V KZ 26/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Dnia 10 lipca 2025 r.
w sprawie M.K.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 10 lipca 2025 r.,
zażalenia skazanego na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego
we Włocławku z dnia 23 kwietnia 2025 r., II 1 Ka 527/24,
o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia
wyroku,
na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. i art.
40 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać do dalszego
prowadzenia Sądowi Okręgowemu we Włocławku.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 27 marca 2025 r., II 1 Ka 527/24, Sąd Okręgowy we
Włocławku zmienił wyrok łączny Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 23
października 2024 r., II K 1764/23, co doprowadziło do wydania prawomocnego
wyroku łącznego, w którym orzeczono wobec skazanego karę łączną 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2025 r. (k. 144), nadanym w dniu 7 kwietnia 2025
r. (k. 145), skazany zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie na piśmie uzasadnienia
wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.
V KZ 26/25
2
Zarządzeniem upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego we Włocławku z
dnia 23 kwietnia 2025 r., II 1 Ka 527/24, odmówiono przyjęcia tego wniosku jako
złożonego po terminie. W uzasadnieniu wskazano, że rozprawa odwoławcza w tej
sprawie odbyła się w dniu 20 marca 2025 r. a w rozprawie uczestniczył obrońca
skazanego, jak i sam skazany w drodze wideokonferencji. Sąd odroczył wydanie
wyroku do dnia 27 marca 2025 r. o czym wiedział zarówno skazany, jak i jego
obrońca. W tej sytuacji złożenie wniosku przez skazanego w dniu 7 kwietnia 2025 r.
zostało uznane za czynność dokonaną po upływie siedmiodniowego terminu, co
doprowadziło do odmowy przyjęcia wniosku o uzasadnienie (k. 147).
Pismem z dnia 31 kwietnia 2025 r. skazany zwrócił się do Sądu Okręgowego
we Włocławku z pismem zatytułowanym „wniosek o: przywrócenie terminu
procesowego do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia
wyroku” (k. 151). W uzasadnieniu wskazał, że nie miał ustanowionego obrońcy, a
dotychczasowy obrońca – adw. J.S. – reprezentowała go wyłącznie w
postępowaniu przed Sądem I instancji. Wskazał również, że nie został prawidłowo
pouczony o sposobie uzasadniania wyroku sądu odwoławczego. Do tego pisma
dołączył odrębne pismo w postaci wniosku o uzasadnienie wyroku (k. 152).
W reakcji na to pismo skazanego zostało do niego wystosowane zapytanie,
czy stanowi ono wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu, czy również zażalenie
na zarządzenie z dnia 23 kwietnia 2025 r. o odmowie przyjęcia wniosku o
uzasadnienie. Pismem z dnia 16 maja 2025 r. (k. 156) skazany wskazał, że jego
pismo to zarówno zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o
uzasadnienie, jak również wniosek o przywrócenie terminu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Niezależnie od argumentacji podniesionej w zażaleniu, zaskarżone
zarządzenie nie mogło się ostać z uwagi na zaistnienie w sprawie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej z art. 40 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. Wyrok
Sądu odwoławczego został wydany w składzie trzech sędziów, w którym zasiadał
SSO S.I., jako przewodniczący i sprawozdawca (k. 132). Zaskarżone zarządzenie o
odmowie przyjęcia kasacji również zostało wydane przez tego sędziego (k. 147).
Zgodnie z art. 40 § 3 k.p.k. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia
objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego
V KZ 26/25
3
skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.
Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem Sądu Najwyższego, zwrot „orzekać co do
wniosku, kasacji lub skargi”, oznacza, że wyłączenie sędziego obejmuje nie tylko
merytoryczne rozpoznanie kasacji, wniosku lub skargi, ale również orzekanie co do
ich dopuszczalności. Innymi słowy sędzia jest wyłączony od wydawania wszelkiego
rodzaju decyzji „blokujących” kasację, wniosek lub skargę. Za takie decyzje uznaje
się także te zarządzenia, które pozostają w ścisłym związku z wydaniem
zarządzenia w przedmiocie ich dopuszczalności (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1996 r., II KZ 34/96; postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 26 lutego 2007 r., IV KZ 12/07; postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 8 maja 2013 r., V KZ 31/13; postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 25 czerwca 2013 r., V KZ 44/13). W literaturze przedmiotu i orzecznictwie za
takie zarządzenie wprost uznaje się zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o
sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego
(por. D. Świecki, [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz
aktualizowany, red. D. Świecki, LEX/el 2025, t. 17 do art. 40; J. Zagrodnik, M.
Burdzik, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, LEX/el
2024, t. 11.4. do art. 40; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20
czerwca 2024 r., V KZ 28/24).
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie aprobuje wskazaną wykładnię art. 40 §
3 k.p.k. Prowadzi ona do wniosku, że skoro SSO S.I. brał udział w wydaniu
orzeczenia, którego dotyczy wniosek o uzasadnienie i jednocześnie wydał
zarządzenie o odmowie przyjęcia tego wniosku, to zaskarżone zarządzenie
dotknięte jest wadą opisaną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
Wobec tego należało uchylić zaskarżone zarządzenie bez merytorycznego
badania jego zasadności i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu we Włocławku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy baczyć,
aby nie doszło do obrazy art. 40 § 3 k.p.k. rozumianego w taki sposób, jak
przedstawiono to powyżej.
Pomimo uchylenia zaskarżonego zarządzenia z powodu zaistnienia
bezwzględnego powodu odwołwczego, Sąd Najwyższy uznał za zasadne
poczynienie jednak pewnych uwag co do procedowania Sądu Okręgowego we
V KZ 26/25
4
Włocławku w ramach „postępowania okołokasacyjnego”. Otóż, wbrew treści
zaskarżonego zarządzenia, z akt sprawy wynika, że na rozprawę odwoławczą w
dniu 20 marca 2025 r., jak i na ogłoszenie wyroku w dniu 27 marca 2025 r., nie
stawiła się obrońca skazanego J.S. (k. 130, 131). Ponadto, skoro wskutek wymiany
korespondencji ze skazanym ustalono, że jego pismo z dnia 31 kwietnia 2025 r.
stanowi także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie
na piśmie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, to z zasad ekonomii procesowej
wynika zalecenie rozpoznania wspomnianego wniosku o przywrócenie terminu
przed przesłaniem akt sprawy do Sądu Najwyższego z zażaleniem skazanego.
Ewentualne uwzględnienie tego wniosku skutkowałoby przecież tym, że
zaskarżone zarządzenie stałoby się bezskuteczne a zażalenie – bezprzedmiotowe.
Przy podejmowaniu dalszych czynności w ramach postępowania
okołokasacyjnego nie powinno się tracić z pola widzenia argumentacji skazanego
dotyczącej korzystania z pomocy obrońcy oraz otrzymanych przez niego pouczeń.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
niniejszego postanowienia.
[WB]
[a.ł]
