I CSK 2547/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
21 stycznia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 21 stycznia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. O.
przeciwko P. spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 12 marca 2025 r., I ACa 1034/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5400
(pięć tysięcy czterysta) zł, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanemu niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania kasacyjnego.
[PG]
UZASADNIENIE
Powódka – A. O., pozwem z 5 stycznia 2015 r. wniosła o zasądzenie od
pozwanego – P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na jej rzecz następujących kwot:
838.000, 00 zł z ustawowymi odsetkami odpowiednio od kwot: 545.000 zł od dnia 5
sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz (po modyfikacji) odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; 293.000 zł
I CSK 2547/25
2
od dnia następnego po dniu wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz odsetkami
ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, tytułem
dalszego zadośćuczynienia za szkodę na osobie powódki doznaną w wypadku z
dnia 20 lutego 1996 r.; 1.878 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 października
2005 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za koszty turnusu rehabilitacyjnego.
Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz skapitalizowanej
za okres od lipca 2010 r. do stycznia 2015 r. renty na zwiększone potrzeby w
łącznej kwocie 126.525 zł z ustawowymi odsetkami od kwot wskazanych jak w
pozwie; zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki renty miesięcznej na
przyszłość z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 2.290,00 zł (ponad wypłaconą
dobrowolnie przez pozwanego w chwili obecnej rentę w kwocie 200 zł) miesięcznie
począwszy od miesiąca lutego 2015 r., płatną w terminie do 10-go dnia każdego
miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności
którejkolwiek z rat; zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki skapitalizowanej
renty o charakterze wyrównawczym za okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31
stycznia 2015 r. w kwocie 13.283,85 zł z odsetkami ustawowymi od dnia
wytoczenia powództwa do dnia zapłaty; zasądzenie od pozwanego na rzecz
powódki renty miesięcznej na przyszłość o charakterze wyrównawczym w kwocie
666,66 zł począwszy od miesiąca lutego 2015 r., płatną do dnia 10-go każdego
miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności
którejkolwiek z rat, ustalenie odpowiedzialności pozwanego za następstwa obrażeń
doznanych przez powódkę w dniu 20 lutego 1996 r., które mogą się ujawnić w
przyszłości. Tytułem uzasadnienia żądania pozwu, działająca przez
profesjonalnego pełnomocnika, powódka wskazała, że jest ofiarą wypadku
komunikacyjnego z dnia 20 lutego 1996 r., do którego doszło w P., a którego
sprawca – G. P. kierując samochodem osobowym marki […] i będąc w stanie
nietrzeźwości stracił panowanie nad samochodem w czasie manewru
wyprzedzania innych pojazdów, czym doprowadził do wypadku, w którym ucierpiała
powódka wraz z rodziną - był ubezpieczony w zakresie obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy i kierowców pojazdów
mechanicznych w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Wskazała także, że sprawca
został skazany prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej za popełnione
I CSK 2547/25
3
przestępstwo polegające na spowodowaniu przedmiotowego wypadku. Podkreśliła,
iż w dniu wypadku komunikacyjnego, w którym uczestniczyła też jej rodzina, była
niemowlęciem (11 miesięcy), a wskutek wypadku doznała bardzo poważnego urazu
uogólnionego oraz urazu mózgowo – czaszkowego i od tego czasu była
wielokrotnie hospitalizowana z powodu ujawniających się następstw powyższego
zdarzenia. Wskazała również, że skutki obrażeń w zasadniczy sposób wpłynęły
także na jej rozwój intelektualny oraz zdolność uczenia się, a w 2005 roku
stwierdzono u niej upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim będące
najprawdopodobniej skutkiem przebytego urazu mózgu. Podała też, że w 2013 roku
lekarz orzecznik ZUS stwierdził, iż powódka jest całkowicie niezdolna do pracy, co
skutkowało przyznaniem renty socjalnej w kwocie 610,33 zł netto, podwyższonej do
kwoty 619,50 zł netto. Dodała, że pozwany uznał co do zasady swoją
odpowiedzialność i ostatecznie, w zakresie zadośćuczynienia wypłacił, powódce
łączną kwotę 55.000 zł. Pozew skierowany przeciwko P. S.A. w W. był przez
powódkę następczo wielokrotnie modyfikowany, w tym rozszerzany.
