I CSK 2194/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
22 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 22 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa U. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z.
przeciwko P. spółce jawnej w Ł.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki jawnej w Ł.
od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 29 lutego 2024 r., I AGa 174/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego pozwaną,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 2194/24
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca P. Sp.j. w Ł.
powołała się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych i potrzebę
wykładni przepisów prawnych w odniesieniu do problematyki wykładni oświadczeń
woli (art. 65 k.c.). Wskazała również, w tym samym kontekście, na oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, powołanie się na istotne zagadnienie
prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i
uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju
prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać
ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą;
konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego
rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II
CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10
kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9
kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, aby w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
I CSK 2194/24
3
Przepis art. 65 k.c. był wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Sądu
Najwyższego, w którym wskazuje się konsekwentnie, że na jego tle należy
opowiedzieć się za tzw. kombinowaną metodą wykładni oświadczeń woli, która
łączy ze sobą element subiektywny, akcentujący znaczenie woli oświadczającego, i
element obiektywny, wyrażający dążenie do ochrony zaufania adresata
oświadczenia woli (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2017 r.,
V CSK 675/16, OSNC 2018, nr 6, poz. 63 i z dnia 7 lutego 2025 r., II CSKP 1420/22
oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). Według tej metody, jeżeli strony
zrozumiały oświadczenie woli w taki sam sposób, przypisywały im zgodny sens i
doszło między nimi do porozumienia (tzw. faktyczny konsens), sąd powinien
przyjąć za podstawę rozstrzygnięcia taką treść oświadczeń, jaką przypisywały im
strony, chociażby odbiegała ona od treści, którą nadałby jej typowy, rozsądny
odbiorca (falsa demonstratio non nocet). Natomiast w razie ustalenia, że strony
odmiennie postrzegały sens złożonych oświadczeń, konieczne jest przejście do
drugiej fazy procesu wykładni, opartej o wzorzec obiektywny, tj. do rekonstrukcji
treści złożonych oświadczeń z wykorzystaniem perspektywy starannego i
racjonalnego odbiorcy. W tym zakresie uwzględnienia wymagają dyrektywy
językowe, w tym makro i mikrokontekst językowy, kontekst sytuacyjny, w tym
zachowania stron przed i po zawarciu umowy, a także uzgodniony cel umowy.
Sposób aplikacji tych reguł w konkretnych stanach faktycznych stanowi
domenę Sądów meriti, a we wniosku nie skonkretyzowano w tej materii żadnych
zagadnień prawnych, które odpowiadałyby wymaganiom art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c.,
jak również nie przywołano argumentów, które świadczyłyby o istnieniu w tej mierze
rozbieżności orzeczniczych, względnie wątpliwości interpretacyjnych, które
wykraczałyby stopniem trudności poza komplikacje immanentne każdemu
procesowi sądowego stosowania prawa. Całokształt wniosku wyrażał w istocie
osadzoną w okolicznościach konkretnej sprawy krytykę stanowiska Sądu
Apelacyjnego, który dokonał odmiennej wykładni oświadczeń woli złożonych przez
pozwaną aniżeli interpretacja przez pozwaną preferowana i zaakceptowana przez
Sąd Okręgowy orzekający w pierwszej instancji.
To jednak, że w ocenie Sądu Apelacyjnego wykładnia oświadczeń woli
dokonana przez Sąd Okręgowy okazała się błędna, nie oznacza, że w sprawie
I CSK 2194/24
4
wystąpiło istotne zagadnienie prawne, względnie potrzeba wykładni przepisów
prawnych. Ubocznie należało zwrócić uwagę, że formułując w wywodach wniosku
szereg wątpliwości, które zdaniem pozwanej miałyby stanowić zagadnienia prawne,
nie wyjaśniono, z jakich przyczyn ich rozstrzygnięcie nie jest możliwe przy
odwołaniu się do dotychczasowego, szerokiego dorobku nauki i judykatury w
kontekście wykładni oświadczeń woli składanych indywidualnym adresatom i na
czym polega ich ponadindywidualne znaczenie; nie wskazano również
alternatywnych kierunków ich rozstrzygnięcia i przemawiającej na ich rzecz
argumentacji.
Z wniosku nie wynikało także, iżby skarga kasacyjna była oczywiście
uzasadniona. W świetle akceptowanych kryteriów wykładni oświadczeń woli, które
powinny być stosowane łącznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy,
oceny takiej nie potwierdza fakt, że Sąd Apelacyjny rekonstruował oświadczenie
woli pozwanej przede wszystkim na podstawie sekwencji wiadomości mailowych
stron ani też teza, że pozwana rozumiała swoje pisemne wypowiedzi diametralnie
odmiennie niż powódka i Sąd Apelacyjny, względnie – że zamiarem powódki nie
było odpłatne nabycie zbiornika. Przypomnieć należało, że oczywista zasadność
skargi jako przyczyna kasacyjna wymaga wykazania – przez przytoczenie
zwartych, jurydycznych argumentów – że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe w
sposób elementarny i widoczny już na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3,
poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z
dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Sytuacja taka nie wynikała z wywodów
wniosku.
Odrębną rzeczą jest to, że wniosek ujawniał wyraźną argumentacyjną
sprzeczność, przyoblekając w istocie te same kwestie prawne w ramy przyczyn
kasacyjnych określonych w art. 398 § 1 pkt 1 i 2 oraz 4 k.p.c. Jasne jest
tymczasem, że albo w sprawie występuje zagadnienie prawne lub potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, a więc kwestia
trudna, dotychczas nierozstrzygnięta i wymagająca pogłębionej analizy albo też
skarga jest zasadna w sposób oczywisty, co zakłada niewystępowanie w sprawie
żadnych zagadnień prawnych bądź wątpliwości (por. np. postanowienia Sądu
I CSK 2194/24
5
Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK
980/14 i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15).
Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
(K.G.)
[SOP]
