I CNP 7/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
6 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi T.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z 27 grudnia 2023 r., II Ca 2763/22 (II WSC 51/24),
wydanego w sprawie z powództwa T.C.
przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
1) odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania,
2) zasądza od skarżącego na rzecz przeciwnika skargi koszty
postępowania w kwocie 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w
spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia
od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia do dnia
zapłaty.
(A.D.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 27 grudnia 2023 r. (II Ca 2763/22), wydanym w sprawie z
powództwa T.C. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o
zapłatę, Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelację powoda wniesioną od
wyroku Sądu Rejonowego w Strzelinie z 18 lipca 2022 r. (I C 133/2), oddalającego
jego powództwo o zasądzenie kwoty 17 269,20 zł, z odsetkami ustawowymi za
I CNP 7/25
2
opóźnienie, z tytułu zwrotu kosztów najmu przez R.T. pojazdu zastępczego,
przysługującego poszkodowanemu od pozwanego ubezpieczyciela w związku z
jego odpowiedzialnością za szkodę w jego pojeździe, wynikającą z umowy
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,
zawartej ze sprawcą kolizji drogowej. Powód dochodził od pozwanego
wierzytelności przelanej przez poszkodowanego na rzecz powoda, obejmującej
część kosztów najmu pojazdu zastępczego, której pokrycia ubezpieczyciel
odmówił. W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem opisanego
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, powód zarzucił naruszenie art. 233 § 1
k.p.c., art. 354 § 2 k.c., art. 362 k.c. i art. 826 § 1 k.c., a także naruszenie art. 474
k.c. w zw. z art. 4 ust. 10 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1526)
Skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego we
Wrocławiu jest niezgodny z przepisami: art. 354 § 2 k.c., art. 362 k.c. i art. 826 § 1
k.c., a także narusza art. 474 k.c. w zw. z art. 4 ust. 10 ustawy z 11 września 2015
r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Podniósł, że przez jego
wydanie została mu wyrządzona szkoda w kwocie 17 269,20 zł w wyniku
nieuzyskania pełnej rekompensaty kosztów najmu pojazdu zastępczego. Wskazał,
że w niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu nie pozwalała na wniesienie
skargi kasacyjnej, a powód nie miał żadnych innych środków prawnych, aby
wzruszyć zaskarżone orzeczenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest
nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego celem jest uzyskanie prejudykatu
umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa za
szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym poglądy nauki prawa i
orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, przyjmuje się jednolicie, że wyrokiem
niezgodnym z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2
k.c.- jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi
różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo
wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego
I CNP 7/25
3
zastosowania prawa (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z 31 marca 2006 r., IV
CNP 25/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 17; z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007,
Nr 2, poz. 35; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 18/09 oraz z 5 września 2008 r., I CNP
27/08). Niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności
odszkodowawczej Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany,
elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można
przypisać cechy bezprawności. Tę wykładnię podzielił Trybunał Konstytucyjny,
orzekając w wyroku z 27 września 2012 r. (Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz.U.2012,
poz. 1104), że art. 4241 § 1 k.p.c. rozumiany w ten sposób, że skarga o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej
instancji przysługuje tylko wtedy, kiedy niezgodność ta jest oczywista, rażąca i
przybiera postać kwalifikowaną, jest zgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle przedstawionego stanowiska judykatury,
bezprawność judykacyjną, o której mowa w przywołanym 4241 § 1 k.p.c., należy
zatem definiować w sposób autonomiczny, węższy od tradycyjnie rozumianej
bezprawności w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej, z uwzględnieniem specyfiki
sądowego stosowania prawa, istoty władzy sądowniczej i niezawisłości
sędziowskiej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 17 maja 2006 r.,I CNP 14/06; z 28
marca 2007 r., II CNP 124/06; z 14 kwietnia 2008 r., II BP 62/07; z 25 marca 2009
r., V CNP 93/08; z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08 oraz z 20 stycznia 2011 r.,I BP
4/10).
Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego
funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy
na wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne
wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1
k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie
skargi a limine na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.
