I CSK 2005/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
27 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku T. spółki akcyjnej w K.
z udziałem D. K.
o ustanowienie służebności przesyłu,
na skutek skargi kasacyjnej D. K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej
z 15 lutego 2024 r., II Ca 1297/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od uczestnika postępowania na rzecz
wnioskodawcy tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia postanowienia uczestnikowi
do dnia zapłaty.
I CSK 2005/24
2
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną uczestnika D. K. od postanowienia Sądu
Okręgowego w Bielsku – Białej z 15 lutego 2024 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie
zostały spełnione.
Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej
ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.) polega, według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, na
sformułowaniu tego zagadnienia, powołaniu przepisu, na tle którego ono powstało
oraz wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym
chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które
zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych
I CSK 2005/24
3
podobnych spraw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2024 r., I
CSK 2070/24).
Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego
sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03, postanowienie Sądu
Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07,
postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07,
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2005 r., II PK 98/05,
postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).
Zaś powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt
2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,
określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne
mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,
a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących
w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez
sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,
dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni
przepisu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2025 r., I CSK
4167/23)
Natomiast uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako
przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną
postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub
procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Skoro podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być
objęte zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.),
I CSK 2005/24
4
tylko nie można z odwołaniem się do nich wywodzić o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej albo wykazywać tę zasadność z odwołaniem się do innego stanu
faktycznego niż będący podstawą rozstrzygnięcia (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 3 marca 2023 r., I CSK 2765/22).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że „w zakresie zarzutu z art. art. 3051 k.c. i art. 3052 § 1 k.c. w
zw. z art. 3531 k.c. w zw. z art. art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 27 i innych Ustawy z dnia
23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 840 z póz.) wydaje
się istnieć istotne zagadnienia prawne wymagające potrzeby wyjaśnienia czy
istnieją podstawy do uwzględnieniu wniosku o ustanowienie służebności ponieważ
właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności
przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, w sytuacji
gdy treść oferowanej umowy, a w szczególności opisanej w niej służebności
sprzeciwiała się przepisom prawa w szczególności konkretnie w niniejszej sprawie
przepisom Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków (t.j. Dz.U. z 2022 r.
poz. 840 z póz. zmian), co wynika z treści pism Wojewódzkiego Urzędu Ochrony
Zabytków w Katowicach - Delegatury w B. z dn. 2 maja 2023 r. jak i z dn. 3
listopada 2023 r. Sąd I instancji a zanim Sąd Okręgowy twierdzą, iż kwestie te nie
mają znaczenia dla oceny zasadności ustanowienia służebności przesyłu. W
kontekście natomiast rozstrzygnięć Sądu Najwyższego z dn. 17 kwietnia 2019 r.
(sygn. akt II CSK 291/18) oraz dn. 5 lutego 2021 r. (sygn. akt V CSKP 13/21)
nieodnoszących się co prawda do ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie
zabytków (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 840 z póz. zmian) taka sprzeczność ma
znaczenie, gdyż uniemożliwia uwzględnienie wniosku i koniecznym wydaje się jej
rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy.”
Jednocześnie skarżący wskazał, że „w zakresie natomiast zarzutu z art. 3051
k.c. w zw. z art. 46 k.c. ustanowienia służebności przesyłu na działce nr […],
podczas gdy służebność może być ustanowiona jedynie na nieruchomości (rzeczy),
chociaż jak wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego z dn. 9 grudnia 2021 r. (sygn.
akt I CSKP 235/21). Nie jest więc dopuszczalne ustanowienie służebności przesyłu
obciążającej poszczególne działki ewidencyjne wchodzące w skład nieruchomości
I CSK 2005/24
5
gruntowej objętej jedną księgą wieczystą skarga wydaje się oczywiście
uzasadniona.”
Ponadto według autora skargi kasacyjnej „w zakresie natomiast zarzutu z
art. 3051 k.c. w zw. z art. 46 k.c. w zw. z art. 288 k.c. w zw. z art. 64 ust 1,2 i 3
Konstytucji RP skarga wydaje się oczywiście uzasadniona, gdyż służebność winna
być ustanowiona z jak najmniejszym obciążeniem nieruchomości, którą obciąża.”
Obowiązkiem skarżącego było wywiedzenie i uzasadnienie występującego
w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy
przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art.
390 § 1 k.p.c. Rzeczą Sądu Najwyższego przy ocenie, czy skarga kasacyjna może
być przyjęta do rozpoznania, nie jest doszukiwanie się w uzasadnieniu podstaw
skargi kasacyjnej argumentacji mającej wykazać istnienie istotnego zagadnienia
prawnego. Przedstawienie takiej argumentacji w uzasadnieniu podstaw skargi służy
bowiem jedynie wykazaniu zarzucanego naruszenia prawa materialnego lub
procesowego. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w
skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
23 listopada 2011 r., III UK 10/11, LEX nr 1124105). Skarżący nie przedstawił
jednak żadnego wywodu jurydycznego, który uzasadniałby tezę występowania w
sprawie istotnego zagadnienia prawnego.
Jednocześnie autor skargi kasacyjnej nie wskazał, które w jego przekonaniu,
przepisy prawa wymagają wykładni Sądu Najwyższego i z jakich powodów.
Ponadto zarzut skarżącego odnoszący się do wadliwego sformułowania
orzeczenia przez Sąd pierwszej instancji, który jakoby wskazał, że obciążona
służebnością jest jedynie poszczególna działka ewidencyjna, a nie cała
nieruchomość uczestnika jest chybiony. Sąd Rejonowy wskazał bowiem, że
obciążona przedmiotową służebnością jest nieruchomość uczestnika, która została
następnie opisana jako działka ewidencyjna nr. […] położona w B. w rejonie […],
objętej KW nr […]. Taki opis nieruchomości obciążonej należy uznać za
prawidłowy, a zatem bez wątpienia nie mogący stanowić podstawy do uznania
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
I CSK 2005/24
6
Co się tyczy powodów wskazywanej przez skarżącego oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej w zakresie ustanowienia służebności przesyłu nie
uwzględniającego zalecenia dotyczącego jej ustanowienia z jak najmniejszym
obciążeniem nieruchomości na której jest ona wytyczana, należy uznać, że
stanowią one jedynie polemikę z kompletnymi i przekonującymi wywodami
zaskarżonego orzeczenia, opartymi także na motywach postanowienia Sądu
pierwszej instancji. Nadto analiza omawianego zarzutu prowadzi do wniosku, że
skarżący kwestionuje ustalenia faktyczne sprawy, co na etapie postępowania
kasacyjnego jest niedopuszczalne, tak samo jak zakwestionowanie wprost oceny
dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca 2020 r., IV CSK
448/19).
Nie są zatem trafne zarzuty skarżącego odnoszące się do wskazywanych
wadliwości orzeczenia Sądu II instancji.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 2
k.p.c.
M.L.
[a.ł]