W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa,
stwierdzając, między innymi, iż w ramach przeprowadzonego postępowania
likwidacyjnego, ustalono, że doznała ona trwałego uszczerbku na zdrowiu w
wysokości trzydziestu procent. Według pozwanego wypłacone dotychczas
powódce zadośćuczynienie powinno było w pełni rekompensować doznaną przez
nią krzywdę. Odrębnie pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powódki.
Odnosząc się do roszczenia w zakresie skapitalizowanej renty, wskazał, iż jest ono
rażąco wygórowane, a w zakresie renty na zwiększone potrzeby podał nadto, że
nie zostało ono udokumentowane, podnosząc, iż wypłaca z tego tytułu powódce
rentę miesięczną w wysokości 200 zł. Wskazał także, że żądanie w zakresie
skapitalizowanej renty wyrównawczej nie jest poparte żadnym dowodem. Wnosząc
o oddalenie ustalenia odpowiedzialności pozwanego na przyszłość wskazał, że
zakres szkody osobowej powódki nie uległ zmianie od 19 lat, a powódka nie
wymaga całodobowej opieki, jest samodzielna i zdolna do egzystencji, a wymaga
jedynie wsparcia emocjonalnego i ewentualnej kontroli. W zakresie żądania zwrotu
kosztów pobytu poszkodowanej na turnusie rehabilitacyjnym wskazał, że
oferowano na nim zabiegi niemające żadnego związku z urazami i obrażeniami
I CSK 2547/25
4
powódki, jakich doznała w wypadku. Niezależnie od powyższego pełnomocnik
pozwanego podniósł zarzut wyczerpania się sumy gwarancyjnej.
W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 6
grudnia 2022 r., w szczególności: zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem
zadośćuczynienia kwotę 827.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od
następujących kwot: 545.000 zł od dnia 5 sierpnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2015
r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia
zapłaty; 282.000 zł od dnia 11 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz
ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty
(pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem odszkodowania kwotę
1.878 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 5 października 2005 r. do dnia 31
grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016
r. do dnia zapłaty (pkt 2); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty na
zwiększone potrzeby, ponad wypłacaną dobrowolnie przez pozwanego kwotę 200
zł miesięcznie, kwotę 1.310,58 zł miesięcznie, płatne z góry, do 10 - tego dnia
każdego miesiąca, za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.
wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi
płatności którejkolwiek z rat renty od dnia następnego po opóźnieniu do dnia
zapłaty (pkt 3); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty na
zwiększone potrzeby, ponad wypłacaną dobrowolnie przez pozwanego kwotę 200
zł miesięcznie, kwotę 3.320,58 zł miesięcznie, płatne z góry, do 10 - tego dnia
każdego miesiąca, za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.
wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi
płatności którejkolwiek z rat renty od dnia następnego po opóźnieniu do dnia
zapłaty (pkt 4); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty na
zwiększone potrzeby, ponad wypłacaną dobrowolnie przez pozwanego kwotę 200
zł miesięcznie, kwotę 1.349,58 zł miesięcznie, płatne z góry, do 10 - tego dnia
każdego miesiąca, za okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 października 2021 r.
wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi
płatności którejkolwiek z rat renty od dnia następnego po opóźnieniu do dnia
zapłaty (pkt 5); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty na
zwiększone potrzeby, ponad wypłacaną dobrowolnie przez pozwanego kwotę 200
I CSK 2547/25
5
zł miesięcznie, kwotę 1.286,74 zł miesięcznie, płatne z góry, do 10 - tego dnia
każdego miesiąca, za okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r.
wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi
płatności którejkolwiek z rat renty od dnia następnego po opóźnieniu do dnia
zapłaty (pkt 6); zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem renty na
przyszłość na zwiększone potrzeby, ponad wypłacaną dobrowolnie przez
pozwanego kwotę 200 zł miesięcznie, kwotę 1.138,74 zł miesięcznie, płatne z góry,
do 10 - tego dnia każdego miesiąca, począwszy od dnia 1 stycznia 2022 r. wraz z
ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności
którejkolwiek z rat renty od dnia następnego po opóźnieniu do dnia zapłaty (pkt 7);
zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 60.696,60 zł tytułem
skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za okres od 1 lipca 2010 r. do 31
stycznia 2015 r. z ustawowymi odsetkami od wyszczególnionych w sentencji
rozstrzygnięcia kwot (pkt 8); zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę
14.416,38 tytułem skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za okres od 1
lutego 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. z ustawowymi odsetkami od
wyszczególnionych w sentencji rozstrzygnięcia kwot (pkt 9); zasądził od
pozwanego na rzecz powódki kwotę 13.236,85 zł tytułem skapitalizowanej renty o
charakterze wyrównawczym za okres od 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 stycznia
2015 r. z ustawowymi odsetkami od tej kwoty od dnia 10 lutego 2015 r. do dnia 31
grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016
r, do dnia zapłaty (pkt 10); zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę
46.358,20 zł tytułem skapitalizowanej renty o charakterze wyrównawczym za okres
od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. wraz z ustawowymi odsetkami
od wyszczególnionych w sentencji rozstrzygnięcia kwot (pkt 11); zasądził od
pozwanego na rzecz powódki kwotę 536,67 zł tytułem renty miesięcznej na
przyszłość o charakterze wyrównawczym, począwszy od 1 stycznia 2021 r., płatne
do dnia 10 - go każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie
uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat od dnia następnego po
opóźnieniu do dnia zapłaty (pkt 12); ustalił, iż górna granica odpowiedzialności P.
Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. względem powódki za skutki wypadku z dnia 20
lutego 1996 r. odpowiada kwocie 9.785.943 zł (pkt 13); ustalił, że pozwany będzie
I CSK 2547/25
6
ponosił odpowiedzialność wobec powódki za skutki wypadku z 20 lutego 1996 r.,
które mogą ujawnić się u powódki w przyszłości (pkt 14); oddalił powództwo w
pozostałym zakresie (pkt 15); umorzył postępowanie w zakresie dookreślonych w
sentencji wyroku kwot.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Poznaniu
wniosły obie strony. Powódka zaskarżyła wyrok w zakresie obejmującym część
oddalającą powództwo w zakresie sprecyzowanym apelacją, wnosząc
jednocześnie o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego dalszych 41.283 zł tytułem
skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za okres od 1 lutego 2015 r. do 31
grudnia 2015 r. wraz z ustawowymi odsetkami w sposób zakreślony precyzyjnie w
apelacji, zarzucając jednocześnie naruszenie wyszczególnionych przepisów
postępowania oraz przepisów prawa materialnego. We wnioskach apelacji
powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz
powódki od pozwanego kwot sprecyzowanych w treści apelacji.
Pozwany P. S.A. w W. zaskarżył wyrok w części dotyczącej
zadośćuczynienia oraz odsetek w zakresie i wysokości szczegółowo dookreślonych
w żądaniach apelacji, precyzując jednocześnie, że zaskarżonemu wyrokowi
zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 445 § 1 k.c. przez jego
błędne zastosowanie, polegające na zasądzeniu na rzecz A. O. zadośćuczynienia
za doznaną krzywdę w wysokości rażąco wykraczającej poza ustalony rozmiar
krzywdy oraz art. 361 § 2 k.c. i art. 481 § 1 k.c. poprzez ich niewłaściwe
zastosowanie i zasądzenie odsetek ustawowych oraz odsetek ustawowych z tytułu
opóźnienia od zasądzonych zadośćuczynienia, odszkodowania i rent od dat
wcześniejszych niż 6 grudnia 2022 r., to jest co najwyżej od daty zamknięcia
rozprawy i wydania wyroku jako stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania
uwzględniającego „siłę nabywczą pieniądza z obecnej chwili". Na tej podstawie
skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa co do sumy
400.000 zł z tytułu zadośćuczynienia wraz z zasądzonymi odsetkami oraz w
zakresie 447.869,52 zł z tytułu odsetek ustawowych od zasądzonych wyrokiem w
pkt 1 do 12 wyroku liczonych do 6 grudnia 2022r. i poprzez zasądzenie
ustawowych odsetek za opóźnienie liczonych od niezaskarżonej sumy
zadośćuczynienia 427.000 zł i pozostałych ustalonych wyrokiem od 6 grudnia
I CSK 2547/25
7
2022r. do dnia zapłaty, jednocześnie prostując omyłkę w wyliczeniu zaskarżonych
odsetek.
Obie strony wzajemnie wniosły o oddalenie apelacji przeciwnika
procesowego.
Rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny w Poznaniu wyrokiem z 12 marca 2025
r. oddalił apelacje obu stron. W ocenie Sądu II instancji apelacja powódki, jak i
apelacja pozwanego nie zasługiwały na uwzględnienie. Odnośnie do apelacji
pozwanego Sąd Apelacyjny stwierdził, że P. S.A. zakwestionował wysokość
zadośćuczynienia zasądzonego od niego na rzecz powódki ponad kwotę 427.000
zł. Do rozważenia przez Sąd Apelacyjny pozostało więc ustalenie czy istotnie
zasądzona tytułem zadośćuczynienia kwota jest nadmierna, a w tym względzie Sąd
odwoławczy nie podzielił argumentacji pozwanego. Sąd odwoławczy podkreślił, że
w sprawach o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, jak między innymi uznał Sąd
I instancji, zadośćuczynienie należne powódce winno wynosić 1.000.000 po
odliczeniu zwaloryzowanej kwoty wypłaconej jej przez pozwanego tj. około 130.000
zł. Brak było, w efekcie, podstaw do przyjęcia, że ustalone zadośćuczynienie jest
rażąco wygórowane, a wyłącznie ta okoliczność mogłaby spowodować korektę jego
wysokości. Nie znalazł także uzasadnienia zarzut pozwanego, iż odsetki za
opóźnienie od zasądzonych świadczeń powinny być zasądzone od dnia 6 grudnia
2022 r. tj. od dnia zamknięcia rozprawy. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko, że
odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należne są pokrzywdzonemu
po upływie terminu spełnienia świadczenia wyznaczonego wezwaniem dłużnika
przez wierzyciela do wykonania, przy czym Sąd I instancji w odniesieniu do
każdego z zasądzonych roszczeń szczegółowo uzasadnił datę wymagalności
odsetek za opóźnienie.
Pozwany – P. S.A. w W., skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu z 12 marca 2025 r. w części, to jest w pkt 1) w zakresie
oddalenia apelacji P. SA w części dotyczącej odsetek od zasądzonego od
pozwanego na rzecz powódki wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z 6 grudnia
2022 r., zadośćuczynienia w kwocie 827000 zł, tj.: odsetek ustawowych od kwoty
545 000 zł od dnia 5 sierpnia do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowych odsetek
za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 6 grudnia 2022 r.; odsetek
I CSK 2547/25
8
ustawowych od kwoty 282 000 zł od dnia 11 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015
r. oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 6
grudnia 2022 r.; w pkt 2) w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania
apelacyjnego.
Skargę kasacyjną – P. S.A. w W. - oparł na zarzutach naruszenia przepisów
prawa materialnego, to jest: art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 817 §
1 k.c. oraz w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach
obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (u.o.u.o.), polegającym na ich błędnym
zastosowaniu, to znaczy błędnym ustaleniu terminu, od którego należy naliczać
odsetki ustawowe od zadośćuczynienia w kwocie 545 000 zł od dnia 5 sierpnia
2013 r., tj. terminu spełnienia świadczenia wyznaczonego wezwaniem dłużnika
przez wierzyciela oraz w kwocie 282 000 zł od dnia 11 lutego 2015 r., tj. od dnia
następnego po wytoczeniu powództwa, zamiast od dnia 7 grudnia 2022 r., czyli od
dnia następnego od daty wydania przez sąd I instancji wyroku w niniejszej sprawie.
Skarżący wniósł o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi
na okoliczność jej oczywistej zasadności (art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c.), to znaczy ze względu na oczywiste naruszenie przepisów prawa
materialnego: art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 817 § 1 k.c., oraz w
zw. z art. 14 ust. 1 u.o.u.o., gdyż w realiach stanu faktycznego sprawy Sąd II
instancji błędnie określił datę początkową naliczania odsetek ustawowych od
zadośćuczynienia w kwocie 545 000 zł od dnia 5 sierpnia 2013 r. (od dnia
wezwania pozwanego do zapłaty), a od kwoty 282 000 zł od dnia 11 lutego 2015 r.
(od dnia następnego po wytoczeniu powództwa) zamiast od dnia 7 grudnia 2022 r.,
czyli od dnia następnego od daty wydania przez sąd I instancji wyroku i w niniejszej
sprawie. Zdaniem skarżącego, który nawiązując do okoliczności stanu faktycznego,
wskazał, że w dacie przeprowadzenia przez pozwanego postępowania
likwidacyjnego nie było możliwości określenia zakresu krzywdy powódki, a stało się
to możliwe dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez Sąd I
instancji. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały zatem zasądzenie
odsetek od zadośćuczynienia dopiero od dnia następnego po dniu wydania wyroku
przez Sąd I instancji. W dalszej kolejności skarżący powołał wybrane orzeczenia
I CSK 2547/25
9
Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, w konkluzjach stwierdzając, że Sąd
Apelacyjny w Poznaniu nieprawidłowo zasądził odsetki od zadośćuczynienia od
dnia wezwania do zapłaty zamiast od dnia następnego po dniu wydania wyroku
przed Sąd I instancji, co w ocenie pozwanego – P. S.A., czyniło jego skargę
kasacyjna oczywiście uzasadnioną.
