VII SA/Wa 49/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Tomasz Janeczko, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 w związku z art. 144 oraz art. 124 § 2, art. 125 § 3, art. 126, art. 217, art. 218 i art. 219 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., oraz ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), dalej: u.w.o.p. w wyniku rozpatrzenia zażalenia I. M. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. znak [...] odmawiające wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym.

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO) stwierdziło, że I. M. pismem z 29 czerwca 2020 r. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wydanie zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym bądź wydanie informacji o pracy w gospodarstwie rolnym. Pismem z 18 sierpnia 2020 r. Wójt Gminy [...] wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie okresu, jakiego ma dotyczyć zaświadczenie oraz określenie interesu prawnego, a następnie postanowieniem z [...] września 2020 r. na podstawie art. 219 k.p.a. odmówił wydania I. M. zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym. Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że z informacji przekazanych przez wnioskodawczynię wynika, iż zaświadczenie jest potrzebne jej do zaliczenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy zgodnie z przepisami u.w.o.p. Okresy jakich ma dotyczyć zaświadczenie to: od 17 października 2009 r. do 10 stycznia 2010 r.; od 1 września 2010 r. do 23 września 2013 r.; od 24 września 2013 r. do 22 lipca 2014 r.; od 1 marca 2015 r. do 1 marca 2015 r.; od 1 kwietnia 2015 r. do 18 września 2016. Wójt Gminy [...] przytoczył treść art. 217, art. 218 i art. 219 k.p.a., zauważając, że nie może wystawić zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym na podstawie przedstawionej przez wnioskodawczynię kopi zaświadczenia KRUS dotyczącego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłaconych składek, gdyż może to uczynić wyłącznie na podstawie posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego zbadał następujące rejestry, ewidencje i dokumenty będące w jego posiadaniu: 1) ewidencję ludności - ustalił, że wnioskodawczyni w okresie od 14 grudnia 2011 r. do chwili obecnej jest zameldowana pod adresem [...],[...]; 2) ewidencję zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej - wnioskodawczyni nie korzystała ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (ze zwrotu podatku korzystał małżonek wnioskodawczyni); 3) ewidencji podatkowej (rejestry wymiarowe podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, karty gospodarstw oraz zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków przesyłane przez Starostwo Powiatowe w [...], umowy dzierżawy gruntów) – ustalił, że zgodnie z umową dzierżawy gospodarstwo położone w miejscowości [...] będące w posiadaniu jako dzierżawcy małżonka wnioskodawczyni istnieje od 30 listopada 2000 r., natomiast zgodnie z zawiadomieniem o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z 16 grudnia 2011 r. wnioskodawczyni 27 października 2011 r. na podstawie umowy (akt notarialny Nr [...]) nabyła wspólnie z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 17,628 ha, w tym przeliczeniowe 11,663 ha, użytki rolne 10,953 ha. Na podstawie aneksu do umowy dzierżawy z [...] października 2011 r. wnioskodawczyni wspólnie z mężem stała się dzierżawcą gospodarstwa rolnego o powierzchni 20,7686 ha, w tym przeliczeniowe 19,0014 ha, użytki rolne 20,7686 ha. W wyniku tych umów wnioskodawczyni w ewidencji podatkowej od 1 listopada 2011 r. do chwili obecnej (zaś małżonek od 1 grudnia 2000 r. do chwili obecnej) figuruje jako podatnik podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego, brak jest jednak informacji potwierdzającej jej pracę w gospodarstwie rolnym. Na podstawie przeprowadzonej analizy, jak wskazał organ, ustalono, że dokumenty będące w posiadaniu Urzędu Gminy [...] nie są wystarczające, aby potwierdzić, iż wnioskodawczyni w podanych przez siebie okresach pracowała w gospodarstwie rolnym. Dokumentacja potwierdza, że gospodarstwo istnieje od 30 listopada 2000 r., zaś od 27 listopada 2011 r. stanowi współwłasność małżeńską wnioskodawczyni oraz że jest ona zameldowana pod adresem [...],[...]. Brak jest natomiast informacji o pracy w tym gospodarstwie. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.w.o.p. w przypadku, jeżeli organ (Urząd Gminy) nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

