I CSK 1206/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Małgorzata Manowska
26 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa W.F.
przeciwko B.L.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej B.L.
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z 13 września 2024 r., XXVII Ca 2515/23,
(M.M.)
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża B.L. kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 31 marca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy
w Warszawie zasądził od B.L. na rzecz W.F. kwotę 65 300,40 zł wraz z odsetkami
ustawowymi od 29 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz z odsetkami
ustawowymi za opóźnienie.
Sąd ten ustalił, że powodowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo
do lokalu nr […] położonego w W. przy ul. […], w mieszkaniu tym zamieszkiwała
pozwana B.L. Powód wystąpił z pozwem o eksmisję przeciwko pozwanej.
W postępowaniu toczącym się pod sygnaturą akt IV C 398/05 Sąd Rejonowy dla
m.st. Warszawy w Warszawie wydał 19 października 2005 r. wyrok, w którym
nakazał pozwanej opuszczenie i opróżnienie wskazanego lokalu mieszkalnego.
I CSK 1206/25
2
Przeciwko pozwanej powód na podstawie wyroku eksmisyjnego prowadził
postępowanie egzekucyjne, które zakończyło się opuszczeniem przez pozwaną
lokalu w 2022 r. W okresie objętym niniejszym postępowaniem, tj. od września 2011
r. do września 2014 r. lokal zajmowała B.L., zaś powód nie miał dostępu do niego,
choć domagał się tego. Pismem z dnia 29 września 2014 r. pozwana została
wezwana przez pełnomocnika powoda do zapłaty na rzecz powoda kwoty 72
000,00 zł tytułem bezumownego zajmowania jego mieszkania. Pozwana nie płaciła
powodowi za korzystanie z lokalu.
Od wyroku Sądu I instancji pozwana wniosła apelację, którą wyrokiem
z 13 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił.
Od wyroku Sądu II instancji pozwana wniosła skargę kasacyjną stosownie do
art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c., stwierdzając, że wniosek
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnia oczywista zasadność
skargi kasacyjnej w zakresie:
– wystąpienia istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na potrzebie
wyjaśnienia dopuszczalności przyjmowania za własne przez sąd II instancji ustaleń
faktycznych sądu I instancji, w sytuacji zgłoszenia w apelacji zarzutu braku
wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz
ustalenie okoliczności faktycznych wyłącznie na podstawie twierdzeń powoda, oraz
czy w związku z tym wynikający z art. 378 § 1 k.p.c. nakaz rozważenia zarzutów
apelacji nie skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia przez sąd II instancji własnej
oceny materiału dowodowego w zakresie zgłoszonego zarzutu, która powinna
znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku;
– naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.,
art. 386 § 2 k.p.c., a także art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 6 Konwencji Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 45 Konstytucji RP poprzez
utrzymanie wyroku I instancji, w sytuacji, gdy istniała podstawa nieważności
określona w przepisie art. 379 pkt 4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
I CSK 1206/25
3
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga
kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie
realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których
mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie
w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.
W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,
sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty
ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej
indywidualnej sprawie.
Powołując się na przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej
(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), strona powinna przedstawić stosowną argumentację
prawną zmierzającą do wykazania kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia
wskazanych przez nią przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez
merytorycznej analizy zaskarżonego wyroku oraz podstaw kasacyjnych (zob. m.in.
postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49
i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11).
Skarżąca oparła swój wniosek o przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do
rozpoznania stwierdzając, że skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż występuje
w niej istotne zagadnienie prawne. Jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego
wskazuje się, że między przesłankami przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
z art. 3989 § 1 pkt 1 i z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zachodzi relacja logicznego
wykluczania się (zob. m.in. postanowienia SN: 23 stycznia 2025 r., I CSK 4077/23,
6 marca 2025 r., I CSK 2314/24, 15 kwietnia 2025 r., I CSK 441/25).
Niezależnie od tego należy podkreślić, odnosząc się do przesłanek przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazanych przez skarżącą, że konstrukcja
I CSK 1206/25
4
uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji jest obecnie uregulowana wyczerpująco
i odrębnie w art. 387 § 21 k.p.c. Zgodnie z art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. w uzasadnieniu
wyroku sądu drugiej instancji wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku
z przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów
apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej
instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji (zob. wyrok
z 26 lutego 2026 r., II CSKP 822/24). Sąd II instancji natomiast w sposób
wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego uznał, iż Sąd Rejonowy nie dopuścił się
zarzucanych mu uchybień w postaci naruszeń procesowych oraz błędów
w zastosowaniu prawa materialnego i w sposób poprawny przeprowadził w sprawie
postępowanie dowodowe i na jego podstawie poczynił prawidłowe ustalenia
faktyczne, zaś wydane przez ten Sąd rozstrzygnięcie odpowiada przepisom prawa.
