I CSK 2667/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
22 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 22 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Miasta G.
przeciwko Skarbowi Państwa - Urzędowi w K.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Miasta G.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 10 kwietnia 2024 r., I ACa 714/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Miasta G. na rzecz Skarbu Państwa -
Prokuratorii Generalnej 2700 (dwa tysiące siedemset) zł kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego postanowienia zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 17 września 2021 r., II C 1046/19, Sąd Okręgowy w Katowicach
oddalił powództwo miasta na prawach powiatu przeciwko Skarbowi Państwa
o zapłatę 100 026,45 zł z odsetkami z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację miasta.
I CSK 2667/24
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowe miasto potrącało 5% dochodu
należnego Skarbowi Państwa za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jako
należny miastu procent na mocy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd drugiej instancji uznał, że miasto stosowało prawidłową stawkę 5% i nie
przysługuje mu stawka 25% przewidziana dla wpływów Skarbu Państwa z najmu
(art. 23 ust. 3 u.g.n.). Miasto podniosło, że prawidłowo gospodarowało
nieruchomościami Skarbu Państwa, a okres bezumownego korzystania przez
najemców z przedmiotu najmu miał miejsce między dwiema umowami najmu. Przy
tym do niezawarcia kolejnej umowy najmu, przed wygaśnięciem poprzedniej,
doszło z powodu zwlekania wojewody ze zgodą na zawarcie umowy. Sąd
odwoławczy uznał, że argument ten nie rozszerza zakresu stosowania art. 23 ust. 3
u.g.n. Sąd drugiej instancji wskazał również, że o dochodzie powiatu można mówić
wyłącznie w odniesieniu do środków, co do których doszło do dokonania potrącenia
przez powiat lub miasto na prawach powiatu. Tylko przez potrącenie dochód, o
którym mowa w art. 23 ust. 3 u.g.n., może być uzyskany.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miasto powołało
się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących
wykładni:
1) art. 405 i 410 k.c. w zw. z art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach
publicznych (u.f.p.), art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego i art. 23 ust. 3 u.g.n.: czy zasadne jest orzecznictwo sądów
administracyjnych, iż należna powiatowi część dochodu z zarządzania
nieruchomościami Skarbu Państwa może zostać uzyskana tylko przez potrącenie z
uzyskanego dochodu;
2) art. 23 ust. 3 u. g. n. w zakresie odnoszącym się do okresu bezumownego
korzystania z nieruchomości, przypadającego pomiędzy dwoma pisemnymi
umowami najmu lub dzierżawy, a także w kontekście ewentualnego przedłużenia
trwania poprzedniej umowy w trybie art. 674 k.c. oraz art. 674 k.c. w związku z
art. 694 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 2667/24
3
W sprawie miasto na prawach powiatu podnosi bezpodstawne wzbogacenie
się Skarbu Państwa na skutek potrącenia przez miasto z przychodów
przekazywanych Skarbowi Państwa tylko 5%, zamiast należnych – według
skarżącego – 25%. W uchwale z 13 lipca 2011 r., III CZP 35/11, Sąd Najwyższy
wskazał, że „Ustawa o finansach publicznych nie reguluje wprawdzie wprost trybu
zwrotu należności odprowadzonej na rachunek budżetu państwa stanowiącej
dochód jednostki samorządu terytorialnego, to jednak według jednoznacznego
art. 67 tej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60,
a zatem także dotyczących pobieranych przez jednostkę samorządu terytorialnego
dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej
zleconych odrębnymi ustawami i nieodprowadzonych na rachunek dochodów
budżetu państwa, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy kodeksu
postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60
ze zm.). W ten sposób został w dalszym ciągu przewidziany administracyjny tryb
postępowania do rozstrzygania spraw dotyczących niepodatkowych należności
budżetowych stanowiących dochód budżetów jednostek samorządu terytorialnego,
w tym także do rozstrzygania o zwrocie przekazanych nienależnie do budżetu
Skarbu Państwa kwot stanowiących na podstawie art. 23 ust. 3 u.g.n. dochód
powiatu.”.
Artykuł 405 k.c. dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia na skutek zdarzeń
cywilnoprawnych, czyli zdarzeń mających skutki w sferze prawa cywilnego, a
art. 410 k.c. dotyczy nienależnie spełnionych świadczeń cywilnoprawnych.
Tymczasem rozliczenia powiatu z budżetem państwa nie mają charakteru rozliczeń
cywilnoprawnych. Drugą stroną tych rozliczeń nie jest Skarb Państwa, który jest
formą działania Państwa w sferze cywilnoprawnej, lecz jednostka sektora finansów
publicznych, której przypadają przychody z nieruchomości Skarbu Państwa. Zatem
w świetle art. 60 i 67 u.f.p. wykluczone jest, aby Skarb Państwa był bezpodstawnie
wzbogacony w rozumieniu art. 405 k.c. na skutek rozliczeń regulowanych Ustawą
o finansach publicznych.
Mimo pominięcia tego aspektu sprawy przez Sąd drugiej instancji
zaskarżony wyrok odpowiada prawu i nie zachodzi potrzeba oceny zasadności
I CSK 2667/24
4
zarzutów kasacyjnych będących podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Ponadto sądy powszechne i Sąd Najwyższy nie są uprawnione do
oceny zasadności orzecznictwa sądów administracyjnych o wyłączności potrącenia
uregulowanego w Ustawie o gospodarce gruntami do pokrycia należności powiatu
z tytułu zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa. Dlatego Sąd Najwyższy
na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. pozwanemu przysługuje od skarżącego
zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dariusz Pawłyszcze
(G.G.)
[SOP]
