I CSK 2729/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Łochowski
20 listopada 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 listopada 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.F. i J.F.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 20 marca 2025 r., I ACa 1238/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz M.F. i J.F.
po 2700 złotych kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
Bank spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z 20 marca 2025 r., zaskarżając ten wyrok w całości,
wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania.
I CSK 2729/25
2
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów prawa wywołujących istotne
rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 410 w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851 § 1 i 2 k.c.
oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”),
a także art. 3851 § 1 i 2 k.c. Skarżący wskazał też, że w sprawie występują istotne
zagadnienia prawne:
1) Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, o którym mowa
w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-26/13 Kasler, C-
260/18 Dziubak i C-932/19 OTP Jelzálogbank Zrt., dopuszczalne jest ustalenie
treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez
abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy
z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub
art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z
których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie
obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się
według kursu średniego NBP?
2) Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie
z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia: a) zawarcia
umowy, b) powstania sporu czy c) orzekania?
3) Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu
indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do
automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie
środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałby miejsce,
gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?
4) Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który
znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej
klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na
I CSK 2729/25
3
potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie
kredytu?
5) Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty
obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula
kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie
oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie
prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia
1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich?
W odpowiedzi na skargę powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia jej do
rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem
rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga
przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych
stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w
danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego
potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny
i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,
podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią
prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia SN: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
Odnosząc się do wykładni art. 410 w zw. z art. 405 k.c. i art. 3851 § 1 i 2 k.c.
oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy wskazać, że jeżeli w wykonaniu umowy
kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień,
bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca
dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego
I CSK 2729/25
4
świadczenia na rzecz każdej ze stron (uchwała składu całej Izby Cywilnej z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22). Sąd Najwyższy przypomina natomiast, że według
art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu
całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że
wiąże inne składy Sądu Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie
Najwyższym).
Powyższego nie zmienia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, na który powołuje się skarżący, w
którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten
sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w
przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do
nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu
całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych
przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty
kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie
konsumenta.
Należy podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 5
września 2025 r., II CSKP 550/24, że wydanie przez TSUE wyroku z 19 czerwca
2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie mogło mieć bezpośredniego wpływu na
związanie Sądu Najwyższego uchwaloną zasadą prawną. Dokonana przez
Trybunał wykładnia przepisów dyrektywy ma to znaczenie, że przy stosowaniu
przepisów prawa polskiego sąd jest zobowiązany tak je interpretować, aby
osiągnąć zgodność z dyrektywą w rozumieniu, jakie prezentuje Trybunał.
Obowiązek ten jest jednak ograniczony przez ogólne zasady wykładni prawa i nie
może służyć za podstawę dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra
legem. Nie zaistniała przy tym, potrzeba rozważenia zasadności odstąpienia od
uchwalonej przez skład całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22, zasady prawnej, gdyż zastosowanie teorii dwóch kondykcji na
korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13, przy
uwzględnieniu jego interpretacji przyjętej w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,
Lubreczlik.
I CSK 2729/25
5
Ponadto, konsekwencje przyjęcia w okolicznościach sprawy teorii dwóch
kondykcji są zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne. Nie sposób nie
zauważyć, że odmiennie kształtowała się sytuacja procesowa w sprawie, która była
podstawą do wydania powyższego wyroku Trybunału. Z tego względu stanowisko
zajęte w wyroku z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, nie może być
rozciągane na każdy spór między konsumentem a bankiem powstały na tle umowy
kredytu. W istocie jego znaczenie jest ograniczone jedynie do specyficznej sytuacji,
w której bank dochodzi od konsumenta roszczeń spełnionych na podstawie
nieważnej umowy kredytu.
Wykładnia art. 3851 § 1 i 2 k.c. we wskazanym w skardze zakresie również
jest już od dawna w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowana (zob. m.in
wyroki: z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11
grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 2 czerwca
2021 r., I CSKP 55/21; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 3 lutego 2022 r., II
CSKP 415/22).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
natomiast zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego
wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października
2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne nie czynią zadość tym
wymaganiom, gdyż nie są to zagadnienia nowe. Wprost przeciwnie,
w dotychczasowym bogatym orzecznictwie Sąd Najwyższy odnosił się do tych
zagadnień wielokrotnie i wyczerpująco. Swoistym zwieńczeniem orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego problematyki kredytów denominowanych
i indeksowanych jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do której treści oraz uzasadnienia, w tym również
powołanego w nim orzecznictwa, należy odesłać.
I CSK 2729/25
6
Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a stosownie do art. 98 § 1, 11 i 3 w zw.
z art. 99 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych obciążył skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego.
(D.Z.)
[a.ł]
