I CNP 45/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Dończyk
23 kwietnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 23 kwietnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie ze skargi W.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 23 listopada 2021 r., XII Ga 492/21,
wydanego w sprawie z powództwa W.K.
przeciwko T.R.
o zapłatę,
1. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania;
2. obciąża powoda kosztami postępowania wywołanego
wniesieniem skargi, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
(A.G.)
UZASADNIENIE
Powód W.K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 23 listopada 2021 r.
(sygn. akt XII Ga 492/21), wydanego w sprawie o zapłatę, zaskarżając go
w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa
procesowego, tj. art. 227, art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 248 k.p.c. oraz art. 157 i 158
k.p.c., a także przepisu prawa materialnego, tj. art. 627 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W przedmiocie przyjęcia (odmowy przyjęcia) skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sąd Najwyższy orzeka w ramach
I CNP 45/25
2
tzw. przesądu, którego celem jest wyeliminowanie skarg oczywiście bezzasadnych
(art. 4249 w zw. z art. 3989 § 2 i art. 42412 k.p.c.). Oceny tej dokonuje się w
powiązaniu z pojęciem „niezgodności wyroku z prawem”, skoro stanowi ono
element konstrukcyjny skargi (art. 4245 § 1 pkt 3 i 6 k.p.c.). Wyrok niezgodny z
prawem – w rozumieniu art. 4241 k.p.c. w zw. z art. 4171 § 2 k.c. – to orzeczenie,
które jest sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami
i z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku
szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które
jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Takie definiowanie pojęcia
„wyrok niezgodny z prawem” wynika ze specyfiki władzy sądowniczej oraz
konieczności wypracowania autonomicznej definicji bezprawności jako przesłanki
odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym
(por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 maja 2009 r., V CNP 1/09,
OSNC 2010, nr 3, poz. 44, z 24 lutego 2010 r., III CNP 26/09, z 18 listopada 2022
r., I CNP 89/22). Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wtedy, gdy już z jej
treści wynika, bez potrzeby prowadzenia pogłębionej analizy i jurydycznych
dociekań, że nie może ona zostać uwzględniona.
Podniesione w skardze zarzuty nie uzasadniają wniosku, że wskazane w niej
naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego miały taki charakter,
aby mogły zostać uznane za rażące w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że
zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem z rozumieniu art. 4241 k.p.c. W
uzasadnieniu skargi skarżący nie wskazuje bowiem na takie uchybienia, które
prima facie świadczyłyby o oczywistej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia
przez pryzmat powołanych podstaw skargi. We wniesionej skardze skarżący
wprawdzie powołuje się na naruszenie szeregu przepisów postępowania oraz art.
627 k.c., jednak analiza jej uzasadnienia prowadzi do wniosku, że w istocie zmierza
ona do podważenia ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego
wyroku oraz dokonanej przez sąd odwoławczy oceny materiału dowodowego.
Skarżący podnosi bowiem, że błędnie ustalono charakter relacji łączącej strony,
nieprawidłowo przyjęto, iż wykonywał funkcję kierownika budowy w ramach
działalności prowadzonej przez spółkę W., wadliwie oceniono znaczenie jego
wypowiedzi oraz zeznań złożonych w sprawie, a także błędnie ustalono
I CNP 45/25
3
okoliczności dotyczące uzgodnienia wynagrodzenia za pełnienie funkcji kierownika
budowy. W tym celu odwołuje się do odmiennej oceny materiału dowodowego, w
szczególności do znaczenia, jakie przypisuje dziennikowi budowy, którego
nieprzeprowadzenie uznaje za źródło wadliwych ustaleń faktycznych. Tymczasem
zgodnie z art. 4244 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące
ustalenia faktów lub oceny dowodów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu
z 13 grudnia 2011 r., IV CNP 83/11, podstawą skargi nie mogą być również zarzuty
nieustalenia okoliczności niezbędnych do zastosowania przepisu prawa
materialnego. Podobnie w postanowieniu z 7 czerwca 2005 r., III BP 2/05,
