I CSK 2718/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
21 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. K.
przeciwko J. K.
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie
o ustanowienie rozdzielności majątkowej,
na skutek skargi kasacyjnej J. K.
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 20 czerwca 2023 r., IV Ca 492/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) zł, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej niniejszego
orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego;
3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego
Warszawa - Praga w Warszawie na rzecz adw. A. K. (zastępcy
adw. M. K.) wynagrodzenie w kwocie 540 (pięćset czterdzieści) zł,
powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej J. K. z urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
[PG]
UZASADNIENIE
I CSK 2718/24
2
Pozwem z 20 lipca 2022 r. powód M. K. wniósł o ustanowienie rozdzielności
majątkowej między małżonkami M. K. i J. K. z dniem 12 czerwca 2022 r.,
wskazując w uzasadnieniu, że pomiędzy stronami toczy się postępowanie
rozwodowe z jego inicjatywy.
Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości.
Występujący w sprawie prokurator wniósł o jego uwzględnienie.
Sąd Rejonowy dla Warszawy – Pragi Południe w Warszawie ustalił, że M. K.
i J. K. zawarli związek małżeński 31 maja 2018 r., w O. Posiadają dwoje
małoletnich dzieci. Pomiędzy stronami toczy się postępowanie rozwodowe
zainicjowane przez powoda. Aktualnie strony nie zamieszkują razem i nie prowadzą
wspólnego gospodarstwa domowego, a rozpad więzi pomiędzy nimi jest trwały. W
ocenie Sądu I instancji dalsze pozostawanie małżonków we wspólności majątkowej
mogło mieć negatywny wpływ na ich sytuację materialną, jak i uzyskany do tej pory
dorobek. W konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie zaistniały ważne powody w
rozumieniu art. 52 kro, przemawiające za ustanowieniem rozdzielności majątkowej
pomiędzy stronami, zgodnie z żądaniem powoda oraz wnioskiem prokuratora i
wyrokiem z 23 listopada 2022 r., w szczególności, ustanowił z dniem 30 czerwca
2022 roku rozdzielność majątkową małżeńską pomiędzy J. K. i M. K., a w
pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Apelację od tego orzeczenia wniosła pozwana zaskarżając go w części, to
jest, w szczególności, odnośnie do jego punktu pierwszego, zarzucając błędy w
ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 227 k.p.c. oraz art. 52 § 1 i 2 kro i 5 k.c.
We wnioskach domagała się między innymi zmiany zaskarżonego wyroku poprzez
oddalenie powództwa w całości. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej
oddalenie.
W ocenie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie apelacja
pozwanej zasługiwała na częściowe uwzględnienie, to znaczy, w zakresie, w
którym zmierzała do zmiany daty ustanowienia rozdzielności majątkowej - od daty
wniesienia powództwa, to jest z dniem 20 lipca 2022 r. W pozostałym zakresie jako
I CSK 2718/24
3
bezzasadna podlegała oddaleniu. Zdaniem Sądu odwoławczego, Sąd Rejonowy
błędnie zinterpretował art. 52 § 2 zd. 2 k..r. i. o., gdyż Sąd I instancji musi oznaczyć
dzień powstania rozdzielności majątkowej i w wyjątkowych wypadkach może być to
dzień wcześniejszy niż dzień wytoczenia powództwa (art. 52 § 2 zd. 2 k.r.i o.). W
ocenie Sądu II instancji w realiach stanu faktycznego sprawy nie zachodził jednak
taki wypadek. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż
występująca pomiędzy stronami separacja, w tym okoliczność toczącego się
postępowania o rozwód, uzasadniała ustanowienie rozdzielności majątkowej i
wyrokiem z 20 czerwca 2023 r., w szczególności, zmienił zaskarżony wyrok w
punkcie pierwszym w ten tylko sposób, iż datę „30 czerwca 2022 roku" zastąpił datą
„20 lipca 2022 roku”, a apelację w pozostałym zakresie oddalił.
W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa -
Praga w Warszawie z 20 czerwca 2023 r., (sygn. akt IV Ca 492/23) pozwana,
reprezentowana przez pełnomocnik z urzędu, zaskarżając to orzeczenie w całości,
zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 § 1 k.r.i.o poprzez
jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały
ważne powody uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej
oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. 378 § 1 zd. 1 k.p.c., poprzez
zaniechanie rozpoznania sprawy w granicach apelacji. We wnioskach domagała się
w szczególności uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie.
Skarżąca oparła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
przesłance określonej przez art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W jej ocenie oczywista
zasadność skargi wynikała z naruszenia przez Sąd II instancji prawa materialnego,
tj.: art. 52 § 1 k.r.i.o., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia
przepisów prawa procesowego, tj.: art. 378 § 1 zd. 1. k.p.c., co miało wpływ na
wynik sprawy. Według skarżącej Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok
niewłaściwie zastosował art. 52 § 1 k.r.i.o., uznając, że w sprawie zaistniały „ważne
powody" uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej
pomiędzy pozwaną, a powodem M. K., przy czym oparł swoje rozstrzygnięcie na
przesłankach pozamajątkowych. Tymczasem, jak podkreślił pełnomocnik skarżącej,
I CSK 2718/24
4
zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał wskazać konkretnych
konfliktów w aspekcie majątkowym, ani żadnych sytuacji, w której zaistniałaby
przeszkoda w zarządzie majątkiem wspólnym. Nadto Sąd II instancji naruszył art.
378 § 1 zd. 1. k.p.c., poprzez zaniechanie rozpoznania sprawy w granicach apelacji
i w konsekwencji pominął podniesiony przez pozwaną zarzut błędu w ustaleniach
faktycznych, polegający na pominięciu okoliczności, że w małżeństwie pozwanej i
powoda nie doszło do sytuacji w której ustrój wspólności majątkowej zagrażał lub
naruszał interes majątkowy M. K. oraz podstawy ekonomiczne funkcjonowania
rodziny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód M. K. wniósł o odmowę jej
przyjęcia do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania, o jej
oddalenie, jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz o zasądzenie od
pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną prokurator Prokuratury Okręgowej
Warszawa-Praga w Warszawie wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku dopuszczenia skargi
kasacyjnej przez Sąd Najwyższy do rozpoznania, o oddalenie skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W
I CSK 2718/24
5
judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,
OSNC 2001, nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4
lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje
prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to
twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia
prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z
dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie
publ. i przywołane tam orzecznictwo).
W kontekście motywów uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania i uzasadnienia postanowienia Sądu odwoławczego brak podstaw
do podzielenia tezy skarżącej, iż kontestowane orzeczenie jest oczywiście wadliwe
I CSK 2718/24
6
w przedstawionym wyżej rozumieniu przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c.,
w zakresie zaś odsetek, opierając się na art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i
art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu
§ 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie
określenia brzmienia klauzuli wykonalności (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz.
2324). Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie za zastępstwo procesowe
ustalone według stawki minimalnej (§ 4 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych - jedn. tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze
zm.).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu,
rozstrzygnięto stosownie do art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo
o adwokaturze oraz § 2 i § 4 ust. 1 i 3, § 10 ust. 1 pkt 7 i § 16 ust. 4 pkt 2 oraz § 24
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r.
poz. 763).
[PG]
r.g.
I CSK 2718/24
7