Z powyższym postanowieniem Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. nie zgodziła się I. M., składając w ustawowym terminie zażalenie. Wskazała, że niezrozumiałe jest dla niej postępowanie organu. Przytoczyła definicję prowadzenia gospodarstwa rolnego, przez które należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych ludzi (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym, wykonywaną w charakterze właściciela bądź posiadacza, którym jest zarówno ten, kto nim faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nim faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Wskazała, że zaliczeniu do stażu pracowniczego podlega także praca w gospodarstwie rolnym, które prowadzi współmałżonek, zaś z przepisów u.w.o.p. nie wynika, aby jakiekolwiek znaczenie dla spełnienia tej przesłanki miał rodzaj ustroju majątkowego istniejącego pomiędzy małżonkami. Wnosząca zażalenie stwierdziła, że praca w gospodarstwie to nie tylko osobista fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji.

We wskazanym postanowieniu z [...] października 2020 r. SKO zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie do zasadności odmowy wydania zaświadczenia. Organ zażaleniowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p., ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Rzeczone okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym stwierdza, na wniosek osoby zainteresowanej, właściwy urząd gminy, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (art. 3 ust. 1 u.w.o.p.). Jeżeli organ ten nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W takim wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 2 u.w.o.p.). Powyższe oznacza, że na wniosek osoby zainteresowanej właściwy urząd gminy obowiązany jest do wydania stosownego zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, o ile organ ten dysponuje odpowiednimi dokumentami dającymi możliwość potwierdzenia rzeczonej okoliczności. Powszechnie przyjmuje się, jak zauważyło SKO, że dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe; rejestry gruntów; ewidencja wojskowa, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa; dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu. Właściwy do wydania zaświadczenia organ prowadzi w tym zakresie postępowanie wyjaśniające spełniające wyłącznie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to polega na zbadaniu stanu faktycznego i prawnego z wykorzystaniem środków dowodowych, jednakże nie w celu poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub prawnych, a jedynie dla usunięcia wątpliwości co do znanych lub istniejących już faktów lub stanu prawnego. Przenosząc powyższe wyjaśnienia na grunt rozpatrywanej sprawy, SKO stwierdziło, że zgodzić należało się ze stanowiskiem organu I instancji, zgodnie z którym sam fakt zamieszkiwania na terenie, na którym prowadzone jest gospodarstwo rolne nie oznacza jeszcze, że osoba występująca z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym faktycznie w tymże gospodarstwie pracuje. Z akt sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni korzystała we wskazywanych przez siebie okresach ze zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Zgodnie z umową dzierżawy z [...] listopada 2000 r. nr [...] M. M. (małżonek wnioskodawczyni) jako dzierżawca posiada gospodarstwo w [...] o pow. 40,4336 ha. Wnioskodawczyni, jak wynika z aneksu nr 4 z [...] października 2011 r. do ww. umowy dzierżawy, stała się wspólnie z mężem dzierżawcą gospodarstwa rolnego o pow. 20,7686 ha, zaś zgodnie z zawiadomieniem o zmianie danych ewidencji gruntów i budynków z 20 stycznia 2012 r. nabyła wspólnie z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 17,628 ha. W wyniku powyższego wnioskodawczyni od 1 listopada 2011 r. figuruje jako podatnik podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego. Jednakże w tym zakresie, co słusznie podniósł organ I instancji, sam fakt figurowania jako podatnik nie potwierdza okoliczności pracy w gospodarstwie rolnym. SKO podkreśliło, że faktu posiadania statusu właściciela gospodarstwa rolnego nie należy automatycznie utożsamiać z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art 1 ust. 1 u.w.o.p. do stażu pracy wlicza się okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Niemniej w przedmiotowej sprawie poza ogólnikowymi informacjami wskazanymi przez wnioskodawczynię (dojenie krów, grabienie siana, pojenie cielaków) nie przedstawiła ona żadnych dowodów potwierdzających wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Powyższej okoliczności, zdaniem SKO, nie potwierdza również zaświadczenie dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wystawione przez KRUS. Organ w tym kontekście wyjaśnił, że wystawienia zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym właściwy do tego organ może dokonać na podstawie będącej w jego posiadaniu dokumentacji. Urzędy gminy od dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174), dalej: u.s.r., tj. od 1 stycznia 1991 r. nie prowadzą rejestrów poświadczających ubezpieczenie społeczne rolników, albowiem ww. ustawą zobowiązane zostały do przekazania zadań z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników do jednostek terenowych KRUS. W niniejszej sprawie, na co zwrócił uwagę organ, wnioskodawczyni ubiega się o wydanie zaświadczenia za okres począwszy od 17 października 2009 r., a zatem za okres, w którym organ gminy nie prowadził już wymienionych wyżej rejestrów. Organ zażaleniowy podkreślił, że zamieszczony w art. 218 k.p.a. warunek, iż organ opiera się wyłącznie na danych znajdujących się w jego posiadaniu nie może być rozumiany dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających. Odnośnie do zasady, że fakt wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym może zostać potwierdzony zeznaniami co najmniej dwóch świadków (art. 3 ust. 3 u.w.o.p.) SKO wskazało, że dowód ten może być przeprowadzony przed organem orzekającym w sprawie (zakładem pracy), a nie przed właściwym do wydania zaświadczenia organem gminy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie SKO z [...] października 2021 r. złożyła I. M., zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO z [...] października 2020 r. oraz poprzedzających je postanowień organu I instancji tj. postanowienia Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2020 r. i z [...] września 2020 r., jak też nakazanie wydania zaświadczenia zgodnie z jej żądaniem.

