I CSK 18/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
31 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M.
z udziałem M.M. i D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
o wpis zastawu rejestrowego,
na skutek skargi kasacyjnej L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi
z 19 lipca 2023 r., XIII Ga 580/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od L. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w M. na rzecz D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni L. sp. z o.o. w M. wniosła skargę kasacyjną od
postanowienia Sądu Okręgowego w Ł., którym oddalono apelację skarżącej od
postanowienia Sądu pierwszej instancji w sprawie o wpis zastawu rejestrowego
prowadzonej z udziałem M.M. oraz D. sp. z o.o. w G.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała oczywistą zasadność skargi. Podniosła przy tym, że w sprawie nie wzięto
pod uwagę art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym
I CSK 18/24
2
i rejestrze zastawów (dalej: u.z.r.r.z.) oraz art. 7 k.c. Tymczasem, zdaniem
wnioskodawczyni, norma ta chroni zastawnika działającego w dobrej wierze, tak jak
nabywcę rzeczy ruchomej po wydaniu mu rzeczy. Tym samym skarżąca zwalczała
stanowisko Sądu Okręgowego o tym, że sporne prawo – zastaw rejestrowy – nie
powstało, gdyż zastawca nie był osobą uprawnioną do rozporządzania udziałami,
które miały zostać obciążone na rzecz wnioskodawczyni. Należy zauważyć, że
w ocenie Sądu Okręgowego w sprawie nie zaszedł żaden z wyjątków od zasady
nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet. Ocenę taką,
nierozwiniętą w ramach uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, kwestionuje
obecnie skarżąca.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Oczywista wadliwość kwestionowanego orzeczenia musi występować w ramach
podstaw skargi (zob. postanowienie SN z 20 grudnia 2001 r., III CKN 557/01). Do
przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie
jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej
instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi,
a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny
zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga
kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
Wstępnie należy zauważyć, że ocena na etapie tzw. przedsądu, czy skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jest dokonywana przez pryzmat
zgłoszonych podstaw kasacyjnych. Aby bowiem można było mówić o oczywistej
zasadności skargi, argumentacja przedstawiona we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania musi odnosić się do zarzutów skargi, a ponadto być na
tyle wyrazista, by już na tym etapie badania skargi można było ocenić, że
I CSK 18/24
3
wniesiona skarga ma realne szanse powodzenia w razie jej merytorycznego
rozpoznania.
Stan oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie został przez skarżącą
wykazany. Wnioskodawczyni w podstawach skargi nie przywołała bowiem w ogóle
przepisów prawa materialnego, na podstawie których mogłaby ona – hipotetycznie
– nabyć sporne prawo od osoby nieuprawnionej. Unormowaniem takim
zdecydowanie nie jest sam art. 2 ust. 3 u.z.r.r.z., który stanowi, że jeżeli zastawca
był nieuprawniony do rozporządzania rzeczą, do ochrony zastawnika działającego
w dobrej wierze stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie nabywcy rzeczy
ruchomej w dobrej wierze, a wpis zastawu rejestrowego do rejestru zastawów jest
równoznaczny z wydaniem rzeczy. Przepis ten ma znaczenie jedynie odsyłające,
tzn. zawiera odesłanie do innych regulacji, które wprowadzają wyjątek od zasady
nemo plus iuris i tym samym, dopiero łącznie z 2 ust. 3 u.z.r.r.z., mogłyby stanowić
podstawę prawną nabycia od nieuprawnionego. Skarżąca nie wskazała jednak
żadnego z takich przepisów, co wyklucza możliwość uznania skargi za oczywiście
uzasadnioną.
Oceny tej nie zmienia fakt nawiązywania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi do rozpoznania do art. 169 § 1 k.c. (który zresztą wprost odnosi się do
nabycia rzeczy, a nie prawa – jak w niniejszej sprawie). W postępowaniu
kasacyjnym badana jest bowiem nie sprawa jako całość, a jedynie skarga
kasacyjna – i wyłącznie w granicach wyznaczonych sformułowanymi podstawami
kasacyjnymi. Przywoływanie zatem w motywach ww. wniosku lub w uzasadnieniu
podstaw kasacyjnych przepisów innych niż wskazane w zarzutach kasacyjnych, nie
otwiera przed Sądem Najwyższym możliwości odniesienia się do trafności ich
wykładni lub zastosowania albo niezastosowania. W konsekwencji przepisy te, bez
względu na to, czy miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia, nie mogą być także
brane pod uwagę na etapie badania, czy skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
I CSK 18/24
4
O kosztach rozstrzygnięto mając na względzie sporne interesy uczestników, ich
wysokość ustalając na podstawie § 20 w zw. z § 5 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[a.ł]