W odpowiedzi na skargę powódka domagała się wydania postanowienia o
odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenia od
pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania wywołanego wniesieniem
skargi kasacyjnej - kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem
przepisanych wraz z podatkiem 23% VAT oraz ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty; w przypadku
zaś przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania domagała się oddalenia skargi oraz
zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania wywołanego
wniesieniem skargi kasacyjnej - kosztów zastępstwa procesowego według norm
prawem przepisanych wraz z podatkiem 23% VAT oraz ustawowymi odsetkami za
opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W
judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
I CSK 2547/25
10
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,
OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu
publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego
w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4
lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi
kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz
szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają
uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną,
wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie.
Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa
materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy
wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z
dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).
Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie
to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie
publ. i przywołane tam orzecznictwo).
Należy nadmienić, że w aktualnym orzecznictwie, w kwestii daty początkowej
naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczenia z tytułu
zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, akceptuje się judykaty, według których
roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia staje się wymagalne niezwłocznie po
wezwaniu przez uprawnionego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18
września 1970 r., II PR 257/70, OSNCP 1971, nr 6, poz. 103), przy czym zaznacza
się, że zasada przewidziana w art. 363 § 2 k.c. nie wyłącza ustalenia w konkretnym
I CSK 2547/25
11
wypadku odszkodowania według cen z daty, w którym powinno być spełnione, i
zasądzenia go wraz z odsetkami od tego dnia (por. wyroki Sądu najwyższego z
dnia 10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, OSNC 2000, nr 9, poz. 158). W judykaturze
zwraca się też uwagę na przypadki, gdy wartość odszkodowania została ustalona
według cen z daty wyrokowania, to ustawowe odsetki należą się od tej chwili, czyli
od daty wyrokowania (por. wyroki z: dnia 18 stycznia 2018 r., V CSK 142/17, nie
publ., z dnia 25 maja 2017 r., II CSK 584/16, nie publ., z dnia 14 października 2016
r., I CSK 685/15, nie publ., z dnia 9 stycznia 2013 r., III CSK 89/12, OSNC-ZD
2013, nr 3, poz. 65, z dnia 7 lipca 2011 r., II CSK 635/10, nie publ., z dnia 17
czerwca 2010 r., I CSK 308/09, nie publ., z dnia 7 maja 2009 r., IV CSK 27/09, nie
publ.). Jednak za dominujące należy uznać stanowisko pośrednie, zgodnie z
którym, jeżeli zobowiązany do spełnienia świadczenia z tytułu zadośćuczynienia
pieniężnego nie spełnia go w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 k.c., bądź
wynikającym z przepisu szczególnego, poszkodowany może żądać zapłaty odsetek
ustawowych od dnia opóźnienie począwszy od upływu tego terminu, w zakresie w
jakim zasądzone na jego rzecz zadośćuczynienie należało mu się już w tym dniu.
Jeżeli zaś sąd ustali, że żądane zadośćuczynienie w całości lub w części
odpowiada rozmiarowi krzywdy istniejącej dopiero w chwili wyrokowania,
uzasadnione jest zasądzenie odsetek od całości lub części tego świadczenia od tej
daty (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, z dnia
8 marca 2013 r., III CSK 192/12, nie publ., z dnia 3 marca 2017 r., I CSK 213/16,
nie publ.).
Skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie wykazał, że poszczególne kwoty, składające się na sumę
zadośćuczynienia, od których zostały zasądzone należności odsetkowe, nie
odpowiadały istniejącym już w tych datach rozmiarom doznanej przez powódkę
krzywdy.
Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i
3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 398²¹ k.p.c.
w zakresie zaś odsetek, opierając się na art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art.
I CSK 2547/25
12
31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) oraz przy uwzględnieniu
§ 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie
określenia brzmienia klauzuli wykonalności (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz. 2324).
Zasądzone koszty obejmują wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone
według stawki minimalnej (§ 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych - jedn. tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Władysław Pawlak
[PG]
[a.ł]