I CSK 1516/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Grzesiowski
25 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.D., I.D. i H.D.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 7 listopada 2024 r., I ACa 1458/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. obciąża pozwaną kosztami postępowania kasacyjnego,
pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.
(G.N.-J.)
UZASADNIENIE
1. Wyrokiem z 15 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie ustalił, że
umowa kredytu na cele mieszkaniowe zawarta w 24 września 2008 r. pomiędzy
powodami P.D., I.D. i H.D., a poprzednikiem prawnym pozwanego Banku S.A. z
siedzibą w W., jest nieważna, oddalił powództwo w pozostałej części.
2. Apelację strony pozwanej od powyższego orzeczenia oddalił wyrokiem
z 7 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie.
I CSK 1516/25
2
3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona
pozwana.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się
na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Wskazał na przepisy art. 3851 § 1 i 2 k.c. jako wywołujące rozbieżności
w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Ponadto skarżący stwierdził, że w sprawie występują istotne zagadnienie
prawne polegające na konieczności odpowiedzi na pytania:
- czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu
postanowienia abuzywnego, tj. na etapie, poprzedzającym etap zastępowania
postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest
ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany
przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw.
z art. 41 ustawy - Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub
art. 56 k.c. w zw. ze wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami,
z których na zasadzie analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie
obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się
według kursu średniego NBP;
- czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie
z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy,
z dnia powstania sporu czy z dnia orzekania;
- czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego
do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej
jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych
zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa
nie zawierała tego abuzywnego postanowienia;
- art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje
zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej
I CSK 1516/25
3
sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych
z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu;
- czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty
obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula
kursowa) mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie
oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie
prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia
1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej:
„dyrektywa 93/13”) charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka
szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie
banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco interesy
konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wówczas
wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka
szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu,
tj. zarówno Klauzula Kursowa jak i Klauzula Ryzyka Walutowego stanowiąca, że
wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej na przestrzeni
obowiązywania umowy wartości waluty obcej.
4. Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze
już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej
(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,
że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania
cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę
interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa
oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń
I CSK 1516/25
4
wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych,
nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający
rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg
pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;
nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia
co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
jest wówczas usprawiedliwione.
6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna
strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów
wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989
§ 1 pkt 1 lub 2 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.
7. Podniesiona przez skarżącego wątpliwość wykładnicza dotycząca
art. 3851 § i 2 k.c. oraz sformułowane zagadnienia prawne koncentrują się wokół
problemów dotyczących abuzywności postanowień umowy tzw. kredytu frankowego
i skutków tej abuzywności, a zwłaszcza możliwości zastąpienia wyeliminowanego
abuzywnego postanowienia umowy innymi regulacjami. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego nie budzi aktualnie wątpliwości, że niedopuszczalne jest
zastępowanie wyeliminowanej z umowy abuzywnej klauzuli indeksacyjnej innym
mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. Żaden bowiem przepis
prawa, w tym art. 3851 i art. 358 § 2 k.c., nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli
abuzywnej innym postanowieniem. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej
klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu
ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone
postanowienie umowne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r.
II CSKP 550/22; postanowienia Sądu Najwyższego z 31 maja 2022 r., I CSK
2314/22; z 1 lutego 2023 r., I CSK 5615/22 oraz z 6 lipca 2023 r., I CSK 5755/22).
Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, w której stwierdzono m.in., że
w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się
I CSK 1516/25
5
do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie
umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć,
że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej
wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził
także, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Powyższa uchwała ma moc zasady prawnej, wiążącej Sąd Najwyższy również
w niniejszej sprawie (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym).
8. Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zagadnień
prawnych należy zauważyć, że istotna dla rozpoznawanej sprawy problematyka
była w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego oraz
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Stanowczy sprzeciw musi budzić
konstrukcja skargi ignorująca aktualne orzecznictwo, w szczególności liczne
wypowiedzi Sądu Najwyższego (wyroki: z 24 października 2018 r., II CSK 632/17;
z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD
2021, nr B, poz. 20; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 30 września 2020 r.,
I CSK 556/18; z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 28 września 2022 r., II CSKP
412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22;
z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22; z 9 grudnia 2022 r., II CSKP 1262/22; z 3 marca
2022 r., II CSKP 520/22; z 23 marca 2022 r., II CSKP 532/22; z 30 czerwca 2022 r.,
II CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP
676/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 713/22;
z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 19 maja 2022 r., II CSKP 1104/22;
z 18 sierpnia 2022 r., II CSKP 387/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22;
z 23 czerwca 2022 r., II CSKP 487/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22;
z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22; z 26 maja 2022 r., II CSKP 711/22; z 19 maja
2022 r., II CSKP 792/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22; z 24 czerwca 2022 r.,
II CSKP 10/22; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 883/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP
943/22; z 8 września 2022 r., II CSKP 1094/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 53;
z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 875/22; z 7 lutego 2023 r., II CSKP 1334/22;
z 22 lutego 2023 r., II CSKP 1442/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22;
z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 483/22;
I CSK 1516/25
6
z 28 lutego 2023 r., II CSKP 1440/22; z 17 marca 2023 r., II CSKP 924/22;
z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22;
z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 272/22; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 454/22;
z 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 8 lutego 2023 r., II CSKP 978/22;
z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 31 marca 2023 r., II CSKP 1052/22;
z 31 marca 2023 r., II CSKP 775/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 23 maja
2023 r., II CSKP 973/22; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22; z 29 listopada 2023 r.,
II CSKP 1461/22; z 18 października 2023 r., II CSKP 1722/22; z 27 marca 2024 r.,
II CSKP 1258/22; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r.,
II CSKP 30/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23; z 16 maja 2025 r., II CSKP
201/23, i z 10 października 2025 r., II CSKP 471/24).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie
wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych
ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów
oznaczania kursu waluty, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego
działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza
równorzędność stron umowy kredytu (zob. np. wyroki: z 26 maja 2022 r., II CSKP
650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 13 października 2022 r., II CSKP 864/22,
OSNC 2023, nr 5, poz. 50, i z 5 lutego 2025 r., II CSKP 1973/22). Takie
postanowienia umowne, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób
sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy, są
niedozwolone i nie wiążą konsumenta w świetle art. 3851 k.c. (zob. np. wyroki SN:
z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD
2022, nr 4, poz. 50; z 9 września 2022 r., II CSKP 794/22; z 28 października
2022 r., II CSKP 902/22, i z 20 września 2024 r., II CSKP 1094/23). Postanowienia
te należy uznać za niedozwolone niezależnie od tego, czy swoboda banku
w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona, np. w razie
wprowadzenia możliwych maksymalnych odchyleń od kursu ustalanego
z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów (tak np. SN w wyrokach: z 22 stycznia
2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24 października 2018 r.,
II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18;
z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II CSKP 1536/22;
I CSK 1516/25
7
z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II CSKP 1464/22,
i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Również podniesiona przez skarżącego kwestia, na jaki moment należy
oceniać możliwość dalszego obowiązywania umowy, nie stanowi istotnego
zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, oceny tego, czy postanowienie
umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili
zawarcia umowy (zob. zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2; wyroki
Sądu Najwyższego: 31 stycznia 2023 r., II CSKP 1200/22; z 20 czerwca 2023 r.,
II CSKP 1076/22; 20 czerwca 2023 r., II CSKP 1476/22 z 9 lutego 2024 r., II CSKP
13/23; z 28 marca 2024 r., II CSKP 2379/22).
Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi
na stanowisku, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne były już
dostatecznie wyjaśniane w orzecznictwie. W związku z tym przedstawione
w skardze kasacyjnej zagadnienia prawne nie mają waloru nowości i nie są
zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.
9. Według Sądu Najwyższego nie ma przy tym innych przyczyn
uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności
nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
10. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108
§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Krzysztof Grzesiowski
(R.N.)
[SOP]
