I CSK 2023/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
9 września 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 września 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.W.
przeciwko M.A. i E.S.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej W.W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 26 marca 2024 r., III Ca 1116/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego
w Gdańsku na rzecz adwokata J.S. kwotę 4050 (cztery tysiące
pięćdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów
i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej
skarżącemu
z
urzędu
w postępowaniu kasacyjnym.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Powód W.W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w
Gdańsku z 26 marca 2024 r. wydanego w sprawie przeciwko M.A. i E.S.,
oddalającego
jego
apelację
w
sprawie
o zapłatę.
I CSK 2023/25
2
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał,
że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na fakt, iż Sąd drugiej
instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego. Ponadto
skarżący podniósł, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne – „Czy
mając na względzie zasadę swobody umów nieważna jest umowa, w ramach której
osoba trzecia zobowiązuje się względem dłużnika do nabycia wierzytelności, jaka
przysługuje pierwotnemu wierzycielowi względem dłużnika, na warunkach
określonych przez nią indywidualnie z pierwotnym wierzycielem, a następnie do
nieodpłatnego zwolnienia z długu dłużnika; a jeśli tak, to czy: umowa taka jest
umową sprzeczną z ustawą, zmierzającą do obejścia ustawy, czy też narusza
zasady współżycia społecznego; osoba trzecia, mogła w sposób skuteczny nabyć
wierzytelność od pierwotnego wierzyciela”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede
wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia
SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie
argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien
nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy
zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu
I CSK 2023/25
3
wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla
merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia
SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dokonywana w oparciu
o art. 65 k.c. wykładnia umowy wymaga z reguły złożonego procesu
intelektualnego, obejmującego odwołanie się do wielu zróżnicowanych dyrektyw
wykładni, uwzględniających szereg okoliczności złożenia oświadczenia woli. Jest to
więc zabieg na ogół wielopłaszczyznowy i skomplikowany. Co do zasady
wykluczone jest zatem wykazanie oczywistej zasadności skargi (widocznej prima
facie) ze względu na naruszenie art. 65 k.c. (zob. postanowienia SN:
z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1126/23; z 5 kwietnia 2023 r., I CSK 1984/22;
z 13 grudnia 2024 r., I CSK 1064/23). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika,
że w sprawie bezsporne było, iż umowa łącząca powoda z T. S. była nieważna z
uwagi na sprzeczność z prawem. Skoro na podstawie tej umowy dłużnik (powód)
miał zostać zwolniony z długu przez nabywcę wierzytelności, który nabył ją od
banku za kwotę znacznie niższą od wartości wierzytelności, w całości pokrytej
przez dłużnika, to umowę taką należało ocenić jako sprzeczną z prawem. Tym
samym Sądy meriti prawidłowo uznały umowę za nieważną.
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego
prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –
w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na
uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.
Zasadność skargi kasacyjnej jest oczywista, gdy dostrzegalny prima vista i bez
przeprowadzania wnikliwej analizy uzasadniony jest wniosek, że zaskarżone
orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe (zob. postanowienie SN z 15 lipca 2015 r.,
IV CSK 17/15). Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej należy
wykazać, że popełnione przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia uchybienia
w zakresie stosowania prawa miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym
ocenom (zob. postanowienia SN: z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00;
z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, i z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 730/17). Przy czym,
o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest
usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie
I CSK 2023/25
4
kwalifikowanego naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, dostrzegalnego
w sposób oczywisty dla każdego prawnika (zob. postanowienie SN
z 28 stycznia 2022 r., I CSK 947/22).
Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być
zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest
związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zawarty
w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących
ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego
ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia,
oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość
wyroku sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie
przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Przedstawione przez skarżącego argumenty nie przekonują o oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej. Opisowo ujęte w uzasadnieniu przyczyny kasacyjnej
argumenty nie przekonują, że Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa w sposób
uzasadniający konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołujący się do przesłanki
oczywistego naruszenia prawa, powinien koncentrować się na wykazaniu
kwalifikowanego charakteru tego naruszenia, a skarga pozwanego takich
argumentów nie zawiera.
Należy wskazać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał,
że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1
pkt 3 k.p.c.).
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach pomocy prawnej udzielonej
powodowi z urzędu orzeczono stosownie do § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
I CSK 2023/25
5
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r.
poz. 763).
(P.H.)
[SOP]
