I CSK 2815/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
26 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa T.K.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej
w W.
z udziałem interwenienta ubocznego I. Niestandaryzowanego Funduszu
Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności
w W. (poprzednio I. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz
Sekurytyzacyjny w W.)
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej T.K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 16 maja 2024 r., II Ca 1955/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie
na rzecz adwokata P.W. 2700 (dwa tysiące
siedemset) złotych powiększone o podatek od towarów i usług
we właściwej stawce tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną
udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
(a.z.)
UZASADNIENIE
I CSK 2815/24
2
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Okręgowego
w Krakowie z 16 maja 2024 r. powód T.K. wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania
na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie występują następujące istotne zagadnienia
prawne:
1) Czy istnieje konieczność przekazania sprawy właściwemu sądowi
okręgowemu, jeżeli na skutek połączenia spraw do wspólnego rozpoznania wartość
przedmiotu sporu wynosi ponad 75 000 zł?
2) Czy rozpoznanie sprawy przez sędziego w sytuacji, w której powód złożył
wniosek o jego wyłączenie od jej rozpoznania z uwagi na fakt pozostawania
w sporze sądowym ze stroną postępowania powoduje nieważność tego
postępowania lub prowadzi do sprzeczności składu sądu orzekającego
z przepisami prawa, skutkującej koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania?
Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest także oczywiście uzasadniona,
ponieważ rozstrzygnięcie w pierwszej instancji wydane zostało przez Sąd
niewłaściwy, natomiast orzeczenie wydane w drugiej instancji zapadło z udziałem
sędziego, wobec którego wpłynął uzasadniony wniosek o jego wyłączenie, a zatem
orzeczenie obarczone jest wadą nieważności i nie może się ostać również z uwagi
na dobro wymiaru sprawiedliwości, interes stron i ich prawo do rzetelnego procesu
oraz dobro państwa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez
prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek
I CSK 2815/24
3
o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły
stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
W tym kontekście podnieść trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębnie konstrukcyjnie i funkcjonalnie
częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów
na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN:
z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14, i z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC
2002, nr 2, poz. 22).
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje
się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które
cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi
prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;
z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie
dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno przy
tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają
w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi
zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać
ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne
jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen
przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków
interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;
10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;
z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;
z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).
Analiza przedstawionych przez skarżącego problemów nie pozwala
na przyjęcie, że podnoszone kwestie stanowią istotne zagadnienia prawne
I CSK 2815/24
4
w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera bowiem – co jest niezbędne – wskazania
przepisów prawa, na podstawie których powód konstruuje przedstawione
zagadnienia.
Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący w ramach podstaw wniesionego
środka prawnego zarzucił naruszenie określonych regulacji prawa procesowego
i materialnego. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie
przyjęcia jej do rozpoznania.
Jedynie ubocznie zauważyć należy, że zarządzeniem z 13 maja 2024 r.
(k. 619) wniosek powoda z 10 maja 2024 r. (ponowny) w przedmiocie wyłączenia
wskazanego w nim Sędziego Sądu Okręgowego, jako niedopuszczalny - art. 531
§ 1 pkt 2 k.p.c., został pozostawiony w aktach bez żadnych dalszych czynności
zgodnie z art. 531 § 2 k.p.c.
Ponadto Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że sędzia, co do którego został złożony
wniosek o wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., nie jest sędzią wyłączonym
z mocy ustawy z rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., a rozpoznanie sprawy i wydanie
orzeczenia przez sąd drugiej instancji z udziałem sędziego, w stosunku do którego
został złożony taki wniosek o wyłączenie, stanowi uchybienie procesowe,
nie powoduje natomiast nieważności postępowania (zob. wyroki SN: z 22 czerwca
2010 r., IV CSK 503/09, i z 4 września 2014 r., II CSK 739/13).
Natomiast połączenie spraw do rozpoznania na podstawie art. 219 k.p.c.
ma jedynie techniczny charakter, nie oznacza powstania jednej nowej sprawy,
a każda z połączonych spraw zachowuje samodzielność. Zamieszczenie
rozstrzygnięć w jednym wyroku nie niweczy samodzielności połączonych spraw
(zob. postanowienia SN: z 15 kwietnia 1997 r. I CKN 154/97; 31 maja 2006 r. IV CZ
41/06; 15 listopada 2007 r., II CSK 418/07).
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
I CSK 2815/24
5
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN:
z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca
2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie
skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się
do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie
tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK
5584/22).
Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu. W lakonicznym uzasadnieniu przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
powód powiela okoliczności, które przytoczył już przy przedstawionych
I CSK 2815/24
6
zagadnieniach prawnych nie wskazując jednak stosownych regulacji prawnych,
których naruszenie mogłoby spowodować wydanie rażąco wadliwego orzeczenia.
Tym samym nie wykazał, aby jego skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona.
Uzupełniająco wskazać należy, że gdy chodzi o przesłankę w postaci
nieważności postępowania wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., to bezpośrednio
odnosi się ona wyłącznie do postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd
Najwyższy może ją uwzględnić jako spełniającą przesłankę określoną w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c., o ile strona powoła się w tym zakresie na oczywistą zasadność
skargi kasacyjnej i uzasadni swoje stanowisko zarzucając sądowi drugiej instancji
naruszenie art. 378 § 1 i art. 386 § 2 k.p.c. przez pominięcie nieważności
postępowania w niższej instancji (zob. np. postanowienia SN: z 7 maja 2021 r.,
IV CSK 631/20; z 23 maja 2014 r., II PK 30/14 i z 7 maja 2021 r., IV CSK 631/20).
Skarżący tego wymagania nie spełnił.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813
§ 1 k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi powoda tytułem nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym z urzędu
orzeczono na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 i § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
(a.z.)
[SOP]
Maciej Kowalski
I CSK 2815/24
7
