Art. 957 Kodeksu cywilnego szczegółowo określa, które osoby nie mogą pełnić roli świadków przy sporządzaniu testamentu oraz jakie są skutki naruszenia tych zakazów. Zgodnie z § 1, świadkiem nie może być osoba, która w testamencie przewidziana jest jakąkolwiek korzyść, a także jej małżonek, krewni i powinowaci pierwszego oraz drugiego stopnia, jak również osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia. Oznacza to, że prawo chroni wiarygodność i bezstronność świadków, eliminując ich potencjalny interes majątkowy wynikający z treści testamentu. W § 2 norma przewiduje, że jeśli świadkiem była osoba wyłączona z mocy paragrafu pierwszego, to nieważne jest jedynie to postanowienie testamentu, które przyznaje korzyść tej osobie lub jej bliskim. Jednakże, jeżeli z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez tego nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu o takiej samej treści, wtedy cały testament jest nieważny.
Zastosowanie tego przepisu występuje w momencie sporządzania testamentu i powierzenia roli świadka. Mają one znaczenie przy ocenie legalności powołania świadków, aby uniknąć konfliktów interesów. Zakaz ten chroni autentyczność i prawdziwość testamentu, zmniejszając ryzyko nadużyć czy fałszerstw. Przepis ma więc zastosowanie zwłaszcza w sytuacjach, gdy spadkobiercy lub osoby uprawnione do korzyści mogłyby próbować wpłynąć na treść testamentu poprzez wybór świadków.
Przykładem praktycznym może być sytuacja, gdy osoba sporządzająca testament chce uwzględnić w nim korzyść dla swojego syna, a jednocześnie chce, aby to syn był świadkiem sporządzenia testamentu. W świetle art. 957 § 1, syn nie może być świadkiem, ponieważ przewidziano dla niego korzyść w testamencie. Jeżeli jednak testament został sporządzony z tym naruszeniem, to zgodnie z § 2, postanowienie dotyczące syna jest nieważne, chyba że bez niego cały testament by nie powstał - wówczas testament jako całość byłby nieważny. Ten przykład ilustruje, jak ważne jest przestrzeganie przepisów dotyczących świadków, aby uniknąć unieważnienia części lub całego testamentu.
Najczęstsze błędy przy stosowaniu art. 957 dotyczą niedostatecznego rozpoznania pokrewieństwa lub stosunku przysposobienia osób pełniących rolę świadków. Często także nieprecyzyjnie jest ustalana, kto jest faktycznie uprzywilejowany w testamencie, co prowadzi do późniejszych sporów. Ponadto, niekiedy spadkodawcy nie są świadomi zakazu udziału rodziny korzystającej z testamentu jako świadków, co skutkuje nieważnością poszczególnych postanowień. Warto pamiętać, że nieważność samego postanowienia, a nie całego testamentu, zapewnia pewien zakres ochrony interesów osób trzecich, pod warunkiem, że testament nadal wyraża wolę spadkodawcy. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania art. 957 warto zwrócić się o pomoc do prawnika, aby uniknąć ryzyka jakichkolwiek nieprawidłowości w sporządzaniu testamentu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
