I CNP 53/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Władysław Pawlak
28 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi F.M. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z 13 sierpnia 2024 r., II Ca 249/24,
wydanego w sprawie z powództwa G.Z.
przeciwko F.M.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 4 067 (cztery
tysiące sześćdziesiąt siedem) zł, z ustawowymi odsetkami za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
pozwanej niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem
kosztów postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku.
UZASADNIENIE
Powód – G.Z. dnia 16 grudnia 2022 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej –
F.M., kwoty 45 218,49 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia
wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Powód wskazał, że strony pozostawały w związku partnerskim do grudnia
2021 r., a w styczniu 2022 r. ostatecznie rozstały się. W czasie trwania związku
I CNP 53/26
2
strony zakupiły nieruchomość w udziałach po 1/2 części, na zakup której zaciągnęły
kredyt hipoteczny 26 sierpnia 2016 r. Od daty zaciągnięcia kredytu tylko powód
spłacał raty kredytu, a pozwana regulowała inne zobowiązania na potrzeby ich
relacji. Od stycznia 2022 r. wspólna nieruchomość jest w posiadaniu pozwanej.
Powód wzywał pozwaną do zapłaty nieuiszczonej przez nią części spłaconego
kredytu. W odpowiedzi pozwana odmówiła wskazując, że kwestia ta będzie
rozliczona w sprawie o zniesienie współwłasności.
Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości.
F.M. przyznała, że strony zaciągnęły kredyt na zakup wspólnej
nieruchomości, a raty kredytu spłacał powód. Wynikało to z zawartego przez strony
porozumienia, zgodnie z którym, powód spłacał kredyt, a pozwana ponosiła
wszelkie koszty utrzymania nieruchomości oraz opłaty za przedszkole synów stron.
Jak stwierdziła pozwana roszczenie powoda jest następstwem złych relacji stron w
związku z zakończeniem ich związku, a żądanie powoda stanowi nadużycie prawa
zgodnie z treścią art.5 k.c. bowiem pozostaje ono sprzeczne z zasadami
współżycia społecznego. Pozwana podniosła też zarzut przedawnienia należności
wpłaconych przez powoda w okresie od sierpnia do grudnia 2018 r.
Odnośnie do okoliczności stanu faktycznego sprawy, strony pozostawały w
związku partnerskim przez 12 lat. Z tego związku mają dwóch małoletnich synów w
wieku 9 i 12 lat. W dniu 24 sierpnia 2016 r. strony zaciągnęły kredyt hipoteczny na
zakup nieruchomości w udziałach po 1/2 części położonej w R. Spłata rat kredytu
następowała z konta bankowego należącego do powoda. Od daty zawarcia umowy
kredytu do grudnia 2021 r. raty kredytu w całości spłacał powód. Od stycznia 2022
r. raty kredytu strony spłacają wspólnie.
Powód pismem z 29 kwietnia 2022 r. wezwał pozwaną do zapłaty kwoty
35.000 zł tytułem roszczenia regresowego o zwrot połowy wartości spłaconego
kredytu hipotecznego w terminie 14 dni od doręczenia wezwania.
Rozpoznawszy sprawę Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu ustalił, że
kredyt zaciągnięty przez strony był spłacany od daty jego zaciągnięcia tj. od 2016 r.
do stycznia 2022 r. wyłącznie przez powoda, w efekcie, regresowe roszczenie
powoda wobec pozwanej o zwrot połowy spłaconych przez niego rat kredytu co do
zasady było uzasadnione. Powód w okresie od 2016 r. do stycznia 2022 r. dokonał
I CNP 53/26
3
na rzecz banku spłaty kapitału kredytu na łączną kwotę 33.621, 55 zł i spłaty
odsetek w łącznej kwocie 57.284,53 zł. Odnośnie do podniesionego przez pozwaną
zarzutu
przedawnienia należności wpłaconych przez powoda na rzecz banku w okresie od
sierpnia 2016 r. do grudnia 2018 r. Sąd przyjął, że do roszczenia powoda
związanego ze spłatą rat kredytu za ten okres ma zastosowanie trzyletni okres
przedawnienia dla każdej z rat. W konsekwencji roszczenie powoda wobec
pozwanej o zwrot połowy należności z tytułu spłaconych przez powoda rat kredytu
w okresie od 2016 r. do 4 grudnia 2018 r. było przedawnione i w tym zakresie Sąd
Rejonowy roszczenie to oddalił. W pozostałym zakresie roszczenie powoda
zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji nie uwzględnił, natomiast, zarzutu
pozwanej, że żądanie powoda stanowiło nadużycie prawa zgodnie z treścią art. 5
k.c., bowiem pozostawało w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Skorzystanie przez powoda z tego roszczenia w stanie faktycznym niniejszej
sprawy nie można było uznać za nadużycie prawa ani za pozostające w
sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Powód, jak zważył Sąd I
instancji, skorzystał, bowiem, z prawa podmiotowego, które przewiduje przepis
prawa.
