I CSK 1694/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
26 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Siedlcach
z udziałem Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy
Państwowe Nadleśnictwo S. ., Gminy C., Gminy S., Gminy S., Parafii [...] w Ł., J.
K., A. J. J.
o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt I Ns 348/08 Sądu Rejonowego
w Sokołowie Podlaskim o stwierdzenie zasiedzenia,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa
Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 22 listopada 2023 r., V Ca 395/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek Prokuratora Okręgowego w Siedlcach o
zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną uczestnika Skarbu Państwa
reprezentowanego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
Nadleśnictwo S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z 2 listopada
2023 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 1694/24
2
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej
przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać
naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub
procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.
Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia
w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę
przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Skoro podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być
I CSK 1694/24
3
objęte zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.),
tylko nie można z odwołaniem się do nich wywodzić o oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej albo wykazywać tę zasadność z odwołaniem się do innego stanu
faktycznego niż będący podstawą rozstrzygnięcia (zob. postanowienie SN z 3
marca 2023 r., I CSK 2765/22).
Według skarżącego skarga była oczywiście zasadna w zakresie zarzutów
naruszenia art. 121 pkt 4 k.c. w związku z art. 175 k.c. oraz naruszenia art. 172 § 1
i 2 k.c. Autor skargi kasacyjnej przyjął, że „Sąd Okręgowy w sposób oczywisty
naruszył art. 121 pkt 4 k.c. (w zw. z art. 175 k.c.) przez przyjęcie, że stan siły
wyższej zachodził od momentu objęcia nieruchomości w posiadanie, aż do dnia 1
stycznia 1992 r. z przyczyn ustrojowych, w tym z powodu obowiązującego
prawodawstwa, tj. takiego, a nie innego ukształtowania przepisów prawa, w
szczególności obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży
państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw,
związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.”
Podobnie w ocenie skarżącego „Sąd Okręgowy w oczywisty sposób naruszył
art. 121 pkt 4 k.c. (w związku z art. 175 k.c.) poprzez uznanie, że w niniejszej
sprawie stan siły wyższej istniał aż do dnia 4 listopada 1992 r., ponieważ wtedy
poprzedniczka prawna uczestnika dokonała zmiany w aktach stanu cywilnego
swoich rodziców.”
Co się tyczy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej należy podkreślić, że
o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste
naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu
oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać. Wniosek
pozwanego nie odpowiada tym wymaganiom.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał już pogląd, że siła wyższa może być
uznana za przeszkodę w dochodzeniu przez właściciela roszczenia o zwrot
nieruchomości bezprawnie zajętej przez Państwo (zob. np. postanowienia SN z 17
marca 2022 r., II CSKP 269/22; z 7 czerwca 2019 r., I CSK 741/18 oraz z 9
października 2015 r., IV CSK 473/13). Tym samym nie chodzi tu o jednoznaczny
przepis prawa podlegający jednolitej wykładni, lecz o przepis pozostawiający
sądowi rozpoznającemu sprawę pewien zakres swobody w ocenie okoliczności
I CSK 1694/24
4
faktycznych konkretnej sprawy. Naruszenie tego typu przepisu prawnego niezwykle
rzadko może zatem uzasadniać występowanie oczywistej zasadności ze względu
na samą jego konstrukcję.
Jednocześnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd
zgodnie, z którym brak aktywności właściciela, przejawiającej się w próbach
odzyskania nieruchomości, nie sprzeciwia się zastosowaniu art. 121 pkt 4 w
związku z art. 175 k.c. (i ich wcześniejszych odpowiedników), gdy w danej sytuacji
efektywność ewentualnych działań właściciela była mało prawdopodobna (zob.
postanowienie SN z 20 września 2022 r., sygn. akt I CSK 2407/22, LEX nr
3486956; postanowienie SN z 17 marca 2022 r., sygn. akt II CSKP 269/22, LEX nr
3343198; postanowienie SN z 26 października 2021 r., sygn. akt II CSKP 299/21,
LEX nr 3440565).
Sąd drugiej instancji w sposób rzetelny, wyczerpujący i trafny uzasadnił
swoje stanowisko, a argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej sprowadzają
się do polemiki z tym rozstrzygnięciem, a w związku z tym nie mogą świadczyć o
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2
k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wynika
z art. 106 k.p.c., który stanowi, że udział prokuratora w sprawie nie uzasadnia
zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Skarbu Państwa ani od Skarbu Państwa.
M.L.
[a.ł]
I CSK 1694/24
5
