I CSK 1469/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
20 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M. B.
przeciwko Miastu I.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
na skutek skargi kasacyjnej Miasta I.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 15 listopada 2023 r., V ACa 620/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku z 15 listopada 2023 r. pozwany Miasto I. wniósł o przyjęcie skargi do
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
W ocenie skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona
ponieważ Sąd Apelacyjny nie uwzględnił nieważności postępowania przed Sądem
pierwszej instancji.
Pozwany podniósł, że zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c. nieważność
postępowania zachodzi, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.
I CSK 1469/24
2
Wyjaśnił, że na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy w dniu
14 listopada 2019 r., strona powodowa poinformowała, że powodem w sprawie
nie jest już P. D. - zarządca sądowy w postępowaniu sanacyjnym dłużnika M. B.
prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą M.. Na skutek zawarcia przez M.
B. z wierzycielami układu w postępowaniu sanacyjnym odzyskała ona bowiem
zarząd masą sanacyjną. Wobec utraty zdolności sądowej przez zarządcę
sądowego nie posiadał on już legitymacji czynnej w procesie. W konsekwencji
postępowanie w sprawie powinno zostać zawieszone i podjęte na nowo z udziałem
dłużniczki - co wynika z art. 174 § 1 pkt 1 i art. 180 § 1 pkt 2 k.p.c. Zmianie powinna
ulec sygnatura akt (§ 80 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19
czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych
oraz innych działów administracji sądowej). Zdaniem pozwanego ma to istotne
znaczenie dla stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem pierwszej
instancji. Przed otwarciem postępowania sanacyjnego pełnomocnik zarządcy
sądowego adwokat A. P. był bowiem umocowany do działania w imieniu M. B. w
sprawie pod sygnaturą I C 148/15, co wynika z dokumentu pełnomocnictwa
załączonego do pisma procesowego powódki z 6 grudnia 2016 r. Konieczność
zmiany sygnatury akt, co wykazano powyżej, skutkowała obowiązkiem udzielenia
adwokatowi A. P. nowego pełnomocnictwa przez M. B. do działania w jej imieniu.
Pozwany wskazał, że w przedmiotowej sprawie od momentu uzyskania ponownie
przez powódkę legitymacji czynnej, adwokat A. P. nie był umocowany do jej
zastępowania w procesie jak również brak umocowania nie został następczo
usunięty przez stronę do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania
lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty
jedynie przez prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia
I CSK 1469/24
3
przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. -
będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej
do rozpoznania.
W tym kontekście wskazać trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębnie konstrukcyjnie i funkcjonalnie
częścią skargi (art. 3984 § 2 k.p.c.) i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego
poszukiwanie w innych częściach wniesionego środka prawnego argumentów
na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń (zob. postanowienia SN:
z 22 kwietnia 2015 r., IV CSK 613/14 oraz z 11 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC
2002, nr 2, poz. 22).
Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym
orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista
zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane
w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała
miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione
we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście
uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego. Oczywiste jest przy tym
tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy
czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone
uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut
oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27
kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r.,
III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK
584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK
1673/23).
Podkreślenia wymaga, że przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. obejmuje
jedynie uchybienia przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym
sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym, które
polegają w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
I CSK 1469/24
4
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu
w ustalonym stanie faktycznym.
Należy też wskazać, że zgodnie z powszechnie aprobowanym
w orzecznictwie i nauce prawa stanowiskiem, o przyjęciu skargi kasacyjnej
do rozpoznania w związku z wystąpieniem przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1
pkt 4 k.p.c. nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu,
lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia,
które nie może się ostać (zob. np. postanowienie SN z 1 grudnia 2023 r., I CSK
5300/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Nie budzi również wątpliwości, że okoliczności uzasadniające przyjęcie
skargi do rozpoznania skarżący winien wykazać we wniosku bez odwoływania się
do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie
tak zwanego „przedsądu” (zob. m.in. postanowienia SN: z 28 stycznia 2022 r.,
I CSK 947/22; z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, i z 10 sierpnia 2023 r., I CSK
5584/22).
Pozwany nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie,
twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce
i zaskarżeniu.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy badanie w postępowaniu kasacyjnym
nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji ma charakter pośredni
i jest możliwe, gdy skarżący zarzuci sądowi drugiej instancji naruszenie art. 386 § 2
k.p.c. przez nieuwzględnienie nieważności postępowania przed sądem pierwszej
instancji. Okoliczność ta w ramach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania powinna stanowić uzasadnienie przesłanki określonej w art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. (zob. np.: wyrok SN z 1 marca 2018 r., III UK 35/17, i postanowienia
SN: z 5 lipca 2023 r., I CSK 4140/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 594/23;
z 16 lutego 2024 r., I CSK 7009/22).
Pozwany w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznana wskazał, że doszło do nieważności postępowania przed sądem
I CSK 1469/24
5
pierwszej instancji – art. 379 pkt 2 k.p.c., ale nie powołał stosownej regulacji ustawy
procesowej, która obliguje sąd odwoławczy do uwzględnienia tej okoliczności
z urzędu. Innymi słowy nie wskazał konkretnego przepisu, którego naruszenie
przez Sąd Apelacyjny skutkowało pominięciem zarzucanej nieważności
postępowania i wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia.
Bez znaczenia jest przy tym, że skarżący w ramach podstaw wniesionego
środka prawnego zarzucił naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. Jak zostało to już
podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach
skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania.
W konsekwencji nie można przyjąć, że pozwany wykazał, że jego skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy nie podziela przy tym stanowiska pozwanego, że przed
Sądem pierwszej instancji doszło do nieważności postępowania. Pełnomocnictwo
udzielone przez M. B. adw. A. P. z 29 września 2016 r. (k. 632, 710) wyraźnie
oznaczało przedmiot sprawy – „z pozwu M. M. B. c/a Miasto I.” i okoliczność ta ma
decydujące znaczenie przy ocenie, czy ww. pełnomocnik był upoważniony do
reprezentowania mocodawczyni przed Sądem Okręgowym po ustąpieniu z
postępowania zarządcy sądowego P. D. Nie budzi bowiem wątpliwości, że
postępowanie to było kontynuacją pierwotnie wszczętego procesu, a ewentualna
zmiana sygnatury, pomijając nawet, że w sprawie nie miała miejsca, ma jedynie
charakter porządkowo – techniczny.
Udzielenie pełnomocnictwa w określonej sprawie, na etapie jej
rozpoznawania przez sąd pierwszej instancji, niezależnie pod jaką sygnaturą jest
ona rozpoznawana, powoduje objęcie tak udzielonym pełnomocnictwem, także
postępowania przed sądem drugiej instancji (zob. np. postanowienia SN: z 21
stycznia 2016 r., I CSK 277/15; z 26 kwietnia 2018 r., I CSK 157/17, i z 15 listopada
2022 r., I CSK 3647/22).
Ponadto zauważyć należy, że w toku dalszego postepowania przed Sądem
pierwszej instancji zostali ustanowieni nowi pełnomocnicy (k. 1428, 1429), którzy
od końca lutego 2020 r. reprezentowali powódkę obok adw. A. P. Nowi
I CSK 1469/24
6
pełnomocnicy, co do umocowania których nie podniesiono żadnych zastrzeżeń,
reprezentowali powódkę do zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym.
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania przed Sądem
drugiej instancji, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach
zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[SOP]
[r.g.]