Wyrokiem z 8 grudnia 2023 r., Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu, w
szczególności, zasądził od pozwanej F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 25 504,86
zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia
zapłaty (pkt 1); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2).
Apelacje od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu
wniosły obie strony.
Powód – G.Z. - zaskarżył go w części, co do punktu 2 oddalającego
powództwo, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 118 k.c.
oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na
rzecz powoda kwoty 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia
pozwu do dnia zapłaty.
Pozwana – F.M. zaskarżyła powyższy wyrok, co do pkt 1 i 3, zarzucając
naruszenie przepisów postępowania: art. 233 § 1 k.p.c. oraz przepisów prawa
I CNP 53/26
4
materialnego; art. 5 k.c., w konsekwencji wnosząc o zmianę zaskarżonego
orzeczenia poprzez oddalenie powództwa w całości.
W ocenie Sądu II instancji apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie,
natomiast apelację pozwanej jako bezzasadną należało oddalić. Apelacja pozwanej
F.M. nie zasługiwała na uwzględnienie, jak stwierdził Sąd II instancji, z przyczyn
wskazanych w uzasadnieniu Sądu Rejonowego w zakresie zarzutu naruszenia
przepisu art. 5 k.c., które to stanowisko i argumentację Sąd odwoławczy w pełni
podzielił i przyjął za własne. Zarzut apelacji naruszenia art. 233 k.p.c. był
pozbawiony podstaw. Wobec rozbieżnych stanowisk stron w zakresie ponoszenia
kosztów w czasie, gdy strony pozostawały razem i prowadziły wspólne
gospodarstwo, w ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy słusznie przyjął, iż
twierdzenia pozwanej o istnieniu ustnego porozumienia w zakresie ponoszenia
kosztów utrzymania i spłaty zobowiązań kredytowych nie mogły zostać przyjęte za
wiarygodne.
Ostatecznie Sąd Okręgowy w Opolu wyrokiem z 13 sierpnia 2024 r., w
szczególności, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: zasądził od pozwanej
F.M. na rzecz powoda G.Z. kwotę 45.218,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami od
dnia 16 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty (pkt. 1; a); oddalił apelację pozwanej F.M.
(pkt 3).
Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu
Okręgowego w Opolu z 13 sierpnia 2024 r. wniosła pozwana – F.M., która
zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o stwierdzenie niezgodności z
prawem zaskarżonego orzeczenia z art. 5 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. oraz zarzucając
mu naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. i przepisu prawa
procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c.
We wnioskach skargi pozwana domagała się, między innymi, stwierdzenia,
że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisem art. 5 k.c. oraz art. 233 § 1
k.p.c.; wskazała, że wskutek wydania zaskarżonego wyroku poniosła szkodę w
wysokości 60.555,36 zł oraz, że nie przysługują jej żadne środki prawne
umożliwiające uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku.
W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, o
wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia tej skargi,
I CNP 53/26
5
ewentualnie, o jej oddalenie, a ponadto o zasądzenie od pozwanej na rzecz
powoda zwrotu kosztów postępowania w niniejszej sprawie, według norm
przepisanych, w tym kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika, według
norm przepisanych lub według przedłożonego spisu kosztów, wraz z ustawowymi
odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w płatności od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż w uchwale składu siedmiu
sędziów z dnia 15 października 2020 r., III PZP - zasada prawna - Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że strona nie ma obowiązku skorzystania ze skargi nadzwyczajnej przed
wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.
