I CSK 1646/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
31 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa G. spółki jawnej w K.
przeciwko M.G.K.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej M.G.K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 23 stycznia 2024 r., I AGa 136/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 5400 (pięć
tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanej odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 23 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację
pozwanej M.G.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 17 lutego 2023 r.
zasądzającego od pozwanej na rzecz powódki G. spółki jawnej z siedzibą w K.
(poprzednio G.-M. spółka jawna z siedzibą w K.) kwotę 275 366,81 zł z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie od dnia 31 października 2019 r. do dnia zapłaty tytułem
I CSK 1646/24
2
wynagrodzenia za roboty dodatkowe w postaci odwodnienia przy użyciu igłofiltrów,
umarzającego postępowanie w pozostałej części oraz orzekającego o kosztach
postępowania.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwaną M. G.K.
Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Zdaniem skarżącej, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, z uwagi
na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 328 § 2 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c., gdyż
w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie rozstrzygnięto wszystkich podniesionych
w apelacji zarzutów dotyczących naruszenia art. 405 k.c. w związku z art. 630 § 2
k.c., art. 647 k.c. w zw. z art. 649 k.c. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29
stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych ( tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz.
1843 – dalej „p.z.p”) w zw. z art. 31 ust. 1 i 4 p.z.p. oraz art. 233 § 1 k.p.c.
W motywach wniosku wskazała, że zarzuty mające stanowić podstawę
przyjęcia skargi do rozpoznania szczegółowo opisała w uzasadnieniu skargi
kasacyjnej wraz z argumentacją z jakiej przyczyny naruszenie jest ewidentne. Jej
zdaniem następstwa opisanych w skardze wadliwości postępowania i orzekania
były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego
w sprawie rozstrzygnięcia.
Zaskarżone orzeczenie narusza także w sposób oczywisty przepisy prawa
materialnego, których wykładnia nie powinna budzić żadnych wątpliwości.
W sposób nieuprawniony potwierdza bowiem możliwość stosowania art. 405 k.c. do
zasądzenia wynagrodzenia w sytuacji, gdy brak jest materialnego substratu
wzbogacenia po stronie pozwanej. W konsekwencji skarga, mimo wielokrotnie
wyjaśnianych wątpliwości co do sposobu rozliczenia wynagrodzenia za roboty
tymczasowe, ujęcia roszczenia o wynagrodzenie za wykonanie tych robót jako
bezpodstawnego wzbogacenia po stronie pozwanego i mimo szerokiego
umówienia w orzecznictwie roszczeń z umów o roboty budowlane, powinna być
przyjęta przez Sąd Najwyższy do rozpoznania jako oczywiście uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
I CSK 1646/24
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą
zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,
w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące
i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia
bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim
wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji
w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że
usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że
może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka
zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III
CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką
przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.
I CSK 1646/24
4
postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,
niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku pozwanej o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona. Wszystkie kwestie, na których skarżąca opiera
twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań
Sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny przytoczył podstawę faktyczną i prawną
swojego rozstrzygnięcia, odniósł się w niezbędnym zakresie do zarzutów apelacji,
wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnił z jakich przyczyn
aprobuje stanowisko Sądu pierwszej instancji. Nie można stwierdzić, by
sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe,
zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi.
Sposób sformułowania wniosku w kontekście podstaw skargi - które powielają
w zasadzie zarzuty apelacji - wskazuje, że skarżąca traktuje skargę kasacyjną nie
jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający jej na
kwestionowanie niesatysfakcjonującego ją rozstrzygnięcia w trzeciej instancji,
któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy.
Uzasadnienie przedstawione przez Sąd Apelacyjny nie pozwala przy tym
stwierdzić oczywistych i rażących uchybień, które mogłyby odpowiadać
analizowanej przesłance. Z motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika by Sąd
ten nie zrealizował funkcji kontrolnej i rozpoznawczej, wyznaczonej art. 378 § 1 i
art. 382 k.p.c. W lakonicznym uzasadnieniu wniosku brak jest natomiast takich
argumentów, które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez
Sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Odsyłanie
natomiast do podniesionych w podstawach skargi zarzutów naruszenia prawa
materialnego i procesowego oraz ich uzasadnienia jest nieskuteczne i jako takie nie
dostarcza argumentów wspierających stanowisko skarżącej.
Pozwana pominęła bowiem, że Sąd Najwyższy na etapie przedsądu nie
bada podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedynie
wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984
§ 2 k.p.c.), które stanowią odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna powinna być zatem tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd
I CSK 1646/24
5
Najwyższy nie musiał poszukiwać w jej podstawach lub ich uzasadnieniu
elementów kreatywnych skargi. Ocena wniosku nie mogłaby bowiem nastąpić bez
szczegółowej analizy sprawy, co na tym etapie postępowania jest niedopuszczalne,
podstawy skargi podlegają bowiem badaniu dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania ( zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 maja 2018 r., IV
CSK 618/17, niepubl.).
Ponadto, podstawy materialnoprawne skargi do których nawiązuje wniosek
o przyjęcie skargi do rozpoznania zostały oparte na alternatywnych ustaleniach
faktycznych, które zdaniem skarżącej odpowiadają oczekiwanej przez nią ocenie
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która jest sprzeczna
z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Konstruując w ten
sposób skargę kasacyjną skarżąca pominęła, że skarga jest środkiem prawnym do
oceny prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie instrumentem kontroli
ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia. Nie można
zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów dotyczących stanu
faktycznego – także wtedy, gdy następuje to pod pozorem naruszenia prawa
materialnego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd Najwyższy nie ma
w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych kompetencji (zob. m.in.
wyrok Sądu Najwyższego z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99, OSNC 1169/99,
OSNC 2000, nr 7-8, poz. 139 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca
2014 r., IV CSK 671/13, niepubl.). Niedopuszczalne jest zatem kwestionowanie
podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia oraz przeprowadzonej przez Sąd
Apelacyjny oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca
zasad tych nie respektuje z naruszeniem art. 3983 § 3 k.p.c. odwołując się
w podstawach skargi wprost do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i na tej podstawie
konstruując następnie zarzuty materialnoprawne skargi.
W konsekwencji wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania w konfrontacji
z motywami zaskarżonego orzeczenia, nie wykazuje tezy, że przy jego ferowaniu
popełniono uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa, które miały
charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.
I CSK 1646/24
6
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,
które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,
a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).
[A.T.]
[a.ł]
