I CSK 1257/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
17 kwietnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 17 kwietnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A.K.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skarg kasacyjnych A.K. oraz Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z 30 listopada 2023 r., I ACa 1841/22,
1. przyjmuje do rozpoznania skargę kasacyjną powoda;
2. odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej
pozwanej.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w
I CSK 1257/24
2
zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w
skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o
charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
W złożonej skardze kasacyjnej skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na
potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., w
zakresie możliwości usunięcia klauzuli abuzywnej zawartej w umowie kredytu
powiązanej z walutą obcą wyłącznie w odniesieniu do stosowania przez bank tabel
kursowych, a następnie rekonstrukcji takiej umowy przez sięgnięcie do „pierwotnej
woli” stron umowy bądź przepisów prawa o charakterze dyspozytywnym,
odsyłających do kursu średniego NBP, np. art. 41 pr. weksl. lub art. 358 k.c.
Wskazała również na istotne zagadnienie prawne, polegające na konieczności
ustalenia, czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu
będzie świadczyć w przyszłości, stanowi o niejednoznaczności postanowienia
umownego.
Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa lub
zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się
wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez
skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
W celu uzasadnienia istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c.) konieczne jest natomiast sformułowanie problemu prawnego i wykazanie, że
ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem
ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; niezbędne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.
I CSK 1257/24
3
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,
nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.
151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK
623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK
547/14).
Bliższa analiza wniosku nie pozwoliła uznać, aby w sprawie wystąpiły
powołane przyczyny kasacyjne.
Przytoczone we wniosku wątpliwości w zestawieniu z zarzutami skargi i
przedmiotem postępowania przed Sądami meriti odnosiły się do konsekwencji
zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim)
postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel
kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie.
Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także
wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów
kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się
jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywał się zaskarżony wyrok (por.
zwłaszcza: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja
2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia
11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja
2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja
2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9
września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z
dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z
dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP
820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, z dnia
19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6 września 2024 r.,
II CSKP 1644/22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r.,
I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r.,
I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze
orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.
I CSK 1257/24
4
przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r.,
C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r.,
C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada
2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,
ECLI:EU:C:2023:911).
Tylko uzupełniająco należało zauważyć, że – jak wielokrotnie wskazywano
już w judykaturze – klauzule spreadowe (kursowe) i klauzule ryzyka walutowego są
ze sobą ściśle związane, ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może
funkcjonować bez klauzuli kursowej określającej sposób przeliczenia zobowiązań
stron w celu ustalenia ich wysokości (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8
listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29
sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).
Jednocześnie zaś, jak wynika z przywołanego już wyroku Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P. i B.P.
przeciwko A, warunek umowny określający cenę waluty obcej, do której kredyt jest
indeksowany, powinien – w celu uznania go za jednoznaczny – zostać
sformułowany w taki sposób, aby umożliwiał, na podstawie jasnych i zrozumiałych
kryteriów, właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i
racjonalnemu konsumentowi, zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty
obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, tak, aby konsument miał
możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez
przedsiębiorcę. Tryubunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał również, że
analizowany warunek, odsyłający do kursu tabelarycznego banku, charakteryzował
się nie tyle niejednoznacznością językową (scil. „niejednoznacznym brzmieniem”),
lecz brak jego transparentności wynikał z niewskazania sposobów ustalania kursu
wymiany stosowanego przez bank do obliczenia rat spłaty, a w konsekwencji z
niemożności samodzielnego określenia przez konsumenta „w każdej chwili” kursu
wymiany stosowanego przez przedsiębiorcę, co skłania do wniosku o jego
nieuczciwym charakterze.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że wywody wniosku, w zestawieniu z
powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości –
nota bene w istocie pominiętym we wniosku – nie ujawniały potrzeby dalszych
I CSK 1257/24
5
wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nimi materii, z uwzględnieniem
publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań skargi kasacyjnej.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,
jak w sentencji.
[SOP]
[r.g.]
