I CSK 1602/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
28 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.S.
z udziałem B.S. i W.B.
o stwierdzenie nabycia spadku po B.B.,
na skutek skargi kasacyjnej B.S.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach
z 9 września 2024 r., I Ca 320/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od B.S. na rzecz M.S. i W.B. kwotę 360 (trzysta
sześćdziesiąt) złotych z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia
pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego.
[J.T.]
I CSK 1602/25
2
UZASADNIENIE
Uczestniczka B.S. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Suwałkach, oddalającego apelację skarżącej od postanowienia
Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie z wniosku M.S. o stwierdzenie
nabycia spadku, prowadzonej z udziałem skarżącej oraz W.B.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała oczywistą zasadność skargi. Przedstawiła przy tym wywód, z którego
wynika, że w ocenie uczestniczki Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że nie doszło do
sporządzenia ważnego testamentu ustnego. Zdaniem skarżącej wadliwość oceny
prawnej dotyczyła tego, że określona osoba, jako brat zmarłego i stryj spadkobiercy
testamentowego, nie mogła być świadkiem testamentu (art. 957 § 1 k.c.), jak
również nieprawidłowego przyjęcia, że in casu nie zrealizowała się przesłanka
obawy rychłej śmierci spadkodawcy (art. 952 § 1 k.c.).
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance
z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie
sprzeczności przyjętej przez Sąd drugiej instancji wykładni lub zastosowania prawa
z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa.
Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny
wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić
odpowiednie argumenty (zob. postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08).
Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny
kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd
drugiej instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności
skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności
powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu
skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła
(zob. postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).
I CSK 1602/25
3
Skarga kasacyjna uczestniczki nie jest oczywiście uzasadniona w opisanym
wyżej rozumieniu, choć skarżąca istotnie wykazała, że Sąd Okręgowy dopuścił
się oczywistego naruszenia prawa w zakresie oceny, że brat spadkodawcy
(i jednocześnie stryj spadkobierczyni) nie mógł być świadkiem testamentu ustnego.
Wobec treści art. 957 § 1 zd. 1 i 2 k.c. nie budzi bowiem wątpliwości, że wyłączenie
przewidziane w drugim ze wskazanych przepisów („nie mogą być również
świadkami”), a obejmujące małżonka osoby, dla której w testamencie została
przewidziana jakakolwiek korzyść, jej krewnych lub powinowatych pierwszego
i drugiego stopnia oraz osoby pozostającej z nią w stosunku przysposobienia, nie
obejmuje stryja (potencjalnej) spadkobierczyni testamentowej. Jego pokrewieństwo
ze spadkodawcą nie ma znaczenia dla posiadania zdolności do bycia świadkiem
testamentu ustnego. Innymi słowy: wspomniany stosunek rodzinny nie może
zachodzić między spadkobiercą testamentowym a świadkiem testamentu, a nie:
świadkiem testamentu a spadkodawcą.
Powyższe naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji świadczy
o oczywistej trafności jednego z zarzutów skargi kasacyjnej, ale nie – o oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej. Rzecz bowiem w tym, że Sąd Okręgowy ustalił
i ocenił, iż w stosunku do spadkobiercy, w dniu sporządzenia testamentu ustnego,
nie zachodziła obawa rychłej śmierci. Sąd ten ustalił również, co więcej, że
spadkodawca nie miał tego dnia woli sporządzenia testamentu ustnego. Z ustaleń
opisanych na s. 10-11 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że
w dniu, w którym wyraził on swoją ostatnią wolę (w formie pisemnej, lecz bez
zachowania wymagań co do formy testamentu allograficznego) nie odczuwał on
obawy rychłej śmierci, a w sprawie nie wykazano, by stan jego zdrowia był tego
rodzaju, że wskazana obawa istniała w sposób obiektywny.
Przeciwnie, w sprawie ustalono, że spadkodawca czynił jeszcze plany na
przyszłość (w tym zamierzał sporządzić testament notarialny), a świadkowie
rzekomego testamentu ustnego nie znaleźli podstaw do zawezwania do
spadkodawcy pomocy medycznej. Stan jego zdrowia niewątpliwie nie był dobry,
jednak nie ustalono, by wymagał on pilnej interwencji medycznej, a tym bardziej –
by jego życiu zagrażało bezpośrednie niebezpieczeństwo.
I CSK 1602/25
4
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono mając na względzie sporne interesy uczestników, ich
wysokość ustalając na podstawie § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[SOP]
