I CSK 2395/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
10 lutego 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 10 lutego 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa I.P. i M.P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 17 kwietnia 2025 r., I ACa 1711/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów
tytułem kosztów postępowania kasacyjnego po 2700 (dwa
tysiące siedemset) złotych z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 kwietnia 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 2395/25
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie
być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu. Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 30 września 2025 r., I CSK 425/24).
I CSK 2395/25
3
W ocenie autora skargi kasacyjnej na tle niniejszej sprawy ujawniły się
następujące istotne zagadnienia prawne:
1) „oparte o dyspozycję art 5 k.c. w zw. z art 3851§ 1 i 2 k.c.
oraz art. 411 pkt 4 k.c. w zw. z art 411 pkt 2 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c. w zw. z art
405 k. c. polegające na konieczności rozstrzygnięcia:
Czy w przypadku gdy Kredytobiorca dokonał całkowitej (przedterminowej)
spłaty kredytu, możliwa jest abstrakcyjna kontrola postanowień Umowy,
w całkowitym oderwaniu od rzeczywistego pokrzywdzenia Kredytobiorcy, a także
czy zgodne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie dopuszczalne
jest dochodzenie przez Kredytobiorcę zwrotu świadczeń uiszczonych przez niego
w wykonaniu spornej Umowy, na kilka lat po wykonaniu Umowy w całości?”
2) „oparte o dyspozycję art. 358 § 2 k.c. w zw. z art 3851 § 1 i 2 k.c.,
polegające na konieczności rozstrzygnięcia:
„Czy Sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem
rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis
dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę
prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd winien podjąć wszelkie
działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron - vide np.
zdania odrębne Sędziów Sądu Najwyższego: Joanny Misztal-Koneckiej, Marcina
Krajewskiego, Krzysztofa Wesołowskiego, Dariusza Pawłyszcze, Beaty
Janiszewskiej i Kamila Zaradkiewicza złożone do pkt 2 Uchwały pełnego składu
Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 roku (sygn. akt III CZP
25/22), zdanie odrębne Sędziego Sądu Najwyższego Władysława Pawlaka,
złożone do Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2022 roku w sprawie
o sygn. II CSKP 701/22,3 wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2023 roku
(sygn. akt: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, II CSKP 1495/22)”;
Podniesione przez autora skargi kasacyjnej kwestie były w ostatnim czasie
przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego (zob. SN w uchwale z 28
kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109, i w wyrokach: z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia
2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK
I CSK 2395/25
4
159/17; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21;
z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego
2022 r., II CSKP 415/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II
CSKP 1262/22; z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP
532/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30
czerwca 2022 r., II CSKP 676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja
2022 r., II CSKP 713/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r.,
II CSKP 1104/22; z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP
403/22; z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP
550/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22;
z 19 maja 2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 30
czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 943/22; z 8 września
2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53; z 26 stycznia 2023 r., II
CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22; z 22 lutego 2023 r., II CSKP
1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP
722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22; z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22;
z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22; z 26
stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22; z 31
stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22; z 31 marca
2023 r., II CSKP 1052/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II
CSKP 464/22; z 23 maja 2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP
1536/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II
CSKP 1722/22, i z 27 marca 2024 r., II CSKP 1258/22, uchwała pełnego składu
Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że postanowienia
umowy (regulaminu) określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego
kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą,
pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego
z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Wyjaśniono, że niedozwolone postanowienie
umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte
bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo
I CSK 2395/25
5
świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu
skuteczność z mocą wsteczną. Nie budzi też wątpliwości, że stwierdzenie
niedozwolonego charakteru postanowienia w umowie kredytu może uzasadniać
uznanie umowy za nieważną, także w sytuacji, gdy doszło do całkowitej spłaty
kredytu (zob. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja
2021 r. - zasada prawna - III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56; uchwała Sądu
Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40;
postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., III CZP 41/20, MoP 2021, nr
15, s. 775; wyroki TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak,
Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG i z 29 kwietnia 2021 r.,
C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A.). Niedopuszczalne jest
zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym
mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis
prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli
abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej
klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu
ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone
postanowienie umowne. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 maja 2022 r.,
I CSK 2314/22 i wskazane tam orzeczenia, postanowienie Sądu Najwyższego
z 6 października 2022 r., I CSK 3614/22).
Ponadto w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25
kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że
w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Natomiast w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także
w pozostałym zakresie.
Należy przypomnieć, że uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia,
uzyskuje moc zasady prawnej, co oznacza, że wiąże inne składy Sądu
I CSK 2395/25
6
Najwyższego (zob. art. 87 i 88 ustawy o Sądzie Najwyższym). Zgłoszenie zdania
odrębnego nie powoduje braku związania wyrażoną zasadą prawną.
Konkludując, należy przyjąć, że kwestie podniesione przez skarżącego we
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały już wyczerpująco
wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i obecnie nie wymagają dalszej
analizy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
M.L.
[SOP]
Krzysztof Wesołowski
