Art. 630 Kodeksu cywilnego odnosi się do sytuacji związanych z wykonaniem dzieła, gdy w trakcie realizacji pojawia się konieczność wykonania prac dodatkowych. Przepis wyraźnie wskazuje, że jeśli prace te nie były uwzględnione w pierwotnym zestawieniu planowanych robót, które stanowiło podstawę ustalenia kosztorysu i wynagrodzenia, to przyjmujący zamówienie ma prawo żądać podwyższenia umówionej kwoty. Warunki tego żądania zależą od tego, kto sporządził zestawienie prac: jeżeli był to zamawiający, wykonawca niemal zawsze może domagać się dopłaty. Jeśli zestawienie sporządził przyjmujący zamówienie, wówczas prawo do podwyższenia wynagrodzenia istnieje tylko wtedy, gdy wykonawca zachował należyta staranność, lecz mimo tego nie mógł przewidzieć prac dodatkowych.
Przepis ma zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy podczas realizacji dzieła ujawniają się roboty nieujęte w pierwotnym kosztorysie, a ich wykonanie jest niezbędne do prawidłowego ukończenia dzieła. Ważne jest, kto przygotował kosztorys: jego pochodzenie decyduje o tym, na jakich warunkach wykonawca może żądać dopłaty. W praktyce zabezpiecza to interesy obu stron – zamawiającego i wykonawcy – zapobiegając nadużyciom i nieuzasadnionym roszczeniom.
Przykładowo, przyjmujący zamówienie sporządza kosztorys na budowę ogrodzenia. W trakcie prac okazuje się, że podłoże jest znacznie twardsze niż w przewidywaniach i wymaga zastosowania dodatkowych metod fundamentowania. Ponieważ te prace nie były przewidziane w kosztorysie sporządzonym przez wykonawcę, a wykonawca zachował należyta staranność i nie mógł tego przewidzieć, może żądać podwyższenia wynagrodzenia za dodatkowe roboty. Gdyby natomiast zestawienie sporządził zamawiający, wykonawca miałby prawo do podwyższenia wynagrodzenia niezależnie od przewidywalności tych prac.
Częstym błędem jest wykonywanie prac dodatkowych bez zgody zamawiającego, co zgodnie z § 2 art. 630 KC wyklucza możliwość żądania podwyższenia wynagrodzenia. W praktyce często dochodzi do nieporozumień, gdy wykonawca liczy na dopłatę po fakcie, mimo braku zgody na dodatkowe prace. Ważne jest, by zarówno wykonawca, jak i zamawiający jasno ustalili zasady modyfikacji wynagrodzenia i zatwierdzania dodatkowych robót w trakcie realizacji kontraktu. W razie wątpliwości odnośnie stosowania art. 630 KC warto zwrócić się o pomoc do profesjonalnego doradcy prawnego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
