I CSK 1992/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Kamil Zaradkiewicz
9 grudnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 9 grudnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K.
przeciwko G. S.A. w L.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,
na skutek skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 18 grudnia 2024 r., XXIII Ga 1359/24,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w
upadłości w K. na rzecz G. S.A. w L. kwotę 2700 zł tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
[M.O.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie
z powództwa Syndyka masy upadłości E. sp. z o.o. w upadłości w K. przeciwko G.
S.A. w L. (wcześniej: T. S.A. w W.) o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w
Warszawie z 13 marca 2024 r., XV GC 4316/19, oddalił apelację (pkt 1) oraz
zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2700 zł wraz z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
I CSK 1992/25
2
pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty
tytułem kosztów postępowania apelacyjnego (pkt 2).
Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,
zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób szczegółowo wskazany
w skardze kasacyjnej oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu
kosztów procesu za postępowanie przed Sądami pierwszej i drugiej instancji oraz
przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do
dnia zapłaty; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
skarżący wskazał, że wniesiona przez niego skarga ma być oczywiście
uzasadniona.
Pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną powoda, w której wniosła
o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz
o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem
kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd
Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią
instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN
z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz Państwa jako dobra wspólnego
(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie
oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego
interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć
ochronie prawidłowego wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes
I CSK 1992/25
3
prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem
zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne uwagi w postanowieniu SN
z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).
Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana
w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy
dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem
Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania
przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej
oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).
Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi
element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które
są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.
Dla spełnienia wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne
jest zawarcie w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do
rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z
nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego
(postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).
Jako przyczynę kasacyjną mającą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania skarżący wskazał oczywistą zasadność skargi.
Na tle tej przesłanki w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie
każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, przesądza o zasadności skargi
kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK
485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam zarzut naruszenia, nawet
oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi wprost do oceny, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo takiego naruszenia prawa,
orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r. V CZ
187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r., III CSK 110/20).
Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie odpowiada bowiem w
I CSK 1992/25
4
pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez wydanie zaskarżonego
orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK 512/07).
O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku
stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków
naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się
w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia
2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK
189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie
jest wadliwe.
Uzasadniając stanowisko o oczywistej zasadności skargi, powód podniósł,
że Sąd drugiej instancji wadliwie uznał, że czynność prawna dłużnika będąca
wykonaniem zobowiązania nie jest objęta zakresem skargi pauliańskiej, błędnie,
w ocenie skarżącego, przyjmując, że nie ma co do zasady podstaw do zaskarżenia
takiej czynności dokonanej przez dłużnika z jednym tylko z wierzycieli oraz że nie
można czynić zarzutu dłużnikowi z tego powodu, że spełnia świadczenie
w wykonaniu zobowiązania.
Argumenty przedstawione przez skarżącego nie pozwalają na przyjęcie, że
w niniejszej sprawie zaistniała przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że uwzględniając, iż
dłużnik ma obowiązek spełnić świadczenie, a wierzyciel w zasadzie nie powinien
powstrzymywać się od przyjęcia należnego mu świadczenia, respektuje się
niezaskarżalność czynności dłużnika, stanowiącej wykonanie zobowiązania,
choćby czynność ta prowadziła do pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli, o tyle
tylko, o ile nie otwiera to drogi do nadużyć godzących w interesy chronione akcją
pauliańską (wyrok SN z 23 lutego 2022 r., II CSKP 199/22 i przywołane tam
orzecznictwo). Ponadto, zapłata wymagalnego długu nie może być uznana za
czynność fraudacyjną względem pozostałych wierzycieli, gdyż dłużnik spełniając
świadczenie dokonuje to, co nakazuje mu porządek prawny i trudno czynić mu w
związku z tym zarzut (wyrok SN z 10 lutego 2021 r., I CSKP 33/21). W
konsekwencji należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, iż zachodzi
I CSK 1992/25
5
przesłanka oczywistej zasadności skargi, tj. że Sąd drugiej instancji dopuścił się
rażącego naruszenia art. 527 k.c..
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821
k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).
SSN Kamil Zaradkiewicz
[M.O.]
[a.ł]
