I CSK 74/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Marcin Krajewski
17 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. sp. z o.o. w T.
przeciwko R. sp. z o.o. w R.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. w R.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z 7 sierpnia 2024 r., X Ga 122/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 7 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację
pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z 15 lutego 2024 r., którym
Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki 61 500 zł tytułem zwrotu zadatku
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,
zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd drugiej instancji
naruszył art. 65 § 2 k.c. Zdaniem pozwanej Sąd ten nieprawidłowo ustalił, że
z uwagi na odstąpienie od umowy przez powódkę pozwanej nie przysługuje
wynagrodzenie za wyłączenie w okresie obowiązywania umowy możliwości
I CSK 74/25
2
dysponowania prawem użytkowania wieczystego i obciążania tego prawa, należne
w wypadku wygaśnięcia umowy, a przewidziane w § 6 ust. 2 umowy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi
nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest
ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu
dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi
jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga
kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów
podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy
prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo
procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na
oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą
i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na
zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście
błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do
wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne
twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje
podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu (zob. postanowienia
SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22;
z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23,
i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).
Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną.
I CSK 74/25
3
Identyfikując cele zastrzeżenia postanowień dotyczących zadatku
i wynagrodzenia za wyłączenie możliwości dysponowania prawem użytkowania
wieczystego i obciążania tego prawa, Sąd drugiej instancji stwierdził, że strony
zastrzegły umowne prawo odstąpienia (i wiążący się z nim obowiązek zwrotu
zadatku) na wypadek nieziszczenia się któregokolwiek z warunków określonych
w umowie na skutek okoliczności niezależnych od kupującego. Z kolei
wynagrodzenie za wyłączenie możliwości dysponowania prawem i obciążania go
zostało – zdaniem Sądu – przewidziane tylko w razie wygaśnięcia umowy na skutek
nieziszczenia się warunków z przyczyn zależnych od kupującego, w tym, gdy nie
podejmie on działań w celu uzyskania potrzebnych decyzji oraz zezwoleń i –
w rezultacie – nie będzie uprawniony do odstąpienia od umowy. Stąd Sąd drugiej
instancji nie zgodził się z proponowaną przez pozwaną interpretacją umowy
dopuszczającą żądanie wskazanego wynagrodzenia również w przypadku
wygaśnięcia stosunku umownego na skutek odstąpienia. W ocenie Sądu w razie
przyjęcia takiej interpretacji obowiązek zwrotu zadatku nie obciążałby w istocie
pozwanej, skoro także w tej sytuacji mogłaby dokonać potrącenia wynagrodzenia
z zadatkiem.
Taką interpretację przyjętą przez Sądy meriti należy uznać za dopuszczalną
na tle art. 65 § 2 k.c., mimo że w istocie może ona budzić pewne wątpliwości.
Wskazać należy jednak, że dokonywanie przez sąd wykładni oświadczeń woli
wiąże się zawsze z pewną swobodą interpretacyjną. Dopiero dostrzeżenie w tym
zakresie rażących uchybień mogłoby stanowić podstawę do uznania za skuteczny
zarzutu naruszenia art. 65 k.c. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego
wskazuje się, że wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej –
dostrzegalnej prima facie, bez głębszej analizy prawnej – ze względu na naruszenie
art. 65 k.c. jest zasadniczo wykluczone (zob. postanowienia SN: z 5 kwietnia 2023
r., I CSK 1984/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1126/23, oraz z 9 września 2025 r.,
I CSK 2023/25).
Dodatkowo wskazać należy, że nie mogło wywrzeć skutku przedstawienie
w treści skargi kasacyjnej okoliczności faktycznych towarzyszących negocjacjom
treści umowy. Okoliczności te nie były objęte ustaleniami Sądów meriti, a zgodnie
z art. 39813 § 2 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi
I CSK 74/25
4
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia i nie może samodzielnie czynić
dalszych ustaleń.
Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
(E.M.)
[SOP]
