedyny przepis wymieniony przez powodów we wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania i w jego uzasadnieniu to art. 65 k.c., w którym
ustawodawca określił zasady obowiązujące przy wykładni oświadczeń woli.
Z ugruntowanego orzecznictwa na tle tego przepisu wynika, że każda umowa
podlega wykładni sądowej, której celem jest ustalenie miarodajnego znaczenia
czynności prawnej dokonanej przez strony pozostające w sporze, koniecznego do
określenia ich praw i obowiązków. Proces wykładni rozpoczyna się od wykładni
językowej, a kończy z chwilą uzyskania, w wyniku zastosowania kolejnych reguł
wykładni, rezultatu w postaci ustalenia rzeczywistego znaczenia prawnego umowy.
Konsekwencją unormowania z art. 65 k.c. jest konieczność dokonania
wykładni umów na trzech poziomach, tj. ustalenia literalnego brzmienia umowy,
ustalenia treści oświadczeń woli przy zastosowaniu reguł określonych w art. 65 § 1
k.c. oraz ustalenie sensu złożonych oświadczeń woli poprzez odwołanie się do
I CSK 2850/24
4
zgodnego zamiaru stron i celu umowy (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 19
stycznia 2011 r., V CSK 204/10, z 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC
2005, nr 9, poz. 162). Przyjęta na tle art. 65 k.c. tzw. kombinowana metoda
wykładni w przypadku oświadczeń woli składanych innej osobie przyznaje
pierwszeństwo temu znaczeniu oświadczenia, które rzeczywiście nadawały mu
obie strony w chwili jego złożenia (subiektywny wzorzec wykładni). Pierwszeństwo
to jest wyprowadzane z zawartego w art. 65 § 2 k.c. nakazu badania raczej, jaki był
zgodny zamiar stron umowy, aniżeli opierania się na dosłownym brzmieniu umowy
(por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r.,
III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168). To, jak same strony rozumiały
oświadczenie woli w chwili jego złożenia można wykazywać wszelkimi środkami
dowodowymi (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 18 września 1951 r., C 112/51,
OSN 1952, nr 3, poz. 70 i z 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75, OSPiKA 1977, nr 1,
poz. 6). Na rozumienie to może wskazywać także zachowanie się stron (np. sposób
wykonania umowy) już po złożeniu oświadczenia woli (por. wyrok Sądu
Najwyższego z 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3, poz. 81).
Oprócz kontekstu językowego, przy interpretacji oświadczenia woli powinno się
brać pod uwagę także okoliczności złożenia oświadczenia woli, czyli tzw. kontekst
sytuacyjny, na który składają się w szczególności dotychczasowe doświadczenia
stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75, OSPiKA
1977, nr 1, poz. 6), ich status, przebieg negocjacji (por. wyrok Sądu Najwyższego
z 3 września 1998 r., I CKN 815/97, OSNC 1999, nr 2, poz. 38). Niezależnie od
tego z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem;
dotyczy to zresztą wszelkich oświadczeń woli składanych innej osobie (por.
uchwałę Sądu Najwyższego z 11 września 1997 r., III CZP 39/97, OSNC 1997, nr
12, poz. 191). Nie jest konieczne, aby był to cel uzgodniony przez strony, wystarcza
cel zamierzony przez jedną stronę, który jest wiadomy drugiej. Wątpliwości
interpretacyjne, które nie dają się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni
oświadczeń woli, powinny być rozstrzygnięte na niekorzyść strony, która
zredagowała tekst je wywołujący (in dubio contra proferentem). Ryzyko nie
dających się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli
niejasności tekstu umowy powinna ponieść ta strona, która tekst zredagowała.
I CSK 2850/24
5
Sądy orzekające w niniejszej sprawie odwołały się do przytoczonych wyżej
reguł wykładni oświadczeń woli przy wykładni umowy zawartej przez strony, a to,
że wnioski, do których doszły nie są zgodne z sugerowanymi przez skarżących, nie
czyni skargi oczywiście uzasadnioną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz – co
do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1
k.p.c., § 2 pkt 6 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), orzeczono jak w postanowieniu.
(R.N.)
[a.ł]