Ponadto według ugruntowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądu, sąd
drugiej instancji jest obowiązany zamieścić w swoim uzasadnieniu wyłącznie takie
elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania są potrzebne do
rozstrzygnięcia sprawy, ale nie ma zarazem obowiązku wyrażania szczegółowego
stanowiska do wszystkich kwestii podnoszonych przez strony, jeżeli nie mają one
istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (zob. m.in. postanowienie SN
z 16 marca 2012 r., IV CSK 373/11).
Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, gdyż skarżąca w istocie
kwestionuje ustalenia (m.in. powołując art. 233 k.p.c.). Należy podkreślić, że skarga
kasacyjna jest instrumentem prawidłowości stosowania prawa przez sądy, a nie
służy do kontroli ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego
orzeczenia. Nie można zatem przenosić do postępowania kasacyjnego sporów
dotyczących stanu faktycznego, gdyż jego ustalenie należy do sądów meriti, a Sąd
Najwyższy nie ma w tym zakresie żadnych, ustrojowych ani procesowych
kompetencji (zob. m.in. wyrok SN z 14 stycznia 2000 r., I CKN 1169/99,
OSNC 1169/99, OSNC 2000, nr 7–8, poz. 139 czy też postanowienie SN
z 18 lipca 2014 r., IV CSK 671/13).
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii nieważności
postępowania i jej nieobecności (z powodu pogorszenia stanu zdrowia
I CSK 1206/25
5
i hospitalizowania) podczas wydania orzeczenia w sprawie to należy wskazać, że
na rozprawie obecny był jej pełnomocnik (protokół, k. 622).
Skarżąca wybiórczo potraktowała powołany we wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 2022 r.,
II CSKP 970/22 (OSNC 2023, nr 5, poz. 55), gdyż w uzasadnieniu tegoż orzeczenia
wskazano, że nieodroczenie rozprawy na podstawie art. 214 § 1 k.p.c., nawet jeżeli
stanowiło uchybienie procesowe sądu, nie zawsze skutkuje nieważnością
postępowania. Tak jest w szczególności wówczas, gdy z okoliczności sprawy
wynika, że strona już zajęła stanowisko co do wszystkich kwestii
prawnomaterialnych w postępowaniu, zgłosiła wszystkie istotne dowody dla
poparcia swoich tez, ustosunkowała się do twierdzeń strony przeciwnej
(postanowienie SN z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 463/13). Zatem niezastosowanie
się przez sąd do dyspozycji k.p.c. może w niektórych przypadkach prowadzić do
nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swych
praw, ale nie ma oczywistego związku między naruszeniem art. 214 § 1 k.p.c.
i nieważnością postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Za zbyt daleko idące uznać Sąd Najwyższy uznał stanowisko, że wadliwe
oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy, na której zapadło orzeczenie kończące
postępowanie, stanowi takie uchybienie przepisom postępowania, które zawsze
pozbawia stronę domagającą się odroczenia rozprawy możliwości obrony jej praw,
prowadząc do nieważności postępowania (zob. wyroki SN: z 18 marca 1981 r.,
I PRN 8/81, OSNC 1981, Nr 10, poz. 201; z 28 listopada 1997 r., I CKU 175/97;
z 15 stycznia 2004 r.,; z 16 kwietnia 2008 r., V CSK 564/07; z 4 lipca 2008 r.,
I CSK 20/08; z 4 marca 2009 r., IV CSK 468/08; z 15 marca 2012 r.).
Wątpliwości skarżącej dotyczące składu Sądu I instancji, który jej zdaniem
tworzył asesor sądowy powołany na stanowisko na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa wyłonionej w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej
Polskiej w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasadzie
prawnej – z 10 października 2024 r., III CZP 44/23 (OSNC 2025, nr 6, poz. 59), jak
również pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej kwestie nie wskazują, że
I CSK 1206/25
6
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ani że w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, nie zachodzą zatem przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na
podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na
podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.
Małgorzata Manowska
(M.M.)
[SOP]