Skarżąca zarzuciła SKO:

- naruszenie art. 7, art. 7a, art. 7b w związku z art. 75 § 1 i 2 oraz art. 77 § 1, a także art. 86 k.p.a. poprzez uznanie, że tylko trzy z posiadanych przez organ ewidencji i rejestrów są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie; niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; brak współpracy organu I instancji z innymi organami w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego; nieuwzględnienie interesu strony i brak merytorycznego uzasadnienia do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącą; niewzięcie pod uwagę zaświadczenia KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako uzupełnienia posiadanego materiału dowodowego; brak wskazania przez organ jakie czynności podjął w celu ustalenia, jakiego rodzaju ewidencje i rejestry oraz dokumenty mogą zawierać materiał dowodowy oraz ustalenia ewentualnych dysponentów tych materiałów dowodowych; nieodebranie od skarżącej oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania jako uzupełnienie posiadanego materiału dowodowego;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wydawane zaświadczenie potwierdza pracę w gospodarstwie rolnym, podczas gdy art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 u.w.o.p. stanowi o tym, iż są to okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego;

- naruszenie art. 8 w związku z art. 218 § 3 k.p.a. poprzez wybiórcze uzasadnienie rozstrzygnięcia, nieustosunkowanie się do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącą;

- naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie jako dowodu w sprawie istotnych dla jej wyniku dokumentów, a także poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy uzasadnienia organu I instancji za wyczerpujące;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez działanie na niepełnym materiale dowodowym oraz brak oceny całokształtu materiału dowodowego;

- naruszenie art. 218 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację, przyjęcie uproszczonego i zawężającego charakteru postępowania dowodowego, a tym samym nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie;

- naruszenie art. 3 ust. 1 u.w.o.p. poprzez błędną jego wykładnię;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wydawane zaświadczenie potwierdza pracę w gospodarstwie rolnym, podczas gdy art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 u.w.o.p. stanowi o tym, iż są to okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia z [...] października 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie SKO nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub też stwierdzenie jego nieważności.