Skargi te, podobnie jak skargi kasacyjne, podlegają ponadto wstępnej
kontroli Sądu Najwyższego przewidzianej w art. 4249 k.p.c., której celem jest
wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych, co do których na pierwszy rzut
oka, bez konieczności wnikliwej analizy prawnej, widoczna jest perspektywa ich
oddalenia. Podobnie, jak w przypadku skarg kasacyjnych, podstawą skargi o
I CNP 7/25
4
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, nie mogą być zarzuty
dotyczące oceny dowodów lub ustaleń, stanowiących podstawę faktyczną
zaskarżonego orzeczenia (art. 4244 zd. 2 k.p.c.) Nieskuteczne są zatem te
podstawy procesowe lub materialnoprawne skargi, które, w istocie, maskują zarzuty
skarżącego wobec oceny dowodów i ustaleń faktycznych Sądu drugiej instancji i do
nich się odnoszą. Tego rodzaju sytuacja występuje w tej sprawie, skoro powód nie
tylko zarzucił dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.),
ale naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego również z uwagi na
nieprawidłową według niego ocenę dowodów. Uzasadniając naruszenie art. 354 § 2
k.c., art. 362 k.c. i art. 826 § 1 k.c. powód w istocie kwestionuje bowiem przyjęcie
przez Sąd Okręgowy, że poszkodowany i powód (który wstąpił w jego prawa) nie
wywiązali się z ustawowego obowiązku minimalizacji szkody poprzez jej
niezwłoczne zgłoszenie pozwanemu ubezpieczycielowi sprawcy zdarzenia.
Tymczasem kwestie oceny przez Sąd drugiej instancji zebranego w sprawie
materiału oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych są wyłączone
spod kognicji Sądu Najwyższego w tym postępowaniu (zob. wyroki Sądu
Najwyższego z 16 czerwca 2010 r., I CSK 482/09 i z 5 listopada 2010 r., I CSK
23/10).
Odnosząc się natomiast do kwestionowanej przez powoda wykładni i
zastosowania przez Sąd Okręgowy w stanie faktycznym ustalonym w tej sprawie,
przytoczonych w skardze norm prawa materialnego, należy ponownie odwołać się
do przytoczonych wyżej rozważań dotyczących wąskiego rozumienia bezprawności
judykacyjnej, która w tej sprawie nie wystąpiła (zob. uchwała składu siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012, Nr 3,
poz. 28; uchwały Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC
2018, Nr 6, poz. 56; z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, OSNC 2014, nr 9, poz.
85, z 30 listopada 2016 r., III CZP 74/16, OSNC 2017, nr 7-8, poz. 82).
W świetle przedstawionej argumentacji, nie ma podstaw do
zakwalifikowania, jako rażąco błędnej, dokonanej przez Sąd Okręgowy wykładni
art. 4 ust. 10 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej, zgodnie z którym czynności, o których mowa w ust. 8 pkt 5
(prowadzenie postępowań regresowych oraz postępowań windykacyjnych
I CNP 7/25
5
związanych z wykonywaniem: umów ubezpieczenia i umów gwarancji
ubezpieczeniowych, umów reasekuracji w zakresie cedowania ryzyka z umów
ubezpieczenia i umów gwarancji ubezpieczeniowych) oraz ust. 9 pkt 1 (ustalanie
przyczyn i okoliczności zdarzeń losowych) i pkt 2 (ustalanie wysokości szkód oraz
rozmiaru odszkodowań oraz innych świadczeń należnych uprawnionym z umów
ubezpieczenia lub umów gwarancji ubezpieczeniowych), a także wypłacanie
odszkodowań i innych świadczeń należnych z tytułu umów, o których mowa w ust.
7 pkt 1 i 2, uważa się za czynności ubezpieczeniowe także wtedy, gdy ich
wykonywania podejmuje się zakład ubezpieczeń na wniosek innego zakładu
ubezpieczeń, UFG, PBUK lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia i umowy
gwarancji ubezpieczeniowej, także w przypadku gdy umowy te zawarte są z innym
zakładem ubezpieczeń. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego
orzeczenia, Sąd Okręgowy przyjął, że przepis ten stanowił podstawę prawną
działań podejmowanych przez ubezpieczyciela poszkodowanego w ramach tzw.
„bezpośredniej likwidacji szkody”, ale nie stanowi on podstawy do rozszerzenia
odpowiedzialności ubezpieczyciela o zaniechania innego ubezpieczyciela.
Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 4249 k.p.c., zachodzi
wówczas, gdy przywołane podstawy skargi już prima facie pokazują, że nie ma
możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo nie mogły mieć
wpływu na treść orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia szerokiej analizy
prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności zaskarżonego orzeczenia w
odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni. Ocena zasadności skargi
polega niejako na antycypowaniu roli sądu, który orzekałby merytorycznie co do
skargi. W sytuacji, w której z wstępnego oglądu sprawy wynika już, że skarga o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zostałaby
oddalona przez Sąd Najwyższy, należy przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna
w rozumieniu art. 4249 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia
2014 r., I BP 10/13).
W tej sytuacji, orzeczono, jak w sentencji (art. 4249 k.p.c.). O kosztach
postępowania przed Sądem Najwyższym na rzecz przeciwnika skargi, który wniósł
odpowiedź na skargę, orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy
(art. 98 i art. 99 w zw. z art. 108 w zw. art. 42412 w zw. art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.
I CNP 7/25
6
oraz § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.:
Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
(M.M.)
[r.g.]
Agnieszka Piotrowska
