I CSK 2094/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
19 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 19 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
przeciwko S.S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 7 listopada 2023 r., I AGa 152/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[J.T.]
I CSK 2094/24
2
UZASADNIENIE
Powódka P. sp. z o.o. w K. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie, którym uwzględniono apelację pozwanego S.S. od
wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o zapłatę i zmieniono
zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalono powództwo w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżąca wskazała nieważność postępowania. Przytoczyła przy tym orzeczenia,
z których wynika, że naruszenie obowiązku poinformowania przez sąd o możliwej
zmianie podstawy prawnej orzeczenia prowadzi do nieważności postępowania,
a także wskazała na treść art. 321 k.p.c. Skarżąca nie wyjaśniła jednak, w jakim
związku kwestie te pozostają z niniejszą sprawą.
Zawarcie w art. 3989 k.p.c. przyczyny kasacyjnej w postaci nieważności
postępowania wynika z konieczności możliwie każdorazowego eliminowania
uchybień procesowych o najdonioślejszym charakterze. Stosownie do
art. 39813 § 1 k.p.c. nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu.
Oznacza to także możliwość uwzględnienia skargi niezależnie od tego, czy
skarżący sformułował stosowny zarzut naruszenia określonego przepisu
postępowania, oraz tego, czy wykazał on możliwość wpływu tego uchybienia na
wynik sprawy (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02).
Jednocześnie, mając na względzie okoliczność, że na etapie tzw. przedsądu
nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu
wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania nie jest konieczne najzupełniej pewne
wykazanie, że postępowanie przed sądem drugiej instancji dotknięte było
wadliwością określoną w art. 379 k.p.c. Konieczne jest jednak przedstawienie
argumentacji, z której wynika, że stan taki jest co najmniej wysoce prawdopodobny
(zob. postanowienie SN z 18 lipca 2024 r., I CSK 2176/23).
W sprawie nie uprawdopodobniono, by wystąpiła wskazana przez powódkę
przyczyna nieważności postępowania. Na podstawie uzasadnienia wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie sposób dociec, jaka jest w istocie
I CSK 2094/24
3
osnowa tego stanowiska procesowego powódki i z czego wywodzi ona tezę
o nieważności postępowania. Także samodzielna, podjęta z urzędu, analiza
materiału sprawy nie prowadzi do wniosku, by w sprawie zrealizował się stan
określony w art. 379 k.p.c. Bliższe odniesienie się do argumentacji powódki jest
jednak niemożliwe, gdyż stosowna część skargi kasacyjnej nie zawiera
argumentacji, która dotyczyłaby realiów niniejszej sprawy.
Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Stwierdziła przy
tym, że wyjaśnienia wymagają dwie kwestie. Pierwsza dotyczyć miała tego, „czy
określenie przez stronę podstawy prawnej wierzytelności zgłaszanej do potrącenia
wiąże Sąd, czy też Sąd rozpoznając zarzut potrącenia sam ustala jego podstawę
prawną, a jest jedynie związany stanem faktycznym ustalonym w sprawie”. Drugą
kwestię ujęto w pytaniu, „czy złożenie przez stronę oświadczenia o potrąceniu,
w przypadku, gdy umowa została zawarta przez pełnomocnika tej strony, do
którego to działania podniesiony został zarzut przekroczenia pełnomocnictwa –
uzasadnia przypisanie drugiej stronie winy w rozumieniu art. 471 k.c., art. 415 k.c.
albo art. 416 k.c., czy też stanowi potwierdzenie zawarcia umowy przez stronę,
w imieniu której została ona zawarta – art. 103 § 1 k.c. w zw. z art. 60 k.c.”
Skarżąca nie przedstawiła dalszej argumentacji nakierowanej na
przekonanie Sądu Najwyższego o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, ograniczając się do postawienia zacytowanych wyżej pytań.
Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno
w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym
polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami
w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz
24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17).
I CSK 2094/24
4
Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna natomiast zostać wykazana
przez przywołanie judykatów, w których odmienne rozstrzygnięcia zapadły
w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie w relewantny prawnie sposób
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Nie mogą być to przy
tym orzeczenia wydane w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 24 kwietnia 2003 r., I PK 557/02). W takich przypadkach
rozbieżność dotyczy bowiem oceny wyłącznie jednej sprawy, co nie wyczerpuje
przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Brak spójności
orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wtedy, gdy po jego wystąpieniu
wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego
w poszerzonym składzie. Wykazanie rozbieżności w orzecznictwie powinno opierać
się na przedstawieniu wypowiedzi zawierających przede wszystkim aktualne
poglądy judykatury, a nie stanowiska wprawdzie wyrażane w przeszłości, lecz od
których już wcześniej odstąpiono w związku z rozwojem trendów wykładni
i stosowania prawa.
Samo postawienie przez skarżącą pytań, bez wyjaśnienia, dlaczego miałyby
one świadczyć o potrzebie wykładni przepisów i w jaki sposób wiążą się ze sprawą,
nie może a limine przekonywać o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Kwestie ujęte w takiej postaci, nawet gdyby in abstracto jawiły się jako
istotne, powinny bowiem zostać powiązane z realiami konkretnej sprawy – czego
nie dokonano w rozważanym obecnie przypadku.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do
rozpoznania.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
I CSK 2094/24
5