W ocenie Sądu, nie można przypisać SKO wadliwości w zakresie, w jakim organ poddał wykładni znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy stanowiące podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia odmawiającego wydania skarżącej żądanego zaświadczenia i odniósł ich dyspozycję do wniosków wynikających z przyjętych ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p., ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka. Przepisy art. 3 ust. 1-3 u.w.o.p., określają katalog dowodów służących ustaleniu okresów prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w nim, wskazując, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w drodze zaświadczenia, zaś jeżeli urząd nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie takiego, zawiadamia ją o tym na piśmie i w takim wypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Dowody te podlegają ocenie przez organ rozpatrujący sprawę.

Jakkolwiek art. 3 ust. 2 u.w.o.p. sytuację niedysponowania przez organ dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym łączy z ogólnie ujętym obowiązkiem "zawiadomienia" zainteresowanej osoby o tej okoliczności na piśmie, to nie powinno budzić wątpliwości, że systemowa wykładnia powyższego przepisu w związku z art. 3 ust. 1 u.w.o.p. każe uznać, że odesłanie do przepisów działu VII k.p.a. dotyczy także przypadku, w którym organ ("właściwy urząd gminy") nie może uwzględnić wniosku poprzez wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Oznacza to, że w takiej sytuacji organ zobowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w art. 219 k.p.a., na które przysługuje zażalenie.

SKO nadało ww. regulacji prawnej prawidłowo tego rodzaju znaczenie procesowe, trafnie równocześnie zauważając, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia regulowane przepisami k.p.a. ma charakter szczególny. Postępowanie to jest bowiem postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego ogólnego, a wydanie zaświadczenia nie jest poprzedzone postępowaniem dowodowym o takim charakterze, jakie ma miejsce przy wydawaniu decyzji administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 218 § 2 k.p.a. polega jedynie na zbadaniu stanu faktycznego i prawnego z wykorzystaniem środków dowodowych, jednakże nie w celu poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub prawnych, a jedynie dla usunięcia wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że możliwość przeprowadzenia przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie nie może być rozumiana jako tworzenie na etapie postępowania o wydanie zaświadczenia podstawy faktycznej lub prawnej do jego wystawienia. Ten wniosek jest w sposób bezpośredni odnoszony również do zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.w.o.p. (por. wyrok NSA z 23 maja 2019 r. sygn. I OSK 1791/17; wyrok NSA z 4 lipca 2018 r. sygn. I OSK 417/18; wyrok NSA z 21 marca 2017 r. sygn. I OSK 1414/15; wyrok NSA z 5 lipca 2016 r. sygn. I OSK 2874/14).

Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.w.o.p., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia dotyczącego pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające wyłącznie z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych posiadanych przez organ gminy.

Ten ostatni wniosek interpretacyjny sprzeciwiał się możliwości wydania przez Wójta Gminy [...] zaświadczenia o pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym w oparciu o przedłożone przez skarżącą zaświadczenie KRUS dotyczące podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników (zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddziału Regionalnego w [...]. Placówki Terenowej w [...] z 3 czerwca 2020 r.). SKO trafnie bowiem przyjęło, że konstrukcja postępowania zaświadczeniowego nie pozwala organowi dokonać urzędowego potwierdzenia określonych faktów w drodze wydania żądanego zaświadczenia, jeżeli podstawę faktyczną tejże czynności miałaby stanowić treść wystawionego wnioskodawcy innego zaświadczenia, które osoba zainteresowana przedstawia temu organowi. Odmiennego stanowiska, do którego odwołała się skarżąca w uzasadnieniu złożonej skargi, Sąd nie aprobuje. Nie znajduje ono wsparcia, wbrew odmiennej ocenie skarżącej, w treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2018 r. sygn. I OSK 1386/16.

