I CSK 2612/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
23 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.K.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 14 marca 2025 r., V ACa 1785/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 5400 (pięć tysięcy
czterysta) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 14 marca 2025 r., wydanego w sprawie z
powództwa D.K. o ustalenie i zapłatę.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank wskazał na
oczywistą zasadność skargi polegającą na nierozpoznaniu przez Sąd drugiej
instancji zarzutu potrącenia złożonego przez bank pismem z 12 sierpnia 2024 r.
I CSK 2612/25
2
Skarżący przedstawił także istotne zagadnienia prawne, oparte o dyspozycję
art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. związane z możliwością zastąpienia
postanowień abuzywnych kursem rynkowym, jak również związane z art. 498 w zw.
z art. 499 k.c. i dopuszczalnością potrącenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
I CSK 2612/25
3
Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista
zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej
wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym
o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną
z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,
I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,
I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,
I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,
I CSK 5328/22).
Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem
oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego
wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił
wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego
rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Pozwany ograniczył się do twierdzeń
o złożonym przez siebie oświadczeniu o potrąceniu 12 sierpnia 2024 r.
Podkreślenia wymaga, iż pomimo braku podniesienia przez pozwany bank
w apelacji zarzutu naruszenia art. 2031 k.p.c. Sąd drugiej instancji obszernie
i wyczerpująco odniósł się w uzasadnieniu do skuteczności złożonego przez
powodów oświadczenia o potrąceniu. Wywiódł, że pismo nie mogło wywrzeć
skutków prawnych na skutek nowelizacji przepisów, które weszły w życie
w listopadzie 2019 r.
Kwestionując wyrok Sądu Apelacyjnego skarżący pominął, że w poprzednio
obowiązującym stanie prawnym (do 7 listopada 2019 r) - skuteczność zarzutu
potrącenia uzależniona była od prawidłowości jego dokonania z punktu widzenia
prawa materialnego (art. 498 i nast. k.c.) i brak było procesowej regulacji,
odnoszącej się do tego zarzutu. Taką regulację stanowi art. 2031 k.p.c.
obowiązujący od 7 listopada 2019 r. Przepis ten unormował procesowe przesłanki
zarzutu potrącenia, których spełnienie warunkuje ocenę skuteczności jego
podniesienia w konkretnej sprawie. W obecnym stanie prawnym skuteczność tego
I CSK 2612/25
4
zarzutu (jako procesowego) ograniczona jest jedynie do tych przypadków, które
objęte są dyspozycją art. 2031 k.p.c. Brak spełnienia tych przesłanek może
prowadzić do sytuacji, kiedy zarzut potrącenia jest nieskuteczny, pomimo iż samo
oświadczenie o potrąceniu było złożone skutecznie i wywołało skutki
materialnoprawne (zob. postanowienie SN z 28 listopada 2024 r., I CSK 4026/23).
Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię
orzeczniczą i przyjął że:
1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu
niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub
część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron.
4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych
z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,
w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie
postanowieniami umowy.
5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej
postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron
odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych
w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia
w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
I CSK 2612/25
5
Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład
całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały
w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).
W zakresie istotnej dla rozpoznawanej sprawy problematyki Sąd Najwyższy
wypowiadał się już wielokrotnie i dokonał analizy art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw.
z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 co do kwalifikacji postanowień dotyczących
przeliczania franków szwajcarskich na złote przy wykorzystaniu kursu jednostronnie
ustalanego przez bank, jak też co do zastąpienia nieuczciwych postanowień
umownych przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że konsekwencją stwierdzenia, że dane
postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.
jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,
połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową
w pozostałym zakresie (postanowienie SN z 17 lutego 2026 r., I CSK 3708/24).
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(P.H.)
[SOP]