W konsekwencji nie było podstaw do odrzucenia skargi pozwanego przez wzgląd
na brak skorzystania ze skargi nadzwyczajnej w celu wzruszenia skarżonego
prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.).
2. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu
umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną
przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.).
Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego niezgodność z
prawem orzeczenia rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa
musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty. Orzeczenie niezgodne
z prawem to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi
różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej
wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga
głębszej analizy prawnej. Tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można
przypisać cechy bezprawności. Istotą władzy sądowniczej jest orzekanie w
warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od
obowiązujących ustaw, ale także od wewnętrznego przekonania sędziego oraz jego
swobody w ocenie praw i faktów stanowiących przedmiot sporu. Treść orzeczenia,
jak wspomniano wyżej, zależy również od wyników wykładni, które mogą być różne,
w zależności od jej przedmiotu, i przyjętych metod. W związku z tym, może istnieć
wiele możliwych interpretacji, a sam fakt wykładni z natury rzeczy cechuje
I CNP 53/26
6
subiektywizm. (zob. uzasadnienia do wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca
2006 r. I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35, z dnia 31 marca 2006 r. IV CNP
25/05, OSNC , nr 1, poz. 17, z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06 nie publ., z dnia
13 maja 2009 r. IV CNP 122/08, nie publ, z dnia 3 czerwca 2009 r. IV CNP 116/08
nie publ.).
3. Celem wstępnej selekcji w odniesieniu do tego rodzaju środka,
przewidzianej w art. 4249 k.p.c., jest wyeliminowanie skarg oczywiście
bezzasadnych, które bez konieczności wnikliwej analizy prawnej powinny być
oddalone. Oczywista bezzasadność skargi, jako kryterium dozwolonego wyłączenia
zachodzi, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie pokazują, że
faktycznie nie ma możliwości ich uwzględnienia, ponieważ nie miały miejsca, albo
nie mogły mieć wpływu na kształt orzeczenia. Nie ma zatem potrzeby prowadzenia
szerokiej analizy prawnej i dokonywania pogłębionego badania trafności
zaskarżonego orzeczenia, w odniesieniu do zastosowania prawa i jego wykładni.
Ocena zasadności skargi polega na antycypowaniu niejako roli sądu, który
orzekałby co do istoty sprawy z powództwa skarżącego o wynagrodzenie szkody
wyrządzonej wydaniem prawomocnego orzeczenia (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2015 r., V CNP 57/14, nie publ.).
W sytuacji, gdy z bezpośredniego oglądu sprawy wynika, że skarga o
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia byłaby oddalona,
trzeba przyjąć, że jest ona oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 4249 k.p.c.
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r., I BP 10/13, nie
publ.).
Zgodnie z art. 4244 zdanie drugie k.p.c. podstawą skargi nie mogą być
zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a zatem zarzut skargi
oparty na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. należy uznać za oczywiście bezzasadny. Z
kolei ustalony przez Sądy meriti stan faktyczny - a w szczególności, iż powód w
ramach łączącego strony związku partnerskiego w okresie od 2016 r. do stycznia
2022 r. nie tylko spłacał raty kredytowe, ale i przekazywał co miesiąc pozwanej
środki pieniężne na utrzymanie rodziny, w tym na wypoczynek oraz remonty
wspólnej nieruchomości - nie pozwala na przyjęcie, iż ocena Sądu odwoławczego
I CNP 53/26
7
w kwestii zastosowania art. 5 k.c. w odniesieniu do roszczenia powoda jest
dowolna i wykraczająca poza granicę dyskrecjonalnej władzy orzeczniczej.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4249 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, a o kosztach postępowania skargowego
orzekł na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., art. 424¹² k.p.c., art.
398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. Na zasądzone koszty składa
się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki
taryfowej (§ 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych, jedn. tekst: Dz. U. z 2026, poz. 118) plus opłata skarbowa od
pełnomocnictwa (k. 28). Orzeczenie o odsetkach od zasądzonych kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym znajduje uzasadnienie w art.
98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie
ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
poz. 614) oraz przy uwzględnieniu § 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z
dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności.
(M.M.)
[a.ł]