Obowiązek wydania przez Wójta Gminy [...] zaświadczenia znajdującego wsparcie w ustaleniach wynikających z prowadzonej przez tenże organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu wymagał zwrócenia w sprawie uwagi na to, jaką okoliczność organ ten zobowiązany był poddać swojemu rozważeniu. Z uwagi na to, że w uzasadnieniu skargi skarżąca to zagadnienie objęła swoją analizą, której wnioski w zasadniczej części są w pełni poprawne Wojewódzki Sąd Administracyjny jedynie na jej marginesie zauważa, iż w świetle art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p., wykazaniu w toku postępowania w sprawie wydania zaświadczenia może podlegać tak prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego przez określoną osobę, jak też praca w takim gospodarstwie, jeżeli jest ono prowadzone przez współmałżonka. Gospodarstwo rolne to grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 k.c.). Artykuł 6 pkt 1 u.s.r. zawierający ustawową definicję rolnika stanowi, że rozumie się przez niego pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że prowadzenie działalności rolniczej oznacza prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem (por. wyrok SN z 26 kwietnia 2017 r. sygn. I UK 183/16, wyrok SN z 29 września 2005 r. sygn. I UK 16/05, OSNP 2006/17-18/278). Odpowiada ono stanowisku prezentowanemu w piśmiennictwie, zgodnie z którym przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych ludzi (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę w gospodarstwie rolnym, wykonywaną w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 k.c. (por. T. Libera, Praca w gospodarstwie rolnym - wliczanie do stażu. Komentarz [w:] Prawo pracy – akty wykonawcze – suplement. Komentarz, red. W. Muszalski, K. Walczak, Warszawa 2006, komentarz do art. 1, nb. 4). Pojęcie "prowadzenia gospodarstwa rolnego" jest, jak się przyjmuje, szersze znaczeniowo od kategorii "pracy w gospodarstwie", albowiem prowadzenie gospodarstwa rolnego może, lecz nie musi wiązać się z pracą w nim osobiście, podobnie jak i można pracować w gospodarstwie wcale go nie prowadząc (por. wyrok SN z 7 września 1999 r. sygn. I PKN 250/99, OSNP 2001/1/10).

Skarżąca, co wynika z jej pisma z 29 czerwca 2020 r., wystąpiła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez współmałżonka. Ma strona rację, gdy wskazuje, że praca ta nie musi mieć charakteru pracy fizycznej. Wniosek ten nie zmienia jednak zapatrywania, na którym oparł się organ orzekający w sprawie, albowiem dokonawszy kwerendy posiadanych ewidencji, rejestrów i innych dokumentów niezbędnych do wydania zaświadczenia organ nie znalazł w oparciu o posiadane na tej podstawie dane potwierdzenia, że skarżąca, jak zadeklarowała, pracowała w podanych szczegółowo przez siebie pięciu okresach pomiędzy 17 października 2009 r. a 18 września 2016 r. w gospodarstwie rolnych prowadzonym przez współmałżonka. Wbrew poglądowi skarżącej, zbadanie ewidencji i rejestrów przez Wójta Gminy [...] nie miało charaktery wybiórczego. Pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez współmałżonka nie można utożsamiać z jego posiadaniem. O pracy w znaczeniu ujętym w art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p., zdaniem Sądu, można mówić, gdy współmałżonek świadczy na rzecz rolnika (małżonka) pomoc w rozmiarach istotnych dla funkcjonowania gospodarstwa. Zaliczeniu powinna podlegać tylko praca o charakterze względnie stałym odpowiadającym zasadniczo pracy domownika (art. 1 ust. 1 pkt 3 u.w.o.p.). Nic nie wnoszą do sprawy obszerne uwagi mające charakter zastrzeżeń do stanowiska SKO, jeżeli w dużym stopniu stanowią one kompilację treści ocen prawnych zamieszczonych w orzeczeniach sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Lublinie z 11 lipca 2019 r. sygn. III SA/Lu 138/19; wyrok WSA w Opolu z 7 kwietnia 2009 r. sygn. II SA/Op 27/09), których treść implikowały określone uwarunkowania faktyczne. Każdy przypadek odmowy wydania zaświadczenia dotyczy odmiennego stanu faktycznego.

