I CSK 2442/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
17 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.J. i A.J.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 12 marca 2025 r., I ACa 1799/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwoty po
1350 zł (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego, z odsetkami w wysokości
odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego
postanowienia do dnia zapłaty.
(M.T.)
UZASADNIENIE
Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego
w
Poznaniu
z
12
marca
2025
r.,
w sprawie z powództwa P.J. i A.J. przeciwko temu Bankowi o ustalenie i zapłatę.
Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 2442/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta
do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje
sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.
W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji
zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności
kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę
postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu
7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).
Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego
przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój
prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł
na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały jednak spełnione.
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie
okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu
na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego
zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi
przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze,
I CSK 2442/25
3
które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz
innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).
Istotnych zagadnień prawnych pozwany upatruje w konieczności
wyjaśnienia: 1) które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu
indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia
przez sąd, że uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza
rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna
jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości
franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji
kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że
wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej?; 2) czy na etapie oceny możliwości
obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie
poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem
dyspozytywnym, o którym mowa w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej C-26/13, C- 260/18 i C - 932/19, dopuszczalne jest ustalenie treści
umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną
normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy - Prawo
wekslowe lub art. 56 w zw. art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. ze szczegółowo
powołanymi innymi przepisami, z których na zasadzie analogii iuris lub analogii
legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą
wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP; 3) czy oceniając
możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF, po usunięciu
postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę
stan prawny z: dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu, czy dnia orzekania;
4) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do
CHF nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego subsumpcji normą
dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia
doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała
takiego abuzywnego postanowienia; 5) czy art. 358 § 2 k.p.c. stanowi szczegółowy
I CSK 2442/25
4
przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie)
w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalania kursu CHF,
na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie
kredytu; 6) czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty
obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula
kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie
oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie
prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich?
Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,
nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:
z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).
Potrzebę wykładni skarżący łączy z: 1) art. 189 k.p.c. odnośnie do tego, czy
w sytuacji, gdy kredytobiorcy przysługuje roszczenie o zapłatę, ma on interes
prawny w wytoczeniu powództwa wyłącznie o ustalenie nieistnienia stosunku
prawnego; 2) czy w przypadku orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu
indeksowanego do waluty obcej w oparciu o przepisy o postanowieniach
abuzywnych (art. 3851 k.c. i n.) Bank pozostaje w opóźnieniu wobec kredytobiorcy
co do zwrotu kwot uiszczonych w wykonaniu umowy w okresie przed złożeniem
przez kredytobiorcę, po pouczeniu przez sąd, oświadczenia w przedmiocie woli
utrzymania w mocy umowy wobec abuzywności postanowień umownych
a w konsekwencji czy dopuszczalne jest naliczanie odsetek za opóźnienie
(art. 481 § 1 k.c.) za okres do chwili złożenia przez prawidłowo poinformowanego
o skutkach bezskuteczności umowy Kredytobiorcę oświadczenia w przedmiocie
woli utrzymania umowy w mocy; 3) czy w sytuacji, jeżeli kredytobiorca wystąpił
z inicjatywą zawarcia aneksu, w którym doprecyzowany został sposób tworzenia
I CSK 2442/25
5
kursów w tabeli kursów, kredytobiorca mając możliwość swobodnego zapoznania
się z treścią aneksu i zrezygnowania z jego zawarcia, dobrowolnie zawarł ten
aneks, można mówić, że konsument nie wyraził świadomej zgody na dalsze
obowiązywanie określonego postanowienia, a w konsekwencji nie pozbawił umowy
ewentualnego, abuzywnego elementu, regulującego kwestie dokonywania
przeliczeń walutowych pomiędzy stronami?
Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie
(zob. m.in. postanowienia SN wydane w sprawach I CSK 2225/23, I CSK 2268/23,
I CSK 2291/23 i I CSK 2334/23 oraz wyroki w sprawach II CSKP 957/23,
II CSKP 1002/23, II CSKP 1956/22, II CSKP 2164/22 i II CSKP 2295/22).
W odniesieniu do problematyki związanej z interesem prawnym powoda
w stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej odnotować trzeba, że w wyroku
z 23 listopada 2023 r., C-321/22 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
stwierdził, iż art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności należy
interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym,
zgodnie z ich wykładnią dokonaną w orzecznictwie, które w celu uwzględnienia
wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do stwierdzenia
bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą
wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego, w sytuacji gdy uznaje się, że
taki interes nie istnieje, jeżeli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot
nienależnego świadczenia, lub gdy może on powołać się na tę bezskuteczność
w ramach obrony przed powództwem wzajemnym w przedmiocie wyegzekwowania
wykonania zobowiązania wytoczonym przeciwko niemu przez tego przedsiębiorcę
na podstawie tego warunku.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania
kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,11 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6, § 10
ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
I CSK 2442/25
6
Ewa Stefańska
(M.T.)
SOP]