podkreślono, że niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutów naruszenia prawa
materialnego w sytuacji, w której skarżący w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne
przyjęte przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia. Także zarzut naruszenia art. 627
k.c. został skonstruowany w oderwaniu od stanu faktycznego stanowiącego
podstawę rozstrzygnięcia i opiera się na założeniu, że Sąd powinien był przyjąć
wersję wydarzeń prezentowaną przez powoda. Skarżący wywodzi bowiem
wadliwość zastosowania prawa materialnego z założenia, że Sądy obu instancji
powinny były przyjąć inne ustalenia dotyczące wykonywania przez niego funkcji
kierownika budowy, charakteru łączącego strony stosunku prawnego oraz
uzgodnienia wynagrodzenia. Nie wykazuje przy tym oczywiście błędnej wykładni
art. 627 k.c. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że Sąd
Okręgowy uznał, iż niezależnie od kwalifikacji łączącego strony stosunku prawnego
powód nie wykazał ani uzgodnienia wynagrodzenia, ani okoliczności pozwalających
na ustalenie jego wysokości. Zarzut ten opiera się więc na stanie faktycznym
postulowanym przez skarżącego, a nie na stanie faktycznym stanowiącym
podstawę zaskarżonego wyroku. Tymczasem ocena zarzutów naruszenia prawa
materialnego następuje przy uwzględnieniu ustaleń faktycznych przyjętych za
podstawę rozstrzygnięcia, a nie ustaleń postulowanych przez skarżącego. Również
zarzuty naruszenia art. 227 k.p.c., art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 248 k.p.c. nie
wskazują na takie uchybienie procesowe, które prima facie świadczyłoby o
kwalifikowanej niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem. Skarżący
wywodzi bowiem ich zasadność wyłącznie z twierdzenia, że przeprowadzenie
dowodu z dziennika budowy doprowadziłoby do poczynienia innych ustaleń
I CNP 45/25
4
faktycznych. Tak skonstruowane zarzuty zmierzają zatem do zakwestionowania
podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a nie do wykazania oczywistej i rażącej
wadliwości wyroku. Podobnie należy ocenić zarzuty naruszenia art. 157 i 158 k.p.c.,
normujących zasady sporządzania protokołu rozprawy. Zostały one powiązane
przez skarżącego z twierdzeniem, że wadliwe utrwalenie przebiegu przesłuchania
stron doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Zarzuty te służą zatem
zakwestionowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie zaś wykazaniu
kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem. W konsekwencji zarówno
zarzuty procesowe, jak i materialnoprawne zostały skonstruowane w oparciu o
tezę, że Sąd powinien był przyjąć stan faktyczny zgodny z twierdzeniami powoda.
Wszystkie zarzuty podniesione w skardze sprowadzają się tym samym do polemiki
z ustaleniami faktycznymi i oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd
odwoławczy. Skarga stanowi zatem niedopuszczalną próbę podważenia ustaleń
faktycznych sprawy, a nie wykazania oczywistego i kwalifikowanego naruszenia
prawa, które mogłoby uzasadniać stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia.
Niezależnie od wyżej przedstawionej oceny należy wskazać na wadliwą
konstrukcję zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego. Skarga o
stwierdzenie niezgodności z prawem została skierowana przeciwko wyrokowi Sądu
drugiej instancji. W tej sytuacji podstawą zarzutów tej skargi mogą być naruszenia
przepisów postępowania sądu drugiej instancji podczas rozpoznawania apelacji.
Tymczasem w podstawie skargi wskazano jedynie przepisy, których adresatem jest
sąd pierwszej instancji. Przepisy te stosowane są także w postępowaniu
apelacyjnym, ale jedynie odpowiednio poprzez art. 391 § 1 k.p.c. Tego ostatniego
przepisu nie powołał jednak skarżący w podstawie skargi. Wskazana wyżej wada
konstrukcji zarzutu naruszenia prawa procesowego jest tego rodzaju, że także z tej
przyczyny skarga, w razie jej przyjęcia do rozpoznania, nie mogłaby zostać
uwzględniona z powodu wskazanych w niej naruszeń prawa procesowego.
Z tych względów na podstawie art. 4249 k.p.c. należało odmówić przyjęcia
skargi do rozpoznania.
I CNP 45/25
5
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108 § 1
k.p.c., obciążając nimi – na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 99, art. 391 § 1, art.
39821 i art. 42412 k.p.c. – powoda, który przegrał postępowanie skargowe.
(A.G.)
[a.ł]
