I CSK 1345/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Maciej Kowalski
25 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. G.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 11 lipca 2024 r., V ACa 1564/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W.
na rzecz E.G. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych
tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia Bankowi
spółce akcyjnej w W. do dnia zapłaty.
(a.z.)
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z 11 lipca 2024 r. pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł o
I CSK 1345/25
2
przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.
W uzasadnieniu wniosku skarżący odniósł się natomiast jedynie do przesłanki
przedsądu zamieszczonej w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Jego zdaniem w sprawie występują następujące istotne zagadnienia prawne:
1) Czy w przypadku stwierdzenia przez sąd powszechny, że klauzule
określające kurs walutowy, stosowany do określenia wysokości świadczenia stron
w walucie krajowej, zawarte w umowie kredytu indeksowanego kursem waluty
obcej, zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem, mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych (postanowień abuzywnych) w rozumieniu
art. 3851 § 1 k.c., sąd krajowy przez zastosowanie przepisów prawa cywilnego
dotyczących wykładni oświadczeń woli oraz treści czynności prawnych powinien
uzupełnić stosunek prawny umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa
krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeżeli operacja ta zrealizuje cel art. 6
ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”)
i przywróci faktyczną równowagę między stronami np. przez odwołanie do kursu
średniego NBP do rozliczeń stron na podstawie art. 358 § 2 k.c., bądź art. 69 ust. 3
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej: „Prawo bankowe”),
ewentualnie art. 24 ustawy o narodowym Banku Polskim (dalej: „ustawa o NBP”),
art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe lub przez wykładnie
oświadczeń woli stron na podstawie art. 65 k.c.?
2) Czy podejmując decyzję sądy powinny brać pod uwagę konieczność
zachowania proporcjonalności pomiędzy wagą naruszenia i jej potencjalnymi
skutkami a konsekwencjami dla obu stron przyjętego przez sąd rozwiązania,
w szczególności w kontekście zasady równości prawa, proporcjonalności -
adekwatności konsekwencji dla stron do rzeczywistej wagi stawianych bankowi
zarzutów, zgodności z zasadami współżycia społecznego?
Pozwany wskazał także, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów, tj.: art. 3851 § 1 w zw. z art. 65 § 1 oraz § 2 k.c. celem udzielenie
odpowiedzi na następujące pytania:
I CSK 1345/25
3
i.) Czy przesłankę „rażącego naruszenia interesu konsumenta” należy
utożsamiać wyłącznie z samą nierównowagą praw i obowiązków stron umowy,
czy też należy uwzględniać ekonomiczny wymiar interesu konsumenta,
w szczególności przez dokonanie oceny wyraźnej finansowej korzystności kredytu
indeksowanego, w czasie zawierania umowy, w porównaniu do kredytu złotowego,
również dostępnego kredytobiorcom, wyrażającą się perspektywą spłacania
ewidentnie niższych rat kredytu indeksowanego?
ii.) Czy interpretację pojęcia „postanowienie umowy” należy rozumieć
rozszerzające i obejmować nim automatycznie całą klauzulę uznaną za abuzywną,
nawet, jeśli faktycznie zarzut abuzywności dotyczy tylko jednego z unormowanych
w danym postanowieniu aspektów, czy też zakres niezwiązania postanowieniem
w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. powinien zostać ograniczony wyłącznie do tej części
postanowienia i tego aspektu, który był przedmiotem badania pod względem
abuzywności i niewątpliwie był objęty zgodnym zamiarem i świadomością
konsumenta zawierającego umowę?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia jej
do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje
się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które
cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi
prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;
z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).
Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie
I CSK 1345/25
4
dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno
przy tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają
w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi
zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać
ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.
Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen
przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków
interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;
z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;
z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;
z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).
Problemy przedstawione przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych
poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań,
ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach
dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych lub
indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego) nie mają
już one przymiotu nowości.
W szczególności trzeba zwrócić uwagę na uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
w której Sąd ten wyjaśnił m.in. że w razie uznania, że postanowienie umowy
kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne
i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce
tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów oraz przyjął, że w razie niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy
w niniejszej sprawie.
I CSK 1345/25
5
Tym samym Sąd Najwyższy potwierdził przyjmowane wcześniej stanowisko,
że nie ma możliwości odwołania się w celu wypełnienia luki w przedmiotowej
umowie kredytu do art. 358 § 2 k.c., art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, art. 24 ustawy
o NBP, ani art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2023 r., I CSK 913/23).
Nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych
innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez
Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby
w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13, gdyż przedsiębiorcy
wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie
skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli,
a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych
postanowieniach umownych (zob. np. wyrok SN z 30 czerwca 2022 r., II CSKP
656/22; postanowienie SN z 20 października 2023 r., I CSK 1696/23).
Podobnie Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można dokonać wykładni umów
kredytowych na podstawie art. 65 § 2 k.c. lub art. 56 k.c., już po usunięciu z nich
postanowień abuzywnych, w celu ustalenia zgodnego celu i zamiaru stron co do
sposobu ustalenia kursu CHF oraz zaznaczył, że niedopuszczalne jest
przekształcenie kredytu powiązanego z walutą obcą w kredyt złotowy
oprocentowany stawką LIBOR lub WIBOR (zob. postanowienie SN z 29 września
2023 r., I CSK 6848/22).
Należy także zauważyć, że jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy,
przepisy dyrektywy 93/13 gwarantują konsumentom ochronę ukierunkowaną
na zniechęcanie przedsiębiorców do wykorzystywania w zawieranych umowach
nieuczciwych postanowień umownych. Nieważność umowy mieści się w zakresie
sankcji, jaką dyrektywa przewiduje w związku z wykorzystywaniem przez
przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych (zob. np. postanowienie SN
z 27 listopada 2023 r., I CSK 4821/22).
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
I CSK 1345/25
6
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy przytoczyć.
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 września 2023 r., I CSK
5136/22, potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. W konsekwencji przyjąć należy, że nie istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa, podobnie jak nie występuje w sprawie istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd
we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające
zmianę przyjętego stanowiska (zob. m.in. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r.,
I CSK 691/14; i z 21 lutego 2024 r., I CSK 591/23).
Wywody skarżącego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom; przepisy
przywołane przez pozwanego zostały już bowiem wielokrotnie omówione przez Sąd
Najwyższy. Do przedstawionych pytań związanych w wykładnią przywołanych
przepisów odniósł się już Sąd Najwyższy np. w postanowieniach: z 29 października
2024 r., I CSK 3086/23, i z 20 grudnia 2024 r., I CSK 2717/23, w którym odmówiono
przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania.
W petitum wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano
ponadto, że skarga jest oczywiście uzasadniona – art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
Stwierdzenie to nie znalazło jednak stosownego odzwierciedlenia w uzasadnieniu
wniosku, co zwalnia od bliższych rozważań w tym zakresie (zob. mutatis mutandis
postanowienie SN z 19 lutego 2026 r., I CSK 1123/25).
W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd
Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813
§ 1 k.p.c.).
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
I CSK 1345/25
7
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1
k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych.
Maciej Kowalski
(a.z.)
[a.ł]
