I CSK 2243/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
30 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 30 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa D.T.
przeciwko U.T.
o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej,
na skutek skargi kasacyjnej D.T.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 27 sierpnia 2024 r., VI Ca 342/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od D.T. na rzecz U.T. 360 zł (trzysta sześćdziesiąt
złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 3 marca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy
w Warszawie oddalił powództwo D.T. w sprawie przeciwko U.T. z udziałem
Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Ochota o ustanowienie
rozdzielności majątkowej małżeńskiej i orzekł o kosztach postępowania.
Wyrokiem z 27 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację
powoda i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego.
I CSK 2243/25
2
Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego
w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na naruszenie przez Sąd
Okręgowy art. 52 § 1 i 2 k.r.o.
W odpowiedzi uczestniczka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do
zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia
prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych
sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi
wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych
rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,
gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,
powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się
wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej
na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,
I CSK 2243/25
3
V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego
z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,
że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie
konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której
naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia
(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma
charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje
się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją
stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności
sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym
wyżej rozumieniu.
Skarżący kwestionując prawidłowość wyroku Sądu Okręgowego polemizuje
de facto z ustaleniami Sądów meriti, które wskazują na niewystępowanie
w ustalonych w sprawie okolicznościach ważnych powodów uzasadniających
ustanowienie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Tymczasem, pod
pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie można zmierzać
do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów (zob. np. postanowienie SN
z 9 sierpnia 2018 r., II PK 213/17). Zgodnie bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą
skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny
dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 398 13 § 2 k.p.c.).
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 52 § 1 k.r.o. przesłanką ustanowienia
przez sąd rozdzielności majątkowej na żądanie jednego z małżonków są jedynie
„ważne powody”. Jednym z takich powodów – zgodnie z art. 52 § 2 k.r.o. jest życie
małżonków w „w rozłączeniu”. Jednak – na co słusznie zwraca uwagę orzecznictwo
Sądu Najwyższego − okoliczność, że małżonkowie żyją w rozłączeniu, nie oznacza,
iż w każdym przypadku separacji faktycznej sąd ma obowiązek ustanowić
I CSK 2243/25
4
rozdzielność majątkową. Przepis ten stwarza jedynie możliwość ustanowienia takiej
rozdzielności w sytuacji, kiedy faktyczna separacja uniemożliwia małżonkom
współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, skutkuje trwałym zerwaniem
wszelkich stosunków majątkowych niemożliwością podejmowania wspólnych
decyzji gospodarczych (postanowienie SN z 21 października 2025 r., I CSK 1878/25).
Przy ustalaniu i wykładni pojęcia „ważnych powodów” w rozumieniu
art. 52 § 1 k.r.o. należy się bowiem koncentrować na sferze stosunków prawno-
majątkowych małżonków (postanowienie SN z 30 grudnia 2024 r., I CSK 3057/23).
Tymczasem zgodnie z ustaleniami faktycznymi, którymi Sąd Najwyższy jest
związany, powód – pomimo opuszczenia wspólnego mieszkania w grudniu 2021 r.
– nadal regulował zobowiązania finansowe związane z dotychczasowym wspólnym
mieszkaniem, w tym raty kredytu hipotecznego, czynsz na rzecz wspólnoty
mieszkaniowej, a także rachunki za media, telewizję i Internet. Ponadto, powód
opłacał również rachunki za abonament telefoniczny. Z kolei w 2022 roku powód
złożył wspólne zeznanie podatkowe za rok 2021, obejmujące zarówno jego
dochody, jak i dochody pozwanej. Dodatkowo, 15 lipca 2022 roku została złożona
korekta wspomnianej deklaracji podatkowej, co wskazuje na kontynuowanie
pewnych finansowych działań wspólnych, nawet pomimo faktycznej separacji.
Należy przy tym uwzględnić, że termin „wyjątkowe wypadki”, podobnie
jak „ważne powody”, to zwrot niedookreślony, który zapewnić ma sądowi niezbędną
swobodę w kwalifikowaniu konkretnych stanów faktycznych. W judykaturze
i piśmiennictwie trafnie podkreśla się, że przesłanka „wyjątkowego wypadku”
wymaga całościowego rozważenia sytuacji danego małżeństwa, co stanowi
domenę sądów meriti. W tych okolicznościach Sąd Najwyższy w ramach nadzoru
judykacyjnego nad orzecznictwem sądów powszechnych mógłby interweniować
jedynie wyjątkowo w razie rażącego naruszenia prawa przez sąd odwoławczy, co
nie miało miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11
i 3 w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 4 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2
I CSK 2243/25
5
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
[SOP]
