Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Art. 288.

Aktualizacja: 21 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I C 82/11Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Streszczenie

Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał, że za korzystanie z cudzej nieruchomości bez podstawy prawnej odpowiada posiadacz w złej wierze. W sprawie zasądzono na rzecz właściciela część dochodzonego wynagrodzenia, co potwierdza znaczenie art. 224 § 2 i art. 225 k.c. w sporach o urządzenia przesyłowe.
  • bezumowne korzystanie
Czytaj orzeczenie
I C 123/13Sąd Okręgowy w Olsztynie

Bezumowne korzystanie z nieruchomości – wyrok SO w Olsztynie

Streszczenie

Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił powództwo o zapłatę i nakazanie usunięcia linii energetycznej. W sprawie istotne było to, że wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy przysługuje przeciwko posiadaczowi w złej wierze, co sąd ocenił na niekorzyść powódki. Orzeczenie jest przydatne w sporach o bezumowne korzystanie z nieruchomości i…
  • bezumowne korzystanie
Czytaj orzeczenie
I C 459/10Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Streszczenie

Sąd Okręgowy w Olsztynie potwierdził, że wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy bez podstawy prawnej obciąża posiadacza w złej wierze. W przypadku posiadacza w dobrej wierze obowiązek ten powstaje dopiero od chwili, gdy dowie się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. To ważne orzeczenie dla spraw o bezumowne…
  • bezumowne korzystanie
Czytaj orzeczenie
II OSK 1447/20Naczelny Sąd Administracyjny

II OSK 1447/20

Fragment uzasadnienia

… 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) w związku z art. 3 punkt 20 i art. 5 ust. 1 punkt 9 tej ustawy, a także w związku z art. 144, art. 222 § 2, art. 288, art. 305(4) ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na rozbudowie sieci kanalizacji sanitarnej, w sytuacji gdy…
  • Budowlane prawo
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 288: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 288 Kodeksu cywilnego reguluje zasady korzystania ze służebności gruntowej. Mówi on, że korzystanie z tej służebności musi odbywać się w sposób, który minimalizuje utrudnienia dla właściciela nieruchomości obciążonej. Oznacza to, że osoba uprawniona do korzystania z służebności powinna dążyć do ograniczenia wpływu jej działań na stan faktyczny i prawo użytkownika nieruchomości, na której służebność została ustanowiona. Przepis podkreśla zasadę zrównoważonego korzystania z nieruchomości, gdzie interesy właściciela obciążonego gruntu są respektowane obok praw służebnika.

Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy jedna nieruchomość jest obciążona prawem służebności na rzecz innej nieruchomości. Służebność gruntowa może polegać na prawie przejazdu, przechodu, czy korzystania z pewnych urządzeń znajdujących się na obciążonym gruncie. Przepis chroni właściciela nieruchomości obciążonej, wymagając, by korzystanie z uprawnienia było możliwie jak najmniej uciążliwe, co chroni jego prawo do swobodnego korzystania z własnej nieruchomości. Wskazuje on na obowiązek ograniczenia zakresu i intensywności korzystania z służebności w taki sposób, aby nie naruszyć praw właściciela obciążonego nieruchomości.

W codziennym życiu przepis może dotyczyć na przykład sytuacji, gdy właściciel sąsiedniej działki ma prawo przejazdu przez nieruchomość obciążoną. Osoba korzystająca z tej służebności powinna wybierać trasę i sposób przejazdu, które będą jak najmniej przeszkadzały właścicielowi obciążonego gruntu, np. unikać uszkadzania ogrodzenia, nie ograniczać dostępu do innych części posegregowanej nieruchomości oraz nie powodować nadmiernego hałasu. Takie zachowanie zapewnia zgodne z prawem korzystanie z uprawnienia jednocześnie respektując prawa właściciela nieruchomości obciążonej.

Często spotykane błędy w stosowaniu art. 288 KC dotyczą nadmiarowego i nieuzasadnionego ingerowania w nieruchomość obciążoną. Może to polegać na korzystaniu ze służebności w sposób powodujący znaczne utrudnienia, np. parkowanie wielu pojazdów, uszkodzenia terenu, niszczenie roślinności albo blokowanie innych części nieruchomości. Kolejnym błędem jest brak porozumienia między stronami, które mogłoby ograniczyć spory i nieporozumienia dotyczące zakresu korzystania ze służebności. Artykuł 288 KC jasno wskazuje, że ograniczenie utrudnień jest istotnym elementem prawidłowego korzystania, co w praktyce wymaga rozsądku i komunikacji.

Podsumowując, art. 288 KC nakłada obowiązek wykonywania służebności gruntowej z poszanowaniem praw właściciela obciążonej nieruchomości, zapewniając minimalizację negatywnych skutków korzystania z niej. W indywidualnych sprawach zaleca się konsultację z prawnikiem, który pomoże właściwie ocenić zakres i sposób korzystania ze służebności zgodnie z przepisem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest służebność gruntowa?

Służebność gruntowa to prawo związane z nieruchomością, które umożliwia korzystanie z niej lub ogranicza prawa właściciela dla dobra innej nieruchomości.

Jak należy wykonywać służebność gruntową według art. 288 KC?

Służebność gruntowa powinna być wykonywana tak, aby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Czy właściciel nieruchomości obciążonej może zakazać całkowicie korzystania ze służebności?

Nie, ale korzystanie ze służebności powinno odbywać się z zachowaniem zasad minimalizujących utrudnienia dla właściciela nieruchomości obciążonej.

Co zrobić, gdy korzystanie ze służebności powoduje zbyt duże utrudnienia?

Warto najpierw próbować porozumieć się ze stroną korzystającą ze służebności, a w spornej sytuacji skonsultować się z prawnikiem.

Czy art. 288 KC odnosi się tylko do służebności przejazdu i przechodu?

Nie, przepis dotyczy wszystkich rodzajów służebności gruntowych, które mogą utrudniać korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 288