SKO nie przyjęło w kontrolowanej sprawie, że grunty należące do gospodarstwa rolnego nie są użytkowane rolniczo. Stwierdził, że z faktu zameldowania w miejscu, w którym ma być prowadzona działalność rolnicza przez małżonka skarżącej, nie można wywieść wniosku, iż wykonywana była w nim praca przez skarżącą w określonych przez nią okresach. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości twierdzenie, że status rolnika wynika nie z własności (współwłasności) określonej nieruchomości, lecz z prowadzenia osobiście i na własny rachunek działalności rolniczej. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 listopada 2017 r. sygn. I OSK 136/16, nie zawsze ten, kto jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem nieruchomości prowadzi na niej działalność rolniczą. Podobna ocena jest prezentowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wskazuje się w nim, że własność (współwłasność) gospodarstwa rolnego nie może być kwalifikowana jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie zawodowej, stałej i osobistej działalności związanej z tym gospodarstwem. Korzystanie przez daną osobę z gospodarstwa rolnego, zamieszkiwanie na terenie tego gospodarstwa, pomoc w jego prowadzeniu i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania przymiotu rolnika (por. wyrok SN z 25 września 2007 r. sygn. I UK 101/07, OSNP 2008/21-22/331). Te wnioski interpretacyjne należy w bezpośredni sposób odnieść tym bardziej do pracy w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez inną osobę (współmałżonka), albowiem pozostawanie współwłaścicielem tego gospodarstwa nie rzutuje w żaden sposób na to, czy małżonek-współwłaściciel (w tym przypadku jest to skarżąca) wykonuje w nim osobiście pracę, do której nawiązuje art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p. na potrzeby wliczenia do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresu pracy w gospodarstwie jako okresu równoważnego zatrudnieniu w zakładzie pracy. SKO zasadnie takie samo znaczenie prawne przypisało figurowaniu skarżącej jako podatnika podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego.

Rekapitulacja powyższych wyjaśnień prowadzi Sąd do wniosku, że z zebranego prawidłowo materiału dowodowego przez Wójta Gminy [...] nie wynikało, iż skarżąca, jak zadeklarowała, we wskazanych przez siebie pięciu okresach pracowała w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez współmałżonka. Z tego względu SKO jako organ zażaleniowy nie miało podstaw, by uwzględnić wniesiony przez nią środek odwoławczy od postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia (art. 219 k.p.a.). Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego, w szczególności kodeksowych zasad ogólnych oraz reguł kształtujących proces dowodzenia (przepisy rozdziału 4 działu II k.p.a.), w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W uzasadnieniu postanowienia SKO ujawniło przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, co spełnia w wystarczającym stopniu wymagania wynikające z art. 107 § 3 w zw. z art. 124 k.p.a. Organ wskazał, jakie czynności podjął w sprawie i jakie okoliczności wynikały z wziętych pod uwagę ewidencji i rejestrów. Tych ustaleń strona skutecznie w skardze nie podważyła, albowiem uznawaniu, iż ocena organu pozostaje przedwczesna nie towarzyszyło wskazanie konkretnych danych znajdujących się w posiadaniu Wójta Gminy [...], które odmowę wydania zaświadczenia czyniłyby oczywiście błędną. Charakter postępowania wyjaśniającego, wbrew odmiennej ocenie skarżącej, nie pozwalał na przeprowadzenie przez Wójta Gminy [...] czynności dowodowych w zakresie przez skarżącą oczekiwanym. Odebraniu od skarżącej oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania jako "uzupełnienia posiadanego materiału dowodowego", jak określa to skarżąca, sprzeciwiają się powołane wyżej przepisy działu VII k.p.a.

W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za nieusprawiedliwione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.