V KZ 6/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 kwietnia 2026 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie A.G.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 29 kwietnia 2026 r.
zażaleń skazanego i jego obrońcy
na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 19 lutego 2026 r., sygn. akt IV Ka 871/23,
o odmowie przyjęcia kasacji
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
[WB]
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2026 r., sygn. akt IV Ka 871/23,
odmówiono przyjęcia kasacji złożonej przez obrońcę skazanego A.G. od wyroku
Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2025 r. w sprawie IV Ka
871/23, zmieniającego w części wyrok Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 10
marca 2023 r. sygn. akt II K 1228/19. Odmowę uzasadniono ustawową
niedopuszczalnością kasacji wniesionej od wyroku skazującego na karę łączną
V KZ 6/26
2
ograniczenia wolności i jedynie formalnie opartej na uchybieniach procesowych
wymienionych w art. 439 k.p.k. (w tej sytuacji art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.)
Powyższe zarządzenie w całości zaskarżył obrońca skazanego zarzucając mu:
„naruszenie przepisów postępowania t.j. art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 i 2
k.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmówienie przyjęcia kasacji
uzasadniając to tym, że została oparta na innych podstawach niż wskazane w
przepisie art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 i § 4 ust 1 k.p.k., podczas gdy
obrońca skazanego nie tylko wskazał podstawę wniesienia kasacji opartą na art.
439 k.p.k. ale również szczegółowo uzasadnił to w części motywacyjnej kasacji.”
Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i
przyjęcie kasacji do rozpoznania, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania.
W osobistym zażaleniu skazany poza szeregiem okoliczności niezwiązanych
bezpośrednio z aktualnym przedmiotem rozpoznania sprawy, wskazał na fakt
powołania się przez autora kasacji na treść art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art.
117 § 2 i 2 a k.p.k. poprzez przeprowadzenie rozprawy w dniu 2 października 2025
r. pomimo braku prawidłowego zawiadomienia skazanego co stanowiło naruszenie
jego prawa do obrony. Skazany w konkluzji wniósł o uwzględnienie zażalenia.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Oba wniesione zażalenia nie są zasadne.
Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie
skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę
pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie
to nie obejmuje tylko kasacji wywiedzionej przez podmiot szczególny lub z powodu
bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k.). W niniejszej
sprawie kasację wniesiono od prawomocnego wyroku, mocą którego A.G. skazano
na karę łączną dwóch lat ograniczenia wolności w postaci nieodpłatnej
kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin miesięcznie. Co
prawda, w kasacji obrońcy podniesiono zarzut zaistnienia bezwzględnej przyczyny
odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (oskarżony w postępowaniu sądowym nie
miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 lub obrońca
nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy), to jednak
V KZ 6/26
3
z treści opisanego w zarzucie uchybienia wprost wynika, że polegać ono miało na
przeprowadzeniu rozprawy w dniu 2 października 2025 r. pomimo nieobecności
oskarżonego, którego nie powiadomiono w sposób prawidłowy o terminie jej
przeprowadzenia. Pomimo kwalifikowania przez obrońcę skazanego tak opisanego
uchybienia z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. jest oczywiste, że nie ma ono oparcia w art.
439 § 1 pkt 10 k.p.k., albowiem przepis ten dotyczy obligatoryjnego udziału obrońcy
w rozprawie a nie obecności skazanego. W kasacji uchybienie to wprost odnosi się
zaś do rażącego naruszenia prawa do obrony skazanego A. G., któremu - wobec
braku prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy - uniemożliwiono udział w
rozprawie przed sądem pierwszej instancji. W tak określonym uchybieniu nie
zawiera się także podstawa wskazana w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Zaskarżone
zarządzenie jest zatem prawidłowe i kwestia dopuszczalności wniesionej kasacji
została prawidłowo oceniona. Odmawiając przyjęcia kasacji wniesionej przez
obrońcę skazanego, Przewodniczący IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Bydgoszczy jasno stwierdził, że opisane w kasacji zarzuty, pomimo
formalnego zakwalifikowania ich jako bezwzględna przyczyna odwoławcza, w
istocie dotyczyły uchybień procesowych, które nie mieszczą się w art. 439 § 1 k.p.k.
Warto w tym miejscu przypomnieć, że ocena okoliczności powołanych w kasacji
jako bezwzględne podstawy uchylenia wyroku - w wypadku, gdy stosownie do
dyspozycji art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. mają one otworzyć drogę do wniesienia i
rozpoznania kasacji, pomimo ograniczeń wynikających z treści art. 523 § 2 k.p.k. -
jest dokonywana na dwóch poziomach. Pierwszy etap sprowadza się do
sprawdzenia, czy w sprawie rzeczywiście miały miejsce fakty, które autor kasacji
wskazuje jako uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k. i czy należą one do kręgu
określonego w tym przepisie. Kontrolę w tym zakresie przeprowadza na wstępie
organ upoważniony do przyjęcia nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Natomiast
ocena merytoryczna, weryfikująca tezę skarżącego co do prawnej oceny
ewentualnego wystąpienia uchybienia mającego stanowić bezwzględną przyczynę
uchylenia orzeczenia - następuje w toku postępowania kasacyjnego (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2021 r., IV KZ 28/21).
Nie znajdując zatem podstaw do podważenia zaskarżonego zarządzenia o
odmowie przyjęcia kasacji z powodów w tej decyzji wskazanych, orzeczono jak na
V KZ 6/26
4
wstępie. Odnosząc się zaś do pism składanych w toku postępowania
zażaleniowego, to trzeba wskazać, iż dla rozstrzygnięcia zażaleń nie są potrzebne
całe akta sprawy karnej, ale tylko akta postępowania w zakresie dotyczącym
wydanych wyroków oraz wniesionej kasacji.
[WB]
[a.ł]
Jarosław Matras
